Galleries more

Videos more

Dictionary more

Bilan LALIT 2021

22.12.2021

Drolman, lepok lepidemi koronaviris, li enn lepok ki ed nu konpran linportans striktir enn parti kuma LALIT. Enn parti revolisyoner san so lasanble manb, so Komite Santral, so brans ek rezyonal, so piblikasyon, li riske paralize net dan enn moman parey. Enn parti politik so sirvi kapav vinn an-kestyon kan so striktir paralize. Alor kan nu get bilan LALIT pu 2021, nu bizin gete a ki pwin nu striktir finn reysi fer fas dan kontext lepidemi. Nu pu osi gete a ki pwin nu finn res an-kontak avek klas travayer – kote klas travayer sindike, kote abitan lakaz lamyant, kote peser – pu fer aksyon an-komin. Sa osi li pa fasil lepok lepidemi.  


Savedir an 2021, apartir Zanvye, nu finn ena zis de mwa repi kot nu bann striktir finn kapav zwenn fizikman, lerla ariv mwa Mars, nu finn re-gayn 2yem lokdawnn pu de mwa. Enn lokdawnn ki finn termine le 1 Me. Ant Me ek Septam, nu striktir finn kapav re-kumans zwenn fizikman, me avek buku swin pu respekte distans sosyal, e avek nesesite met mask. Dan tu nu aktivite politik, nu finn bizin pran sa nesesite saniter-la an-konsiderasyon e sa finn inpe restrenn nu aktivite politik. Pu dernye 3 mwa lane, kan maladi Kovid finn propaze an-fet pu premye fwa dan Moris, nu finn inisye modord pu enn “stay-in” volonter – maximem posib – pu limit propagasyon lepidemi. Guvernman nepli ti dan enn pozisyon pu propoz enn. Tusala pu dir, nu pa finn tultan kapav zwenn fizikman sa lane la. Li pa finn enn sityasyon fasil. 


Lezot parti politik osi finn sibir lefe lepidemi lor zot striktir politik. Azute avek lefet ki zot parti so striktir ti deza dan enn pozisyon afebli – sirtu parti ki finn deza dan lepase ena striktir parti kler kuma MMM ek mem Parti Travayis. Nu finn truv sa bann parti-la redwir a bann “sef parti” ki, dan enn stil byin macho, koz lor nom zot parti kan parti-la pa pe kapav fonksyone ditu. Apart tann sa bann sef parti-la, nu finn truv zis aktivite Parlmanter e, ena fwa, truv figir demisyoner kan zot fer konferans depres pu demisyone dan enn parti kelkonk.


LALIT, nu enn parti ki depann lor kapasite klas travayer pu organize lor baz enn program politik. E lane 2021, nu finn bizin osi sirviv politikman dan enn kontext kot, akoz nesesite pu konbat lepidemi, mobilizasyon politik klas travayer finn byin-byin limite. 


Alor li pa etonan si pandan kriz Kovid, aktyalite politik meynstrim an 2021 finn santre otur Parlman – enn Parlman ki finn lamine. Parlman finn afebli, enn kote, atraver so dominasyon par Lexekitif (Premye Minis, so Minis, PPS, Whip) e so dominasyon par Spiyker MSM. Li finn afebli, lot kote, par enn Lopozisyon ki, depi eleksyon zeneral 2019 pe konteste lezitimite sa Parlman-la akoz zot konteste rezilta dernye eleksyon ki dapre zot sanse “trike”, alor zot finn konteste zot prop lezitimite.


Li osi pa etonan dan sa lepok-la si lapres/medya finn gayn enn linportans demezire, buku plis ki seki li normalman ena. Bizin gard an-tet ki lapres mem avan lepidemi ti deza dan enn dezord. Li ti’nn nepli ena enn sistem redaksyon kuma li ti ena avan. Ena lagazet mem pa ena redakter-an-sef. 


E azute avek sa, rezo sosyal, kitsoz ki pena ni tradisyon, ni kiltir, ni regleman demokratik, finn gayn enn linportans pli gran ki li ti ena (mem si depi avan lepidemi so linfliyans ti pe grandi). Sa osi finn ena enn lefe lor lapres; lapres finn imit rezo sosyal. Li finn osi permet ki, par exanp, “dyaspora”, ki pa pe viv realite Moris, gayn plis linfliyans dan politik ki avan. 


Alor kan nu get nu bilan 2021, li enn bilan inpe spesyal kot nu pe bizin gete kimanyer nu striktir finn, e pe, reysi sirviv dan so antye dan kontext lepidemi Kovid 19.  


Flexibilite ek tayming pu gard nu striktir vivan


Nu finn reysi devlop enn sistem pu diskite e zize kolektivman sipa nu kapav zwenn fizikman, e si wi, kan e kimanyer pu zwenn fizikman. E nu finn devlop enn sistem pu kapav fer reynon virtyel dan moman kot nu pa kapav zwenn fizikman. Sa finn dimann ki nu ena enn flexibilite e osi enn sans “tayming” byin avanse pu ki nu kapav fer sa. Osi byin ki zenerozite pu aprantisaz ek treyning pu manb ki pa alez avek mwayin dizital par lezot manb.


Nu Lasanble Manb ti reysi zwenn an Fevriye an-personn e zordi nu pe fer enn Lasanble Manb Uver pu nu bilan par Zoom;


Komite Santral finn zwenn swa fizikman kan li finn posib, swa an-virtyel, regilyerman, san relas. Pandan lokdawnn Mars a Me, Komite Santral ti mem zwenn tule semenn, olye tule kinzenn. Nu ti fer sa pu ki nu res a-zur avek sityasyon lepidemi osi byin ki avek sityasyon politik, ekonomik ek sosyal.


Biro Politik lor sistem rotasyon finn zwenn regilyerman, swa fizikman, swa par renyon virtyel, pu, ant-ot,  prepar azanda Komite Santral.


Preske tu nu brans ek rezyonal finn reysi zwenn swa fizikman, swa virtyel. Inpe bann nuvo “brans emerzan” finn sufer, sirtu seki ti pe zwenn dan ti-lakaz tro sere u distans sosyal. Manb ki pa ti alez avek innternet, ubyin mwayin kontak virtyel, finn devlop sa kapasite-la avek kudme militan ki kone.


E kan sa pa finn posib, nu finn sey otan ki posib mintenir kontak avek sinpatizan LALIT par telefonn, enn a enn.


Reynon Program sak kinzenn finn mintenir regilyerman. Li finn zwenn fizikman kan kapav, e kan li finn zwenn virtyelman, finn reysi integre manb ek sinpatizan ki pa ti kapav vini fizikman avan. Alor sa ti enn devlopman pozitif. E sa bann reynon la finn partikilyerman prodiktif.


Enn seri Su-Komite LALIT, kuma bann komisyon ad-hoc, finn zwenn virtyelman lor bann tem presi kan ti ena nesesite politik:


- Komite pu kontre kanpayn politik lextrem drwat kont Vaksin Kovid;


- Komite Lasante ki finn anfet, a enn sertenn moman, ena sazes politik pu pa res dan singel isyu, desid pu sanz so natir e finn vinn enn komite pu analiz lefe politik lopozisyon Parlmanter so kanpayn pu konteste rezilta dernye eleksyon zeneral Desam 2019, e so lefe sirtu lor sistem lasante iniversel;


- Komite pu analiz demand pu drwa-de-vot pu dyaspora. Sa finn mem permet manb LALIT ki res lot pei partisipe aktivman antan ki manb ki finn swiv sa de pre. E nu finn fer buku progre dan nu refleksyon lor kestyon dyaspora. E ver lafin lane, nu finn mem realize a ki pwin dyaspora so rol dan politik enn problem dan lezot pei, e rol sirtu Leta Zini ladan.


Tu sa bann komite-la finn prodwir analiz ki nu finn disemine prinsipalman atraver enn seri lartik lor sakenn sa bann tem-la lor nu websayt ek lor nu paz feysbuk.


Chagos ek Palestinn


E sa azut a kontribisyon militan LALIT ki devwe dan swiv kanpayn politik pu dekolonizasyon ek demilitarizasyon Chagos, e militan ki devwe pu swiv kanpayn kont Leta aparteid Israel ek solidarite avek lepep Palestinn. Zot finn anim Komisyon LALIT lor Chagos ek Komisyon LALIT lor Palestinn, e finn kontiyn, tutlong lane, gard LALIT a-zur e propoz aksyon u priz pozisyon kan li apropriye. Enn manb ti mem fer enn long intervyu vertyel lor SOMALP, ki Lalit ti donn kudme met dibut pu sutenir lepep Palestinn, pu Africa for Palestine.


Seminar LALIT


Nu ti reysi, kuma nu abitye fer tu le lane, fer seminar LALIT anyel, mem si li ti enn sel zur, le 14 Fevriye. Avek papye ki analiz sityasyon onivo nasyonal ek internasyonal. E pu desid enn plan daksyon.


Revi LALIT


Nu finn reysi prodwir e distribiye de nimero Revi LALIT. Enn dan tradisyon ki nu deza ena (nimero 145) lor papye, e distribiye fizikman, ek enn dezyem, No. 146 ki ase spesyal: depi so redaksyon, so prodiksyon, ziska so distribisyon finn virtyel. (Kapav truv sa de nimero Revi-la dan seksyon “Documents” lor nu websayt).


Blog


Blog ki kamarad Lindsey finn tini tulezur pandan lokdawnn Mars a Me, e enn dezyem seri blog pandan nu “stey-inn-volonter”, li enn kontribisyon spesyal ki li finn fer, antan ki manb LALIT osi byin ki ekrivin. Finn ena enn lekip dimunn, an partikilye Ram, Kisna, Alain, Rada osi byin ki Lindsey ki finn travay zur apre zur pu tini sa blog-la – chek li, tradir li, mont li. Sa finn ede pu donn nu enn kalm politik pandan lokdawnn e osi pandan stey-inn-volonter ki pe kontinye.


Lekol de Kad


Nu finn reysi organiz 2 lekol-de-kad pu zenn an 2021. Enn Grand Rivyer an Ut, ek lot-la dan Curepipe an Oktob. Tulede ti fer dan enn moman kot li ti ankor posib pu zwenn fizikman. Tulde finn vreman extra-ordiner. E zordi parmi nu ena 2 nuvo ki prezan, ki finn partisipe dan lekol de kad Port Louis la. 


Miting 1 Me Virtyel


Pu le 1 Me, nu finn reysi organiz enn “Miting Virtyel” pu premye fwa kot 12 manb LALIT, 6 fam, 6 zom ti orater. Sa osi, ti byin marse.  


Obityer pu militan LALIT


Nu finn osi perdi militan LALIT sa lane-la. Roland Boussac, militan LALIT exanpler, manb Komite Santral ek brans Port Louis ki ti osi enn lider sindikal FTU. Nu finn fer enn obityer pu li pu rann omaz so kontribisyon dan LALIT. 


[Apre Lasanble Bilan Dimans 19 Desam, nu finn aprann ki enn dezyem manb LALIT, Seetressen Murday finn desede. Enn dezyem gran lapert pu LALIT.]


 


Nu finn osi fer enn obityer pu rann omaz kontribisyon politik Rajiati Chengabroyen ki finn fek desede. Li ti enn manb Lalit de Klas avan nu vinn enn parti ek manb LALIT kan li ti fek forme.


 


 Lyin internasyonal


Nu finn reysi gard nu lyin internasyonal. Nu finn resevwar mesaz solidarite kuma nu abitye depi organizasyon politik lor kat kontinan avek lekel nu an-kontak osi byin ki partaz li avek nu manb dan nu Miting Virtyel ek nu websayt. Osi byin ki gard kontak avek organizasyon politik dan Zapon, dan Lafrans, muvman BDS internasyonal ek dan Lafrik. Obityer ki nu finn fer pu kamarad Oupa Lehulere dan Sidafrik ek kamarad Rao dan Lenn reflet profonder lyin politik ki nu garde avek organizayon politik kuma nu.


Pandan 2021, LALIT e manb LALIT finn siyn plizir petisyon lor size osi varye ki liberasyon Julian Assange ziska bizin lev patant prive lor prodiksyon vaksin Kovid, depi sutyin lepep Palestinn ziska kont militarism. 


Analiz evolye amezir sityasyon evolye


Nu finn byin prodiktif anterm refleksyon politik an 2021. Nu finn aprofondi nu konpreansyon an-komin e nu finn devlop nu analiz politik lor:


* Ki ete fasism, exakteman? E kimanyer rekonet diferan tandans fasizant;


* Analiz deklas. Nu finn konstaman gete kimanyer diferan klas sosyal pe manifeste zot volonte pandan lepok pandemi; san sa vizyon la, li preske inposib konpran realite Moris.


* Analiz an-detay “Leta MSM” ki rezim Jugnauth pe kree e nuri;


* Analiz lefe kanpayn lopozisyon “eleksyon trike”;


* Analiz sanzman zeopolitik kuma Aukus (nuvo trete Ostrali, USA, UK, ki afekte nu rezyon).


* Ki manyer dyaspora zistifye so demand pu drwa-de-vot? Li lor baz konsep reaksyoner kuma “disan”, “fis-di-sol”, e pa lor konsep modern “seki rezide gayn drwa vote”, ni mem lor “seki pey tax kuma TVA gayn drwa vote”.  


Nu finn osi met zefor dan konpran sityasyon dan US, Haiti, Afghanistan, Palestinn, Etyopi – dan enn fason kolektif.


Oryantasyon Politik ek Linisyativ Politik


Sa profonder refleksyon politik finn ed nu pu ena enn oryantasyon politik kot nu anmezir opoz Leta MSM ek so alye, osi byin ki expoz inkapasite lopozisyon Parlmanter ek extra-parlmanter pu opoz MSM dan enn fason programatik ubyin pa opoz li ditu. 


Linisyativ ek Aksyon Politik


Sa refleksyon politik finn osi met nu anpozisyon pu nu kapav pran linisyativ politik ek organiz aksyon politik kan li posib. Par exanp:


* An Me, LALIT ti pran linisyativ propoz Solidarite Morisyin Avek Lepep Palestinyin (SOMALP) fer enn “manifestasyon zekler” – setadir kurt e avek distans sosyal, me perkitan - divan lotel guvernman avek demand presi pu guvernman izol Leta Aparteid Israel. Sa vedir nu finn reysi azir dan enn Fron Komin – mem pandan lepidemi – alor ranforsi inifikasyon klas travayer. An Ut, nu finn adres enn let uver a Minis Ganoo avek demand ki Leta Morisyin bizin obzekte a stati obzervater Israel dan Linyon Afrikin. Li finn reponn pu dir Guvernman finn efektivman opoz stati obzervater pu Israel.


* Nu ti inisye Deklarasyon pu Sispann Patant Vaksin ek apel pu ankuraz tu dimunn fer vaksin an Avril. 4 organizasyon sindikal ek 3 lasosyasyon finn enndors sa Deklarasyon-la ansam ar nu. Alor, nu finn reysi travay ar lezot but organize dan klas travayer, mem dan lokdawn.


* An Novam, kan travayer sistem lasante iniversel ti su latak dan lapres, e kan lapres ti pe mem apel lopital “abatwar”, e met gran tit kuma “ENT – la mort”, nu finn fer de kalite aksyon kumadir azir kuma de pins krab: nu finn kritik lapres pu expoz so latak kont travayer ki pe protez tu dimunn dan lepok lepidemi, enn kote, e nu finn inisye Deklarasyon Solidarite avek Travayer Sekter Lasante, lot kote. 7 organizasyon sindikal, 3 lasosyasyon ek sertin individi byin koni, nu tu ansam, finn dibut ansam pu sutenir travayer sekter lasante. Sa finn byin ede pu remet lapres a-lord. Li finn osi donn travayer lasante e zot sindika lesuf ek kuraz pu pran zot prop aksyon.


* 7 Depite Alman dan Die Linke (ki vedir “Lagos” an Alman) finn kondann lefet ki enn bato-de-ger Alman apel Bayern pe al Diego. Pa zis zot finn pran pozisyon Lalmayn, me zot finn fer depite isi kone. Zot finn osi kone ki bizin kontakte nu pu ki nu fer swivi politik isi, ki nu finn fer vizavi lapres, nu websayt ek paz feysbuk.


* Nu finn fer apel pu zurnalist sutenir Julian Assange kan Leta UK ki finn byin expoze par Wikileaks pe rod extrad li US. Sa li ti enn muv politik inportan, mem si nu pa ti kone ki li pu vinn inportan apre: kan guvernman MSM-ex MMM vini avek so amandman represif dan IBA  Act, lerla ki lapres realiz linportans “liberte expresyon”. Se zis lerla ki nu truv sertin editoryalist kumans realiz linportans sutenir – mem tuzur byin timidman – Julian Assange. Me, li ule dir nu travay pe kumans ena lefe.


* Sa mwa-la an Desam, LALIT finn avoy enn Let Uver a Premye Minis avek demand presi pu ki dan dernye sesyon Parlmanter, met dibut enn Selek Komiti pu Parlmanter eli an-mezir sirvey tu emergency procurement ki pe fer dan lepok Kovid. Li pa enn kestyon eski Premye Minis pu ekut nu u pa. Li enn fason pu ki tu dimunn kuma ns konpran nu demand pu diminye puvwar lexekitif e pu ogmant puvwar Parlmanter eli vizavi sa lexekitif la. Li ranforsi sa demand-la dan sa moman presi kot dimunn ariv realiz letandi puvwar lexekitif e kot dimunn pe kumans reflesi lor ki kalite propozisyon bizin fer. Sa li enn lexanp byin frapan ki ete demand tranzisyonel. Li montre kimanyer bann demand dinamik, zot demand ki konpran degre konsyans dan enn moman presi parmi lamas dimunn. 


Kontinyasyon kanpayn politik nu ti deza inisye avan 2021


Ranplas lakaz lamyant


Nu finn reysi organiz petisyon delege depi 27 rezyon dan Moris kot ena lakaz lamyant. Sa ti dan kumansman lane. Nu finn mem reysi organiz enn delegasyon pu al remet li Minis Lozman avan bidze 2021 avek demand ki fer provizyon dan bidze pu ranplas lakaz lamyant. Cite Argy, Cite Telfair dan Moka, Cite Trou d'Eau Douce, Cite G.R.S.E , Cite Ste Catherine dan St Pierre, Cite Circonstance, Cite St Clair Goodlands, Cite Grand Gaube, Cite Le Morne, Cite EDC Riambel, Cite La Ferme Bambous, Cite Olivia, Cite Caroline, Cite Sebastopol, EDC Montagne Blanche, Cite Pamplemousses, Cite Plaine des Papayes, Cite Vieux Grand Port, Cite Balance - Plaine Magnien, Cite Batimarais, Cite Rose Belle, Cite La Sourdine, Cite Souillac, Cite Langlois - Plaine Magnien, Cite Cluny, Cite Henrietta, Cite Dubreuil. Sa donn enn apersi lor degre inplantasyon LALIT kuma enn parti – mem dan enn moman lepidemi.


Aksyon Post-Wakashio


An Zanvye 2021, nu finn dan mobilizasyon peser ek bayan Sid-Est pu retablir alokasyon Rs10,200 kan guvernman ti kup li, mem kan li ti pe kontiyn ferm lagon. Sa travay politik la ti fer atraver travay konzwin ant Rezyonal LALIT Curepipe-Lesid avek peser-san-kart dan Sid-Est. Militan LALIT finn devlop enn sistem pu fer memorandem ekri an Angle, an Kreol avek odyo an Kreol ki peser ek bayan kapav ekute pu propoz sanzman ek amandman. Sa enn lot lexanp kimanyer pandan enn lepidemi, kan nu dan pli gran difikilte, mem pli gran sufrans, nu osi anmemtan gayn lokazyon ase rar pu kreativite.


Se sa memoranndem-la ki nu finn avoye ansam la, anfet, Minis Lapes finn servi pu amenn dan Kabine Minis e finalman, finn retablir sa alokasyon-la. Alor, sa ti enn sa bann rar viktwar – restrin, me inportan, ki nu finn gayne.


Finalman, dan bidze 2021 finn osi anons ki pu alwe 500 nuvo kart peser – enn lot viktwar pu travay politik ki nu finn fer dan kad nu “Sart Peser”. Sa travay la nu ti devlope apartir 2017. Plizyer rezyonal LALIT finn osi partisip dan lalit pu peser-san-kart gayn kart dan enn fason ki pa opak. Setadir lalis peser-san-kart afise dan tu biro fishriz asterla. 


LALIT finn osi expoz rol magazinn Forbes, enn magazinn kapitalist US ek an-partikilye rol Nishan Degnarain ki ti pe ekrir buku lor Wakashio dan sa magazinn Forbes la. Lapres ti pe sit li buku isi, kumsidire parol “sakre”. Purtan sa misye la, li ti deza enn konseye, enn nomini politik Xavier Duval, kan PMSD ti dan guvernman. Pli pir, li enn zom leta UK ki ti dan “Inite Stratezi Premye Minis UK” lepok Premye Minis Blair anplin lepok lager Lirak, kan ti pe servi Diego, ant-ot, kuma enn baz pu fer tortir prizonye ki zot finn kidnape. Lapres ti fer Degnarain ek Forbes vinn bann gran referans sanse byin kredib lepok Wakashio.


Konklizyon  


Malgre enn lane byin difisil pu nerport ki parti politik lopozisyon, LALIT finn reysi tini nu striktir organizasyonel an-antye. Nu finn reysi prezerv nu integrite organizasyonel, kuma nu finn realize dan deba apre sa papye-la dan Lasanble Bilan. Nu finn mem reysi fer devlopman ek progre dan nu program politik. Nu finn kontiyn nu bann aksyon internasyonal. Nu finn fer plizir aksyon ansam ar tu gran lorganizasyon klas travayer. Nu finn reysi fer aksyon politik malgre kriz Kovid. Sa li par limem enn viktwar. 


RL Baze lor Nots pu Lasanble Bilan LALIT 19 Desam, 2021.