Ram Seegobin on the Geo-Political Tendencies at Work (in Kreol)
28.02.2022
Li pa mo lintansyon pu pas-an-revi bann “evennman” o-nivo mondyal. Mo pu plito get bann “tandans” ek “muvans”, setadir evolisyon rapor-defors zeo-politik – ki li ekonomik, ki li militer.
Alor, premye zafer, nu bizin rapel ki ena gran, gran realite pe derule par deryer seki mo pe dekrir:
-- Ena sanzman klimatik, e problem polisyon bul later – ki ena tu kalite lefe ekonomik ek sosyal, mem existansyel.
-- Ena enn pandemi kuma nu pa finn kone dan nu lavi, e so lefe ekonomik ek sosyal.
-- Ena enn lager ki Larisi finn deklare kont Ikrenn, ki li osi, li pu ena enn seri lefe direk ekonomik ek sosyal, osi byin ki destriksyon, lamor, blese e mem menas enn lager nikleer deklanse – swa par expre, swa par erer.
USA ek LOTAN nepli “inipoler”
Pandan enn long peryod bi-polarizasyon pandan Lager Frwad (depi 1949 kan USA met LOTAN dibut, e lerla an 1955 kan Linyon Sovyetik met dibut Pak Varsovi) kapav dir ti ena enn “lekilib nikleer” ant USA ek USSR, ki finn tini anplas pu 35 an. Me apre kolaps Blok Sovyetik e apre disolisyon Pak Varsovi an 1991, finn gayn enn lemond inipoler, setadir enn reyn ezemonik par USA ki finn alatet prosesis “globalizasyon kapital finansye” preske partu dan lemond. Pandan sa lepok “inipoler”, LOTAN finn kontinye ranforsi so militer, expann li, gradyelman anserkle Larisi, ziska li ariv so frontyer. Sa “lekilib nikleer” ti fini debalanse, kan USA vinn inipoler, e zordi ena buku danze grav kan Larisi finn invahir Ikrenn.
Me, sityasyon “inipoler” pe al kase. Sa osi li byin inportan.
Zordi, nu finn truv lamonte vertizine Lasinn. Li finn mem depas Zapon kuma lekonomi No. 2 dan lemond, apre USA. Lasinn finn devlop enn linfliyans politik, ekonomik ek komersyal dan Lafrik, Lazi e mem Sid-Amerik.
E pandan sa lepok globalizasyon kapitalist depi 1991, avek tu so “delokalizasyon”, setadir muvman kapital kot kondisyon travayer mwin bon, sa prosesis finn amenn enn afeblisman klas travayer partu dan lemond, e sa vedir enn afeblisman so bann lorganizasyon politik osi byin ki so ideolozi.
Lamonte parti politik dedrwat
Kan klas travayer febli drastikman kumsa, sa finn kree klima pu devlopman parti e muvman pro-kapitalis, e pli pir ankor popilist, nasyonalist e mem fasist. Nu finn mem truv enn ku-deta manke dan Washington le 6 Zanvye 2021, kan enn konbinezon lidership dextrem drwat otur Trump ek enn insireksyon kot atak batiman parlman Amerikin, Capitol, pu sey anpes Biden, ki ti eli, pran puvwar. Ena enn lider dextrem drwat opuvwar dan Brezil, Bolsonaro, e dan Lind ena Modi ek so BJP opuvwar, dan Lerop ena La-ongri so Orban o-puvwar. Anmemtan parti dextrem drwat finn vinn byin for dan plizir lezot pei kuma Lafrans, Laoland, Lotris, Lalmayn e UK.
Gran Mitasyon Mwayin Oryan
Finn ena enn gran mitasyon kote Mwayin Oryan e osi retre USA ek LOTAN depi Afghanistan. Tu sa bann pei ki finn sibir lofansiv militer inperyalis – Afganistan, Lirak, Lalibi, Lasiri – tu ti ena guvernman sekilye nasyonalis – finn pandan sa dernye 20 an devlop bann kuran dedrwat integris.
E nu finn truv USA ogmant so sutyin militer ar guvernman al-Sisi dan Lezip. Sa li enn guvernman ki finn pran puvwar par enn ku-deta kont guvernman eli. Alor, sa diktatir militer li pe kontiyn dominn Lezip.
Israel finn kontiyn so lokipasyon teritwar Palestinn – e enn but Lasiri – kontiyne, avek ful sutyin USA. Dan lepok Trump, USA finn donn kudme Guvernman Israel pu sorti dan so izolasyon politik merite, e nu pe kontiyn truv Israel so lofansiv diplomatik kontinye, ki li dan plas kuma U.A.E, Bahrein, plizir pei dan Lafrik osi byin ki anver Linyon Afrikin, plis mem dan Moris.
Enn seri Ku Deta dan Lafrik
Dan Lafrik, pa zis Lezip kot militer finn sezi puvwar. Dan bann dernye mwa, finn ena enn seri nuvo ku deta militer – Sudan, Mali, Gini, Burkino Faso, e mem Tinizi. Mali finn kareman met deor militer Lafrans, ki ti pe furni solda ek zarm pu lager kont integris. Anmemtan, ena enn lager sivil dan Letiopi.
Ki Kalite Rezistans Ena?
Ki kalite rezistans pe pran nesans fas-a sa deriv ver lextrem drwat, integrism, priz puvwar par militer? Finn ena bann gran muvman politik popiler ki finn ranforsi, e mem pran puvwar. Premye ena dan Shili, kot enn lalyans ase degos avek lider Gabriel Boric finn pran puvwar dan eleksyon lafin lane deryer. Sa lane, Honduras, ki ti pe viv anba enn diktater militer apre enn ku-deta, finn reysi fer enn eleksyon e elir Xiomara Castro depi enn muvman agos kuma Prezidan.
Finn osi ena enn imans mobilizasyon vreman eroik agrikilter dan Lind, ki finn fer enn viktwar extra-ordiner, apre enn an lalit dir, kont guvernman Modi ek so BJP.
Viktwar lor kestyon Chagos – ki li dan ICJ, ki li dan Lasanble Zeneral UN, ki li enn bato reysi defye UK-USA, tusala form parti sa bann rar viktwar dan lalit anti-kapitalist ek anti-inperyalist dan lemond.
Ofansiv USA
USA pe fer enn nuvo lofansiv pu retablir so ezemoni, amizir Lasinn finn chalennj li.
USA finn afebli lopozisyon anti-USA dan Mwayin Oryan atraver enn seri lager, osi byin ki so led militer pu Israel, Larabi Saoudit ek Lezip. Asterla li pe servi invazyon Likrenn par Larisi pu ranforsi LOTAN ankor plis, e anmemtan pu afebli Lerop, relativ a USA. Li finn deza, depi avan, avek sutyin uver depi Trump, afebli Lerop par ramas UK depi Linyon Eropyin.
Me tusala – afeblisman tu pei indepandan dan lemond Arab, e ranforsisman LOTAN – li enn prelid pu USA so gran ofansiv, ki li pe planifye depi lepok Obama: seki li-mem li apel “anserkleman Lasinn”. Li viz “kontenir” Lasinn, “anserkle” li. Sa vedir USA pu agrandi so 700 baz militer andeor so teritwar, e Lasinn pa pu kapav met so lipye andeor so teritwar. Lerla zot pu servi Taiwan pu konfront Lasinn – kuma zot deza pe fer.
Dayer USA finn met dibut so Quad, so Aukus, e ti deza ena so Five-Eyes, enn fraternite Anglofonn pu espyonaz internasyonal, depi enn konplo pandan 2yem Ger Mondyal. Alor, nu pu truv USA abandonn so politik aksepte “One China Policy” (mem USA ena enn seri anbigwite expre dan zot pozisyon) e rod enn fason servi Taiwan kuma enn pretex enn nuvo lager.
Kovid
Kuma mo ti dir dan kumansman, tusala pe derule dan enn lepok kriz klimatik ek menas kolaps spiyshiz, pandan lepok invazyon Larisi lor Ikrenn, e pandan enn pandemi – ki mem ki li su kontrol inpe aster dan buku pei, li ankor ar nu dan lemond.
Not: Sa li enn apersi Ram Seegobin so diskur dan enn reynion intern lor Zoom resaman.
