Konferans-depres MMM lor Agalega: Bizin enn Lapros Baze lor Prinsip
02.06.2022
Dan konferans-depres MMM Samdi dernye konsakre lor Agalega, Lider MMM Paul Bérenger finn donn plizyer rezon kifer MMM preokipe lor bann gro travo infrastriktir par Guvernman Indyin lor Agalega. Sa travo la li inklir enn lapist aterisaz 3,000-met longer ki pu permet gro avyon pu aterir e dekole. MMM, avek rezon, pe dimann rann piblik lakor Lind-Moris lor Agalega. Paul Bérenger dir, enn fwa travo infrastriktir konplete lor Agalega, MMM pu exiz drwa pu Parlmanter al sirplas regilyerman dan Agalega. Lor la osi, li ena rezon. Li dir MMM pena problem pu navir ubyin bato militer servi infrastriktir lor Agalega, si zot fer enn reket ofisyel a Lotorite Repiblik Moris. Paul Bérenger finn osi fer resortir kimanyer ena enn kolaborasyon militer etrwat Lind-Lafrans dan Losean Indyin pu fer fas avek prezans Lasinn dan Djibouti avek enn vat-e-vyin avyon militer anti-sumarin depi Lind dan koloni Franse Larenyon.
Febles MMM Expoze
Kan MMM fer enn konferans-depres zis lor Agalega, li finn vinn expoz so febles politik. Dapre reportaz dan lapres, li pa finn pip enn mo lor prezans militer pei inperyalist dan Diego Garcia, Chagos, dan Tromlin, e dan larad Port Louis. MMM so febles politik zordi li rezilta direk – mem li finn pran letan pu afebli li net – depi so abandon enn pozisyon anti-inperyalist. Dan bann lane 1970, so pozisyon anti-inperyalist ti kler. Kan MMM abandonn lalit deklas e anmemtan abandonn lalit anti-inperyalist dan kumansman bann lane 1980, li nepli kapav mem konpran bann lanze inperyalist dan Losean Indyin. Kumsa ki li refiz denons okipasyon militer Amerikin lor baz Diego Garcia. Kumsa ki li evit denons lokipasyon ilegal Britanik lor Chagos, anmemtan ki li pe denons danze pu Agalega. Kumsa, li evit denons lokipasyon Tromlin par Lafrans. Li koz lyin Lind-Lafrans atraver Lafrans so koloni Larenyon kumsi li enn bon zafer, e li pa denons lakor Lind-USA ki akord Lind permisyon servi baz militer USA lor Diego Garcia. Anfet, depi 40 an, MMM pa denons bato-deger dan larad Port Louis ni dan larad Diego Garcia, kuma LALIT fer, alor li dan difikilte denons, kuma LALIT fer, bato-deger dan Agalega. Ena enn mank koerans dan pozisyon MMM. So politik pa baze lor prinsip. E sa pe amenn so dezintegrasyon, zur apre zur, antan ki parti politik.
Premye Minis Pravind Jugnauth, kant-a li, pe kontinye refiz rann piblik lakor ant Lind ek Repiblik Moris lor Agalega. Li grav. Pli pir, anmemtan li fer enn erer petet pli danzere ankor, kapav dir enn erer kriminel, kan li vinn propoz enn bay 100-an pu baz militer Amerikin lor Diego Garcia dan Chagos, an-esanz pu larzan. Sa li enn propozisyon plis ki inakseptab. Li enn laont. Apre tu sa sutyin internasyonal ki Leta Moris finn gayne dan lalit pu dekoloniz e re-inifye Repiblik Moris, li rod lwe teritwar pu servi kuma enn baz par pli gran inperyalist dan lemond? Li rod al vande kumsa an-esanz pu enn lamone lokasyon pu enn baz militer lor nu teritwar, enn baz ki reprezant enn menas lape pu lemond antye? Sa baz militer, li osi enn menas pli gran polisyon dan losean, polisyon nikleer. Sa baz militer-nikleer bafwe Trete Pelindaba pu enn Lafrik San Zarm Nikleer.
Febles MMM expoze kan li pa mem kapav uver so labus pu denons sa propozisyon Pravind Jugnauth pu enn bay ar USA pu so baz lor Diego Garcia. Alor, enn kote, MMM dakor avek enn bay pu baz militer USA lor enn parti Repiblik Moris an-okirans Diego Garcia, li res kwak lor lokipasyon militer ilegal UK-USA lor Diego-Chagos e lot kote, li denons lakor ant Lind ek Moris lor Agalega. So pozisyon san prinsip perdi tu kredibilite. Anpasan, tu bann parti Lopozisyon partaz sa mem febles ki MMM inn expoze. Diferans ant lezot parti lopozisyon ek MMM, se lezot parti zame zot pozisyon pa ti anti-inperyalist avan.
Me, pu truv MMM res trankil lor kestyon lokipasyon militer Diego dan enn konferans-depres lor Agalega, li tuzur sokan.
Purtan, Diego Garcia dan plin dan nuvel.
Aktyelman ena 119 Sri Lanke kidnape par UK-USA, anprizone lor baz militer Diego Garcia (get nu lartik lor websayt LALIT le 24 Me 2022 - Chagos and Diego Garcia: UK-USA Kidnaps and Sequestrates 119 People). Ena parmi inn deklans enn lagrev-defin. Li dan nuvel internasyonal. Anmemtan, dan dernye renyon Komisyon Ton Losean Indyin, FAO inn pran pozisyon kler, komkwa Gran Bretayn pa gayn drwa syeze kuma enn “coastal state” (leta rivrin) dan Losean Indyin. Alor UK nepli kapav manb Komisyon Ton kuma enn leta rivrin. Sa osi, li dan nuvel internasyonal.
Anplis, Tromlin, li usi, li dan nuvel internasyonal. Dabor li dan nuvel otur sa renyon Komisyon Ton Losean Indyin, kan Lafrans dan enn Steytmint France Overseas Territories [24th Session of IOTC Scientific Committee 6-10 December 2021] deklare ki li pa rekonet deklarasyon Repiblik Moris akoz Moris innyor lefet ki Lil Tromlin “enn teritwar lor lekel Lafrans tultan ek tuzur ena ful suverennte. Alor Lafrans ena suverennte dapre lalwa internasyonal lor Zonn Ekonomik Exkliziv otur Tromlin.” Lafrans azute ki linstans Komisyon Ton pa apropriye pu sulev litiz suverennte. Li dir sanse Lafrans pu kontinye mintenir dyalog avek Repiblik Moris lor sa kestyon la. Me, li gard Tromlin tuzur, malgre promes 1982. Gran Bretayn usi dir Chagos pa pu Moris, e kumkwa sanse li pu rann li a Moris kan li nepli bizin li pu defans! Sa li kalite koze pei inperyalist, pei ki ena enn larme deryer zot, kapav koz-koze me fode pa fer zot perdi fas dan instans rezyonal ek internasyonal! Pu pei inperyalist kuma UK-USA-Lafrans, lalwa internasyonal pa existe. Zot koz li zis kan zot met ar zot rival e seki zot truv zot sibaltern.
Presizyon lor Tromlin
Lor kestyon Tromlin, nu pu rapel ki Francois Mitterand so program pu eleksyon prezidansyel Lafrans an 1982 ti dir Lafrans pu return Tromlin a Moris. Zame sa pa finn arive. Lerla finn ena koze plizyer form “ko-zesyon” apartir 2010. Ko-zesyon li enn fason pu kontinye kolonizasyon e lokipasyon militer, avek konsantman seki kolonize la. An 2017, guvernman Francois Hollande ti forse retir item lor lakor ko-zesyon Tromlin depi lor azanda parlman Lafrans fas-a lopozisyon depi Fron Nasyonal ek lorganizasyon patron Franse MEDEF. Burzwazi dan Lafrans deza ena zot lizye lor sa 280,000 km2 Zonn Ekonomik Exkliziv otur Tromlin.
Presizyon lor Trete Pelindaba
Kan Trete Pelindaba pu enn Lafrik san Zarm Nikleer ti siyne, Paul Bérenger lor nom Repiblik Moris, ti fer met “dotted lines” (pwin-pwin-pwin) otur Chagos. Sa ti ule dir Diego Garcia petet pa tom dan Lafrik. Me, ICJ ek Lasanble Zeneral Nasyon Zini fini statye: Diego Garcia li dan Chagos, Chagos dan Repiblik Moris, e Repiblik Moris, nu tu kone, li dan Lafrik. Alor, Bérenger ena enn devwar, a-sak-fwa, pu rapel tu dimunn ki “pwin-pwin-pwin” otur Chagos fini efase asterla, e ki zarm nikleer napa gayn drwa lor Diego. Purtan ena matyer nikleer laba. MMM ena enn responsabilite istorik pu denons sa.
Pozisyon LALIT
Pozisyon LALIT, lor letan, li pa vasiye kuma MMM. Li pa divage. Li baze lor prinsip ki dire.
Kan Pravind Jugnauth dan so konferans-depres le 29 Me 2017, e dan Parlman 16 Zin 2017, inn vinn konfirm sinyatir enn lakor ant Moris ek Lind pu devlopman infrastriktir dan Agalega, sirtu lapist aterisaz ek enn lazete ki pu finanse gratwitman par Lind, LALIT ti pran pozisyon e azut nu lavwa pu dimann Guvernman Jugnauth pu rann piblik Trete Moris-Lind.
Diferans ant pozisyon LALIT ek MMM, nu pozisyon li lor prinsip kont TU baz militer lor teritwar Moris. Nu pozisyon se okenn bato-deger napa bizin gayn drwa vizit okenn lepor.
Propozisyon MMM pu enn vizit regilye depite lor Agalega li bon, me li pa sifi. Nu, dan LALIT, nu mintenir ki, pu ena plis demokrasi, nu demand pu Agalega se ki li elir so depite pu ki Agalega ena so prop reprezantan dan Parlman Repiblik. Parey pu Chagos.
Nu dan LALIT, ansam avek sindika ek lasosyasyon, finn fer enn lapel piblik pu pibliye totalite Trete ant Moris ek Lind lor Agalega, e osi pu kree enn sirkonskripsyon pu Agalega ek enn pu Chagos, e osi pu ferm tu lepor Moris a tu navir deger – setadir Port Louis, Port Mathurin, Diego Garcia, Agalega, Tromelin, St Brandon.
LALIT nu pozisyon, an-kontras avek pu MMM, li kler.
Nu pe kontinye lalit pu: ferm baz US lor Diego Garcia; interdir tu baz militer lor teritwar Repiblik Moris; reinifye Chagos antye, ek osi Tromelin, dan Repiblik Moris. Nu revandik liberte muvman tu Morisyin lor tu nu teritwar. E, nu dir ferm tu lepor ek tu areopor Repiblik Moris a tu navir deger ek avyon militer. Navir deger zot anfet bann baz flotan ki alimant lager inperyalist partu dan lemond. Konfli militer, asontur, nuri gro konpayni fabrikan zarm, e sa kalite konfli la li su kontrol bann leta ki marsan lager.
Zis LALIT ki, lor letan, finn opoz baz militer UK-USA lor teritwar Moris. Sa donn nu kredibilite pu opoz tu tantativ pu met enn baz militer lor Agalega.
Anplis, LALIT sel parti finn, ankor enn fwa lor letan, opoz navir deger dan larad Port Louis, zordi nu an pozisyon pu dimann ki ferm larad ek aeropor lor Agalega a tu navir deger ek avyon militer. Si u pozisyon pena prinsip, li initil.
An zeneral nu truve ki pa kapav fye nek lor parti tradisyonel opuvwar, ni lor parti tradisyonel dan lopozisyon.
Fode LALIT finn met buku presyon politik, mobiliz dimunn, travay ansam ar Chagosyin, ar sindika, ar lasosyasyon demokratik, e sa pandan plizir deseni, avan ki alafin, Guvernman Ramgoolam finn al UNCLOS, ranport laviktwar legal, e apre Guvernman Jugnauth finn al Lasanble Zeneral UN pu enn Rezolisyon pu al ICJ pu enn Advisory Opinion e lerla gayn enn vot masif UN anfaver dekolonizasyon Moris/Lafrik, enn viktwar ekrazant kont lalyans UK-USA.
Lalit pu Sosyalism ki pu met frin a Barbari Sistem Kapitalist ek a so bann lager
Tu sa viktwar dan instans Nasyon Zini, li inportan. Me, pa kapav zis fye lor Nasyon Zini.
Ziska ler, pei pli pwisan kuma UK ek USA, zot suvan, dan moman kle, servi zot puvwar dan UN pu blok ubyin frenn aplikasyon desizyon ek rezolisyon ki fini pran.
Akoz samem ki li neseser, anplis de viktwar dan UN, pu gayn sutyin konsyan, e sa vedir donn kudme pu batir ver mobilizasyon lepep dan USA, dan UK, dan Lafrans, dan Lind, dan Lafrik ek dan lezot pei. Bizin ogmant presyon popiler lor diferan guvernman dan lemond pu ferm tu baz etranzer partu. Kumsa ki batir ver pli gran viktwar.
E, ena enn lalit pli profon deryer lalit pu ferm baz militer, pu aret tu lager nasyonalist. E sa li enn lalit kont sistem ekonomik global, kont klas ki opuvwar: klas kapitalist. Li mem ki furni lager, li mem ki furni baz militer. E sa lalit kont sistem kapitalis la, nu amenn li ansam avek klas travayer lemond. Klas travayer mondyal, li sel lafors ki kapav vremem garanti enn lavenir san lager inperyalis ni lager nasyonalist, enn lavenir san prodiksyon zarm, san prodiksyon zarm nikleer, e pu enn lemond kot egalite, liberte ek lape ki reyne. Li pa fasil, me li-mem sa.
Klas travayer lemond antye ena enn lintere pu enn sosyete sosyalist. Anu batir li, lor baz enn program baze lor prinsip.
