Lager Ikrenn ek Nuvo Latak Israel kont Palestinyin
29.04.2022
Anmemtan ki lizye lemond brake lor lager dan Ikrenn, Israel pe kontiyne perpetre so politik destriksyon kolonyal kont lepep Palestinyin. Li enn invazyon, kolonizasyon e lokipasyon militer ki pe dire plizir deseni avek ful baking Leta Zini Lamerik e avek ful sutyin pei Lerop. Zordi lemond pe truv politik de-pwa-de-mezir, e pe santi degre ipokrizi sa bann mem pei la. Kimanyer zot finn, lor vites, aplik sanksyon, boykot, dezinvestisman kont Larisi? Me pa fer demars okenn sanksyon kont Israel pu mem kalite deli – me lor buku plis letan? Okontrer, tultan Leta Zini pe met so veto, pe blok tu rezolisyon Nasyon Zini ki sey kondann Israel pu vyolasyon lalwa internasyonal. Leta Zini mem, ek pei Lerop osi, zot kontiyn furni zarm e sutenir finansyerman Israel kan li pe invayir e koloniz teritwar Palestinyin, teroriz lepep Palestinyin, larg bom lor Gaza, okip enn but Lasiri ilegalman (Golan Heights). Dan medya meynnstrim, Palestinyin, anplas gayn sutyin, gayn plito letiket “terorist”.
Depi semenn dernye, Israel finn fer enn seri aksyon militer pu reprim Palestinyin ki viv dan Lest Zerizalem, e zot finn larg bom lor Gaza. Lapolis Israel finn lans gaz e tir kut bal kautsu lor Palestinyin ki ti rasanble pasifikman Lesplanad Moske Al Aqsa dan Zerizalem. Finn ena ziska 300 arestasyon ek 158 blese parmi Palestinyin. Azisman lotorite Israel form parti enn kanpayn delibere pu expilse tu Palestinyin depi Lest Zerizalem.
Israel finn anfet invahir kote Lest Zerizalem an 1967. Lepok Trump ti Prezidan USA, Israel finn inilateralman dekret lavil Zerizalem an antye kuma so kapital. E anmemtan, Israel pe kareman refiz akord Palestinyin ki rezid dan Zerizalem zot ful drwa kuma sitwayen. Guvernman Israel finn mem pas enn seri lalwa ki anlev drwa tu Palestinyin pu viv dan Zerizalem, e dusma dusma expilse zot tu depi antye teritwar Zerizalem e demoli zot lakaz. Sa li kont lalwa internasyonal, e bann trete ki finn tom dakor.
Anmemtan ena grup kolon Israelyin, avek baking Leta Israel, pe amenn kanpayn pu expilse Palestinyin e apropriye zot lakaz ek zot kartye. Dapre Lofis Nasyon Zini pu Kordinasypn Ka Imaniter (OCHA), ena omwin 970 Palestinyin, inkli 424 zanfan, ki riske expilsyon forse depi Lest Zerizalem akoz bann ka lakur ki grup kolon Zwif finn mete kont zot.
An 2018, Israel finn pas lalwa Jewish State Law, avek ful baking Leta Zini, ki dekret Israel enn ‘Leta Zwif’, seki defakto renye drwa Palestinyin, setadir 21% popilasyon Israel. Israel finn azir pu reyne tu drwa Palestinyin e pu tret zot kuma sitwatyin dezyem grad. Anfet dimoman an 2019 Trump ti fer Leta Zini rekonet Zerizalem kuma kapital Israel e buz so lanbadsad dan sa lavil la, guvernman Israel finn vinn ankor plis ostil e agresif anver Palestinyin. Ena zordi enn swasantenn lalwa Israelyin ki fer diskriminasyon odetriman Palestinyin dan domenn kuma lozman, lasante, ledikasyon. Sa kontradiksyon, setadir Israel vinn enn “leta Apartheid”, li swiv so kolonizasyon, kot li finn kokin later Palestinn e lerla Palestinyin ki res laba, “anplis”, alor li rod “defalke” zot, swa “degrad” zot. Samem kifer pe akiz zot sa krim kont limanite ki apel enn “leta Apartheid”.
Dan Wes Bank ena plis ki 2.6 milyon Palestinyin ki viv antase dan plizir duzenn anklav separe – pa mem enn sel antite kuma li ti sipoze ete. Zot viv su enn lokipasyon brital larme Israelyin, san okenn drwa politik. Israel finn met dibut plis ki 280 koloni dan West Bank, osi byin ki dan Lest Zerizalem. Zordi 600,000 kolon Zwif pe viv dan sa bann koloni la. Palestinyin bizin permi depi lotorite Israelyin pu buze depi enn ladrwa Wes Bank ziska lot. Deplasman forse popilasyon e inplantasyon koloni zot reprezant bann vyolasyon lalwa internasyonal. Tusala Loksidan pa truve. Li bon zot truv Larisi pe anfrenn lalwa internasyonal. Li ti a bon si zot ti tultan get tu pei ki anfrenn lalwa internasyonal ar mem lizye.
Anfet an Me 2021, zis enn an desela, Israel ti larg bom ek misil pandan 11 zur dan Gaza. Sa bombardman la ti fer 260 mor Palestinyin. Ladan ti ena parmi 67 zanfan. Anplis ti ena 1,900 dimunn blese. Depi 2007 Israel pe inpoz enn blokis total lor Gaza, kot pre 2 milyon Palestinyin reste. Zot ferme ladan, e dimunn pa gayn drwa rantre, ni sorti. Mem pu led imaniter rantre, li depann si lotorite Israel ule uswa deside ki li pa ule. Akoz blokis. tu zanfan Gaza sufer malnitrisyon grav. Sa blokis la finn transform Gaza an enn veritab “prizon permanan lesyel uver”, ki viz pu epwiz e demoraliz abitan Gaza. Anplis larme Israel suvan-suvan vinn bom bann lavil Gaza – kan zot prizonye laba.
An 2019, Raporter Spesyal Nasyon Zini lor Drwa Imin, Michael Lynk, finn kalifye lokipasyon-aneksasyon Palestinn par Israel kuma “pli long lokipasyon lemond modern”. Kifer nu pa truv sa lor televizyon oksidantal tulezur? Li finn mem dir ki blokis Gaza enn negasyon drwa imin debaz, e reprezant enn pinisyon kolektif ki Israel pe perpetre kont lepep Palestinyin.
LALIT kondann vyolans Leta Israel kont Palestinyin ki viv dan Zerizalem, Wes Bank ek Gaza, osi byin ki tu sa refizye Palestinyin ki ena. Lorganizasyon UN ki anrezistre refizye Palestinyin, ena 5.6 milyon refizye anrezistre. Me, komye fwa nu tann sa lor televizyon Oksidantal? Ubyin mem lor MBC? Ubyin dan lapres? Kifer ena sa diferans dan manyer fer reportaz lor refizye ki sorti Ikrenn ubyin Palestinn (ubyin Afganistann, Lirak)? Akoz ansyin kolonizater (Lerop) ek koloni setler (Leta Zini, Kanada, Lostrali, Nuvel Zeland) tuzur ena enn lespri kolon?
Nu reiter nu solidarite avek lepep Palestinyin. Bizin ranforsi kanpayn muvman BDS kont Leta Aparteid Israel. Guvernman Moris bizin kup lyin ar Israel ziska li aret so lokipasyon militer e kolonizasyon teritwar Palestinn.
