Galleries more

Videos more

Dictionary more

Oupa Lehulere – Obitwer pu Enn Gran Panser, Enn Gran Aktivist

04.12.2021

Oupa Lehulere, dirizan Khanya College dan Johannesburg pu dernye dizenn lane, ti ena enn lespri politik briyan, ki finn kontinye elarzi so lorizon filozofik avek letan ek lexperyans. Ansam avek sa kapasite exepsyonel ki so lespri vast ti donn li, li ti ena osi enn kapasite perkitan pu konpran e explik, dan enn fason kler, formasyon diferan klas sosyal dan Sid Afrik lor letan ziska dan Sid Afrik zordi. E li ti kapav artikil tu sa bann diferan lafors obzektiv de-klas dan leprezan ansam avek sa kuran istorik onn-going, amizir lekonomi inperyalist dan so versyon Sid Afrik vinn deferle ziska realite politik zordi e ziska deba politik zordi-mem, ansemoman mem. Andotmo, li ti kapav truv e analiz sosyete antye, osi byin ki sak but spesifik ladan – enn kapasite spesifik bann gran Marxist exepsyonel. Li ti lir buku e li ti ena kapasite organiz dimunn, travay dir san relas. Li ek so partner, Maria van Driel, ti travay ansam avek tu dan Khanya pu gard memwar lalit lepase klas travayer Sid Afrik vivan, e pu artikil li avek lalit klas travayer ek zenn azordi. Oupa ti ena enn sans limur e li ti ador lamizik jaz – li sorti depi enn fami ki ena enn pansan artistik – e tusala finn gard li kuma kikenn ki zener lazwa otur de-li, e ki, dan enn sertenn fason, ti kapav transmet konesans ki lazwa, mem si li tanporerman absan, li pu definitivman re-returne ankor pli divan – mem kan nu omilye lasagrin, omilye bann gran kriz. E sa memwar de li pu donn nu tu ki andey akoz li finn kit nu apre so lalit kont kanser pandan plizyer mwa, lafors, dan sa moman la, pu sirmont sa gran tristes kree par so depar.


Nu rapel li pu tu so kontribisyon dan refleksyon dan LALIT lor sa dernye 20-an – pa zis lor politik Sid Afrik, ki zwe enn rol inportan dan nu rezyon deza, me osi an zeneral, e anplis, an partikilye, pu dekortik sa kolaps, par exanp, “blok istorik” otur disik-ek-kann dan Moris,


An 2007, LALIT ti pibliye enn so diskur ki li ti fer dan enn rasanbleman LALIT dan form enn liv biling Kreol ek Angle “Le Parti Sosyalist Revolisyoner ek Klas Travayer dan Lepok Kriz Ekonomik” [“The Revolutionary Socialist Parties and the Working Class in Periods of Economic Crisis”]. Ladan dan enn fason memorab li explike kimanyer kan enn sosyete antye rant an-kriz sa ule dir ki ena enn kolaps tu bann klwazon ki nu ena dan nu latet, e ki nu ena dan nu tipti lemond, su ezemoni kapitalist, e kimanyer veritab natir kapitalism, suvan maske lezot moman, enn sel ku devwale kri-kri divan nu lizye. Depi sayt travay ziska lakaz, depi piblik ziska prive, tu devwale kuma enn sel – so klwazon literalman volatilize. Tu kiksoz revinn lor latab pu re-konsidere, kuma enn sel. Lamas dimunn truv sa klerman dan zot lavi ki pe derule, tu seki dan lezot moman kot pena kriz, abitye res vwale. Oupa ti kapav explik sa avek presizyon, e dan enn fason vivan net. Dan sa lepok pandemi Koronaviris aktyel, tu so deskripsyon lor ki arive dan lepok “bann kriz” ankor enn fwa vinn pli kler ki zame.


Oupa ti kapav artikil ansam emansipasyon fam ar sa lalit global pu sosyalism. Li ti telman respekte pu sa ki Muvman Liberasyon Fam ti invit li dan enn nu renyon Komite pu dimann li pu kritik nu kritik lor kolaps lalit pu emansipasyon ek liberasyon fam dan sa lalit restrin “ekwite jennder”. Nu ankor fer referans a so kontribisyon dan nu refleksyon depi sa enn-sel renyon la. Oupa usi artikil ekolozi dan so refleksyon e finn introdwir nu a Marx’s Ecology par John Bellamy Foster, kot re-analiz veritab pozisyon Marx e osi re-evalye tu sa diferan kuran de-gos ki finn swiv e finn rivalize, suvan, pu kasyet sa laspe kontribisyon Marx. Li ti tultan inkorpor isyu lasante ek isyu ledikasyon dan politik, e li ti kapav amenn tu ansam dan enn sintez pirman politik. Li ti kapav truv, e exprim li osi, lor kontradiksyon intern dan sosyete, amezir zot pe ris dan diferan direksyon, manyer zot pe konbine e re-separe ankor. Li ti kapav truv kimanyer kapital monopol inperyalist Sid Afrikin, finn kontinye res dan puvwar pandan reyn nasyonalist blan e pandan reyn ANC, e asterla pe al ver enn form su-inperyalism ki pe expann dan leres Lafrik.


Oupa ti kapav, avek enn limur sanfin, deplor kimanyer tit-burzwazi inkapab, kuma enn klas, pu propoz kit form program pu sosyete, e kimanyer sa klas la selman kapav kontribye dan permet diferan seksyon an konfli dan burzwazi kapitalist prepetye zot program, e lerla zot reyn, antan ki burzwazi, setadir sa mem ansyin reyn par kapitalist monopol inperyalist. Mo konn tusala akoz, lor plizyer lane, mo finn orater ansam avek Oupa lor mem panel lor sa bann kestyon la, kapav-dir enn dizenn fwa. E tultan mo finn aprann kiksoz nuvo depi li.


Mo ti konn Oupa, sirtu, kuma enn organizater kle Jozi Book Fair, ki ena lye sak lane. Mo ti prezan laba pu premye fwa an 2010 kuma “Invite Bukfer” antan ki enn ekrivin ek aktivist politik, kuma kikenn aktif dan alfabetizasyon adilt e osi promosyon langaz maternel – wi tu dan enn, pa kuma zis enn parti de-mwa kuma enn “singul isyu” – e depi lerla, preske sak lane mo finn prezan dan sa Book Fair la. Oupa, Maria ek zot tifi Searatoa ek lezot dan Khanya College ti truv travay literer plito rar dan sans ki li sitye naratif ek zistwar antye alinteryer klas travayer – dan karo kann, dan lizinn zonn frans, dan dok – e sa realite deklas exprim li dan sa form lar “burzwa” par-exelans, setadir form “roman”. Khanya College kuma organizater Book Fair li ti reprezant sa rar melanz lorganizasyon klas travayer e osi amure literatir an-ekri. Pu sa rezon la tultan mo finn aksepte pu prezan e mem pu et nome kuma enn espes “matronn-doner”. Antan ki ekrivin, mo finn viv bann lexperyans plis ris ki zame, kan grup travayer anplwayed-mezon, kliner lopital ek gard-malad, ki ti lir Getting Rid of It dan “grup lektir”, e sa ti premye roman zot inn deza lir, ena parmi ti fek aprann lir-ekrir e zot pu kapav leve dan enn kozri piblik, ki mo ti done uswa dan enn riyding depi roman la, dibut divan enn lodyans dimunn liniversite e dir kuma zot finn viv sa lexperyans lir sa zistwar sa bann karakter fam, kuma li finn tus zot leker, e kuma zot finn aprann depi sa pu tir sekre kasyet lor zot lestoma, e truv lexpresyon zot prop santiman an parol. E kimanyer sa finn ed zot. Enn fam dibut e denons tu seki prezan ki pa finn lir roman la, e literalman eskort enn-de parmi sa literati prezan, bann veritab koneser literatir, Johannesburg pu montre zot ki kote ena kopi avann. Zame u pa pu, kuma enn ekrivin, truv bann lekter antuzyast kuma dan Jozi Book Fair. Zot literalman desir sa fasad pretansye ki asfixye mem byin bon lar su reyn kapitalist.


Tu manb Khanya ek Jozi Book Fair pu tuzur santi labsans Oupa. Nu kondoleans a zot tu, e sirtu a Maria ek Searatoa. Nu pe pans zot.


Dan LALIT, nu tu pu byin mank Oupa.


Lindsey Collen


Enn not personel, ekrir lor nom tu mam LALIT ki ti konn Oupa.


Tradiksyon: BK