Galleries more

Videos more

Dictionary more

Blog 1 – Lor Res-Lakaz Volonter Pu Kontrol Kovid

16.11.2021

Asterla, dan sa moman la, nu finn ariv pwin pli pir ki zame nu finn ete pandan sa 20-mwa lepidemi Kovid.


E sityasyon pu vinn plis pir.


Lor kimanyer li pu anpire apre premye de semenn restriksyon plis sever pu depann lor nu tu – osi byin ki lor Guvernman. Me Guvernman li finn ariv abu so kapasite politik pu kontrol propagasyon pandemi: li mank kapasite neseser pu mobilizasyon. Alor, nu, lorganizasyon lamas dimunn dan Moris, nu bizin ranplas Leta pu met anpratik mezir neseser pu protez nu tu.


Ragoo Lane byin trankil zordi. Apenn ena muvman. Pena ni minibis, ni motosiklet. Zis de voler mang pase vit-vit avek zot bal mang tann, tu tutu dan sime zape kuma fu, dir bann voler la pu res proteze lakaz. Mem bann tutu pe kone lor nesesite res-lakaz.


E li rezon kifer sa Blog la. Ladan, nu pe propoze enn “res-lakaz volonter”.


De zan desela, enn tel tit lartik kuma zordi, “Blog 1 – Lor Res-Lakaz Volonter pu Kontrol Kovid” ti pu inpansab. Ki sa ule dir pu zordi?


 


Anu get kontex, pu kumanse les nu get premye mo. Lor sa websayt la, nu ena de seri blog lor lokdawn pandemic Kovid, sak blog nimerote “Zur 1”, “Zur 2”, ale mem. Ti ena enn blog pu sak zur. Premye seri an 2020 finn dire pandan tule 72 zur lokdawn, dezyem seri an 2021 finn dire pandan tule 52 zur. Alor, enn lekip sis parmi nu sak zur prepar blog an de langaz. Li ti diferan depi enn lartik politik dan sans ki mo ti pran lide depi dimunn, fer enn draft – lye laspe politik ek laspe personel, avek lefet ki nu tu pe oblize res lakaz separe sakenn kot nu – ek sink lezot pu fakt-chek, sigzer sanzman, prufrid, tradir ek re-cheke, ek lerla eplord lor nu sayt ek paz Facebook. Manb LALIT ek lezot pu avoy mwa lide ek reket ek lezot fidbak pu prosenn blog. Li ti enn travay damur kolektiv. E zordi ankor nu pu refer li.


Sann fwa la nu finn deside li pa pu neseserman tulezur, li pa pu nimerote “Zur 1”, “Zur 2”, me li pu plito “Blog 1”, “Blog 2” vini mem. Sa fwa la, li enn blog volonter. Me, li tuzur res dan kontex “Kontrol Kovid” parey kuma li finn ete pandan de lokdawn guvernman ti met anviger. Nu fer apel a u kuma lekter, pu kontribiye dan de fason – imel enn kopi a enn uswa de u kontak sak fwa ena enn nuvo blog ek lerla fer enn swivi atraver telefone ek diskit konteni. Ek lerla u kapav sonn kikenn u kone dan LALIT, ek avoy sizesyon ek fidbak atraver zot.


Zordi, avek preske de banane lexperyans avek sa nuvo Koronaviris – nu tu plis kone kimanyer kontrol Kovid ki nu ti kone pandan premye ek mem dezyem seri blog. Zordi, ena pre 90% adilt dan pei ki finn pran ledevan inn al vaksine, ek se sa ki finn permet nu sosyete pa totalman depase par lepidemi, asterla ki tu dimunn inn repran travay ek lezot aktivite. Parkont, ena enn gran “me”. Ena ankor 90,000 dimunn elizib pu fer vaksin ki pankor al vaksine – sirtu pu fos rezon ar lekel dimunn finn, an-erer, akrose ek pe kontinye akrose akoz zot finn akros a sa bann fos rezon pu telman letan – ek kan zot pa vaksine, zot fann viris 9 fwa pli vit ki enn kikenn ki finn vaksine. Antretan, asterla nu finn gayn varyan Delta (“varyan” sa enn nuvo mo ki finn azute dan nu vokabiler pandan pandemi) ki finn akseler vites mem si nivo vaksinasyon finn kal so vites. Zordi, lopital pe vinn su presyon. Travayer lasante inn epwize. Pasyan pe sufer. Ena buku dese.


Zordi, mo re-dir, nu dan moman pli pir ki zame nu finn ete.


Ek sityasyon pu anpire.


Ek Guvernman MSM finn anonse ki so marz pu inpoz enn lokdawn strik inn disparet: li nepli, dapre li, kapav sutenir program WAS ek pu sutenir lapey. Me selman, Leta kapav pu forse pu vinn avek enn lokdawn total, si sityasyon kontinye agrave. Me, fode pa nu les li agrave. Sa pu ule dir buku sufrans ek lamor ki ti kapav evite.


Alor, antretan, nu dan LALIT ek parmi kamarad, apartir zordi nu pe fer apel pu enn res-lakaz volonter. Nu definir “res-lakaz” kontrerman a “ferme-lakaz”, dan sans ki li volonter, me li ule dir konsyaman fer enn zefor pu evit zwenn dimunn an personn. Nu pe propoz sa akoz li neseser pu tutswit ralanti vites lepidemi pe fane. Sa ule dir res lakaz otan ki posib, kumsa limit posibilite pu viris fane, nu zis al travay ek return lakaz, si bis ek metro tro ranpli, nu sey lev pli boner ek al travay boner ek mars dernye but pu ariv travay, ek nu desann enn-de bistop avan lakaz uswa pran bis inpe pli tar kan bis mwins ranpli, kot nu kapav nu marse olye sot dan enn transpor, sa ed nu ek ed tu lezot dimunn; kan nu al lor sime uswa al fer lexersis, nu swazir enn ler kot ena mwins dimunn deor; nu pu al shoping zis dan nu “zur alfabet”. Mo pu sorti, selman si mank kit komisyon, e sa zis dan Lindi ek Zedi. Otan ki posib, dan LALIT nu finn pivot tu nu renyon lor Zoom ek renyon brans kot ena mwins dimunn nu pe al lor Whatsapp, pu inklir seki pena zoom lor zot portab; de lasosyasyon kot mo mamb, pe usi fer zot renyon lor Zoom; seki parmi nu kapav travay lakaz, pe fer li; maryaz ek lanterman ti bizin konsider limite a 10 dimunn olye 50. Sityasyon tro grav pu pran risk.


Alor, nu fer enn apel a tu dan Lapres, Radio ek TV, tu dimunn dan lezot lorganizasyon ek dan parti politik pu kontinye ankuraz, uswa pu kumans ankuraz, tu seki elizib pu vinn delavan ek fer vaksin – dan zintere tu dimunn, e montre nu respe a travayer lasante ki pe ena pu sarye sa lur fardo kan dimunn pe refiz al met vaksin. Nu finn inpresyone par manyer MBC-TV finn responn a nu kritik – malgre zot tirad 4-minit semenn dernye kont samem kritik la – pandan biltin nuvel prinsipal, yer, finn formelman ankuraz dimunn pu al fer vaksin. Dr Guness ti invite dan nuvel 7.30 pm ek finn donn zisteman sa kalite ankurazman ki neseser pu dimunn vinn delavan ek fer vaksin. Li finn usi donn enn-de tip lor lexersis respirasyon pu seki parmi nu ena pu izole lakaz akoz zot Kovid pozitif. MBC ti bizin kontinye ena sa kalite explikasyon ek motivasyon tulezur. Nu tu ena pu ankuraz dimunn pu volonterman “res-lakaz” – fer li vinn enn muvman volonter. Dan Moris, nu ena enn memwar kolektif lor kimanyer partisip dan sa kalite aksyon anfaver lasante piblik.


Lapres pu bizin kumans fer parey kuma MBC finn finalman fer yer swar. Zot pu kapav al truve zot kapav regayn zot lekter ki finn degute ar zot ton siperyer lor pandemi ek zot latitid meprizan anver travayer lasante. Zot kapav propoz fason nu tu kapav ede pu ralanti propagasyon, ek vremem kontribye pu aplati kurb la. E tu dimunn ki sone dan program Radio bizin ankuraz tu oditer pu al fer vaksin, pu res lakaz otan ki posib, ek fer enn parti zot traze pu al ek sorti travay apye. Ena oditer finn swiv nu modord ek inn kumans temwayne lor kimanyer travayer lasante pe pran swin dimunn.


                                                                                                                                              


Lindsey Collen


Pu LALIT, 16 Novam, 2021


Tradiksyon: BK avek kudme AA