Galleries more

Videos more

Dictionary more

Blog 10 – Nu pa kontan dir “Mo dir u Sa Pu Arive” me nu pe oblize

05.12.2021

 Mank vizyon Patrona Sekter Turism ek Guvernman finn asterla vinn eklat dan zot figir. Sufrans tro gran. Alor, mem nu pa kontan fer li, nu dan LALIT pe truve nu oblize dir “Mo ti dir u sa pu arive”.


Depi kumansman lepidemi, nu finn vinn propoz enn seri demand lozik – byin suvan dan plizyer Deklarasyon Komin ki nu finn siyne ansam avek plizyer gran sindika ek lorganizasyon. Konstans dan seri demand finn turn otur trwa pwin:


1. Rekritman ek lantrennman plis nuvo staf lopital.


2. Nesesite pu ena enn lokdawn byin-strik-ek-kurt pandan Dezyem (vag dan lekel nu ete) Vag pu resi kontenir totalman lepidemi kuma nu ti fer an 2020 pu enn dezyem fwa.


3. Pu Guvernman depi kumansman mem an Mars 2020 pu fors patron lotel pu pivot enn proporsyon zot biznes ek kapital (inklir fon Guvernman ti pe alwe zot) pu mont enn lindistri alimanter lor gran-lesel – pu exporte dan larezyon osi byin ki asir anplwa prodiktif ek sekirite alimanter.


De lane finn pase, okenn parmi sa trwa pwin pa finn fer. Samem asterla, kan Lafrans dekret Moris “ruz ekarlat” setadir interdi turist depi Lafrans pu vinn isi, nu oblize dir “Mo ti dir u sa pu arive”. Pa finn ena enn lokdawn sever pu tuf lepidemi. Staf lopital finn kontiyne sarye fardo plis lur sa lepidemi la. E pena okenn prodiksyon alimanter lor gran-lesel amezir pri pe kontiyne ogmante. Me seki plis inportan, li esansyel pu “kontenir” sa lepidemi la otan ki posib parski samem pu permet sekter turism kontiyne opere me sirtu plis inportan ankor, pu sov lavi ek sufrans, 


Repiblik Moris, pandan premye vag, ti parmi Top 10 pei dan lemond – tule trwa lil avek popilasyon ti Kovid-fri. Ala kuma sityasyon ti ete le 14 Fevriye sa lane la, Zur St Valantin, apre enn-an dan pandemi. Guvernman finn refiz pu sumet vizavi patron lotel ki ti pe ale-mem avek zot demand pu lev tu restriksyon. Vaksinasyon ti fek kumanse pu frontlayner. Me, Guvernman finn sede a mank vizyon patrona turism. E asterla Guvernman ek patron pe al truve ki zot ti ena tor pu persiste avek zot inpasyans pu return “ver profi komsi-ryinete”.


Li vo lapenn al re-lir nu blog lor nu sayt lor sa zur St Valantin pu apresye kuma nu tu ansam, finn korpere – avek sa trio dokter pu gid nu: Gujadhur, Gaud ek Musango. Nu rapel usi kuma pu pandan enn-an nu finn tann Parti Lopozisyon ek laplipar lapres ek radio fer kanpayn kont sa trwa dokter la, nye ki nu finn fer byin ziska lerla, kestyonn statistik ofisyel, ek an zeneral kriye “lulu” – zot ti satisfe pu atak MSM par ninport ki mwayin – mem si savedir atak lepep antye. Nu dan LALIT nu pa finn fer sa. Par kont, nu finn averti kont bann danze.


Me get enn ku kuma nu finn zoz sityasyon tut-long. Ala seki nu ti dir le 10 Mars dan kumansman dezyem vag (Si u al lor nu websayt, kot li dir “MORE NEWS” alafin ninport ki item dan News, ek lerla klik lor lane 2021 u pu gayn blog la).


Nu site depi sa blog “10 March 2021 Dezyem Lokdawn – Zur Enn”:


“Malerezman, li pa paret pu resi fer ase vaksin ase vit. Dan Moris, lamas dimunn ti resi dan enn fason extraordiner kal lepidemi konpletman apre 72-zur lokdawn, konntak-tresing individyel formidab, intervyu, test, izolasyon, plis admisyon dan lopital pu tu ka pozitif. Sa li enn rezim extrem. Me li finn ule dir ki Moris nu ti ena enn lavi plizumwin normal depi 26 April 2020 ziska semenn dernye, pa finn ena okenn ka lokal. (enn exepsyon enn misye sorti lot pei teste pozitif byin apre so 14 zur maximem, dapre protokol karantenn anviger dan Moris, ek lerla ti infekte so garson.)


“Asterla [10 Mars 2021], ena enn klester antye, plis kat ka detekte dan enn flu-klinik ki pena lyin avek sa klester la. Akoz samem ena enn lokdawn.


“Zordi ena lokdawn total.


“[…] Pu inform nu kuma kanpayn vaksinasyon pu reorganize. Esperon li pa ed pu fann viris.


“Alor, mo finn mank u, ser lekter. Mo dernye blog lokdawn ti le 31 Me lane dernyer. Nu tu finn rekonpanse avek enn lavi plizumwin normal pu nef mwa antye. E la nu re dan izolasyon. Pu nu ki res dan bann ti lale dan vilaz, uswa dan site klas travayer, li pa telman izole. Nu koze tut long lazurne depi enn ti distans. Pu buku fami klas travayer, lakaz deza tro tipti pu tu dimunn res andan, li inportan pu res deor lor lari. Me pu dimunn dan klas lao ek klas mwayenn, izolman li kapav sever. E san anplwayed-mezon, ena buku luvraz lakaz zot pa abitye fer. Alor lepidemi afekte nu tu, ankor enn fwa, anmemtan parey ek anmemtan byin diferan. Ris u mizer, okip zanfan ferme andan enn zurne li pa fasil. Ankor pli difisil pu dimunn avek maladi mantal dan kondisyon lokdawn, osi byin difisil pu dimunn ki okip dimunn avek maladi mantal. […]


“Le 25 Mars paret byin lwin. Nu pa kone si pu kapav lev lokdawn san ki lepidemi al tuf staf lopital dan lopital kan ariv sa dat la. Deza, zis akoz sa kantite dimunn dan karantenn, avek tu sant vaksin ek sant mobil, plis tu dimunn teste pozitif ki lerla pe admet dan ENT, tu flu klinik dan lopital ek lezot lasal spesyalize pu bann ka supsonab, ners dan TU lasal dan tu lopital pandan sa de dernye zur la finn retruv zot TUSEL ansarz enn lasal enn lanwit antye. Li deza serye. Enn an desela, LALIT ti averti kont sa febles la. Nu finn finalman gayn plizyer sindika ners ki finn pran pozisyon anfaver rekritman ankor staf. Me rekritman pa finn al ase vit. Sityasyon riske vinn katastrofik.”


Lokdawn finn ale ziska le 1 Me. Me dezyem vag finn kontiyne agrave e fane. Depi lerla nu finn rant dan enn faz ziska lafin Ut kot lepidemi finn amorti par dekret bann zonn ruz. Pandan laplipar sa faz la dimunn ti ankor pe admet lopital dimoman zot teste pozitif, e plitar dan sa faz la, dan bann lotel karantenn lor fre guvernman, si zot asinptomatik. Kitpar sa moman la enn vre lokdawn ti neseser, me guvernman ti tro feb pu propoz met enn lor bann patron turism inpasyan, lor enn tit burzwazi sir-exsite ki pare pu swiv ninport ki kuran politik ki lev latet, ek fas a enn lopozisyon ki pare pu kritik e kapitaliz literalman lor ninport ki size, inkli enn lokdawn.


Alor lepidemi finn kontiyne anpire. Sif ki nu bizin swiv se ‘nonb dimunn ki admet’ ek ‘seki gayn desarz’ depi ENT ek lezot lopital. U gayn li tuleswar dan nuvel lor televizyon. Exepte ki pu enn zur pu ‘lezot lopital’, nomb ki admet finn konstaman pli elve ki seki gayn desarz. Donk, sityasyon extreman danzere.


Le 21 Novam nu ti ekrir: “Ler inn vini pu guvernman inpoz enn lokdawn kinz zur strik. Kuma li finn rat enn lokazyon dan kumansman dezyem vag, guvernman Jugnauth bizin aster konsider met enn lokdawn. Li nepli ler kot bann portparol kapav pretann ki tu su kontrol. Sityasyon vremem kritik. Fason lepidemi pe repann li exponansyel, li pe akselere par varyan Delta. E, kuma nu finn dir ennde zur avan, li pu agrave.


Aster, guvernman pe bizin plede ar Lafrans, pe kareman mandye pu ki anlev sa dekre ‘ruz ekarlat’ mem kan kliyan lotel pe kennsel zot buking, mem kan staf lopital epwize e kan pri manze pe monte.


Kwaki El Figaro dan L’Express yer dir ki deklarasyon “ruz ekarlat” li akoz bann Jugnauth finn dir zot ena lintansyon reklam Tromelin - li klerman panse ki revandikasyon Chagos enn erer, li apel sa fer “Don Quichotte”, nu panse ki Lafrans finn lir sif admisyon ek desarz, kuma nu fer. Tutlefason mo sit sa misye la an antye, pu ki bann lekter kapav mezir vre natir reaksyoner so pozisyon ek so larogans ridikil, tipik bann kolonizater oto-proklame zot “chatwa” pu servi so prop lexpresyon pa nu: “C’est sans doute avec un grand plaisir que les Français ont assisté jusqu’ici au spectacle des Don Quichotte père et fils mauriciens partir en guerre contre les deux puissances anglo-saxonnes. Mais après la menace sur Tromelin, ils ont sans doute decide d’inculquer une bonne leçon de realism géopolitique a PKJ”. Enn leson ar lekel li klerman dakor. So deviz: Res tultan anba dominasyon bann pwisan sa lemond la.


* Nu pa kone ki Linyon Afrikin ule dir par Moris pe konn so “5ye vag”, nonpli ki zot definisyon enn vag ete uswa si li zis enn erer tipe.


Lindsey Collen pu LALIT


Tradiksyon: BK avek kudme AA