Galleries more

Videos more

Dictionary more

Kritik LALIT kont Lopozisyon

02.09.2021

Lopozisyon Dezespere Inkapab fer Kritik Valab kont Guvernman MSM-ML-ex-MMM


Kimanyer kan Guvernman MSM telman afebli, Lopozisyon pa pe futi ranforsi? 


Premye difikilte Lopozisyon ena pu fer fas se ki sak konpozan dan Lopozisyon finn swa manb MSM, uswa inn form parti dan enn guvernman MSM ubyin dan enn lalyans uswa dan enn aranzman avek MSM. Pa etonan zot anbarase parski deriv MSM inn fer avek zot kudme. Xavier Duval ek so PMSD finn dan plizyer Guvernman MSM. Badhain, zordi Lider Reform Party, ti enn manb, mem Minis, MSM. Tulede finn Minis dan presedan Guvernman Jugnauth 2014 ziska zot demisyone ankur-derut. Nando Bodha ti elir lor platform Lalyans Morisyin ar Jugnauth, dan MSM, an Novam 2019 ziska li demisyone asontur. PTr ek MMM finn usi swa dan lalyans ubyin aranzman elektoral avek MSM.


Dezyem difikilte se zot pa pe resi truv enn baz pu regrupe ansam, e zot pa pe resi truv enn lantant mem dan Parlman.Tantativ pu regrup lopozisyon dan enn “lantant lespwar” inn plito vinn enn mezantant dan dezespwar. PTtr inn al enn kote, lot kote ena MMM, PMSD, Reform Party ek Nando Bodha. Tantativ enn lantant Lopozisyon inn al kapote pa akoz ena dezakor lor kit pwin programatik me akoz enn dezakor lor kisannla pu prezante kuma premye minis dan enn tel lalyans. PTr ena enn problem adisyonel akoz Lider PTr, Navin Ragoolam pa finn eli ek se Arvin Boolell ki sef-defil depite PTr dan Parlman. Sa usi lakoz friksyon alinteryer PTr ek rann enn lantant avek lezot konpozan lopozisyon parlmanter ek extra-parlmanter difisil.


Trwazyem difikilte, se parey kuma MSM pena program, lopozisyon usi pena program. Zot nek ena enn lalis promes kuma enn lalis komisyon, me sa li pa enn program. Pu preske 40an, parti politik inklir nuvo parti lor lasenn politik, pa finn ena diferans programatik mazer ant zot. Zot tu ena enn azanda pro-kapitalist. Alor fas-a deriv Guvernman Jugnauth, lopozisyon pena enn program avek demand presi ki diferansye zot depi Guvernman anplas. Sa afebli zot kapasite pu chalennj Guvernman anplas lor bann pwin solid, e rezilta eleksyon Novam 2019 finn demontre zot inkapasite pu batir enn chalennj elektoral konvinkan. Purtan kritik mazer kont Guvernman Jugnauth 2014-2019 pa ti manke. Alor, samem zot program rezim li a “BLD” ek repran puvwar. Ki kalite program sa? Anfet, li enn non-program.


Nu pe sit enn-de pwin programatik pu montre fayit Lopozisyon pu chalennj deriv guvernman anplas.


Lor pandemi Kovid-19


Lopozisyon pa finn aktivman met lanfaz lor nesesite pu ogmant bidze Minister Lasante pu rekrit plis staf lopital ek konntak tresing pu permet sistem lasante ekipe pu fer fas lepidemi dan pei. Zot pozisyon lor vaksin, enn pozisyon, “Anfaver, me ...” e sa li plito amenn konfizyon ki ankuraz dimunn al fer vaksin. Zot pa finn denons kanpayn anti-vax e disosye zotmem depi enn tel kanpayn kont lasante piblik. Sirtu, a enn moman, zot ti vinn enn lake ansam ar ex-azan MSM Bruneau Laurette ek so parti ki finn piblikman afis li lor enn platform danzere, enn platform anti-lasante-piblik. Lopozisyon, atur derol, finn pas buku zot letan pu fer kanpayn iresponsab ek politikay kont sa lekip trwa dokter (Dr Gujadhur, Dr Gaud ek Dr Musango) ki ti akonpayn nu tu dan premye vag Kovid-19.


Par kont dan LALIT, depi Mars 2020, nu finn ena enn demand konstan pu Minister Lasante, dan enn plan dirzans, rekrit staf pu ogmant lekip konntak-tresing ek staf lasante dan lopital, dan sant karantenn, dan sant swin, dan lekip vaksinasyon ek dan testing. Nu finn aktivman fer kanpayn pu ankuraz dimunn pu al fer vaksin. Nu finn pran pozisyon pu lev patant lor vaksin pu rann vaksin aksesib a tu dimunn dan lemond. Nu finn kritik Guvernman MSM–Obeegadoo-Ganoo, malgre li ena enn stratezi pu fer fas lepidemi dan lintere byin komin, byin vit li fer so kanpayn “lasante lepep avan tu” sanze pu plito met lanfaz lor “vaksinasyon sel solisyon” pu uver frontyer dan lintere kapitalist dan sekter turism, e dir, “viv avek”. Sa, mem si patron lotel pa pe get lasante piblik kuma enn priyorite kan li pe get so profi. Enn guvernman pa kapav met so program vaksinasyon dan lintere byin komin lor mem pye degalite avek lintere patron turism ki ule zis asire rul so lotel pu permet turist vini, mem si lintere al kwinside. Kumsa ki u gayn reprezantan MTPA, san okenn zenn, vinn piblikman dir vaksinasyon enn “game changer” pu uver frontyer 1 Oktob. E sa, dan moman kot ka Kovid-19 pe ogmante, par santenn ka sak zur e finn gayn inpe mortalite dan dernye semenn. Me, erezman lamas dimunn, dan so sazes sa memwar kolektif dan lasante piblik ek prevansyon lepidemi inn permet li plito get lintere komin pu al fer vaksin e swiv mezir baryer pu kal maladi grav Kovid-19 e protez sistem lopital pu li kontinye kapav fonksyone.


Parti dan lopozisyon, pena program koeran. Zot pa truv li zot responsabilite pu get pandemi kuma enn menas a lasante piblik dan Moris ek dan lemond, enn pandemi ki pe antrenn par milyon lamor e par milyon malad grav onivo mondyal e pe menas ekrulman sistem lasante onivo mondyal.


Nofraz Wakashio


Kan ti ena nofraz navir imans Wakashio sa li ti reprezant enn trazedi ekolozik. Sa ti arive anplin pandemi Kovid-19 zis apre premye lokdawn leve. Li ti enn veritab bulversman pu dimunn dan Moris antye. Sa kalite “aksidan” la pu arive tanki lozik kapitalis, setadir lozik profi, reyne. Akoz profi patron gayn predominans, tu sistem pu prevenir e intervenir pu evit aksidan kute, alor li pa “profitab”. Ala, kot lozik iltim sa sistem kapitalist amenn nu.


Enn kote, ena Konpayni Zapone e Guvernman Zapone ki responsab pu zot navir, e ki premye responsab pu sa katastrof ekolozik la. Gro konpayni Zapone, parey kuma buku konpayni propriyeter navir kargo ek tennker, finn redwir nomb lekipaz pu fer plis profi. Pena ase travayer pu permet rotasyon lekipaz pu al abor. Azute lor la, akoz Kovid-19, lekipaz inn bloke abor e pa ti pe reysi al ater. Lot kote, mankman depi Lotorite Lepor Moris divan enn tel katastrof finn expoze. Lamas dimunn, avek rezon poz kestyon: kuma sefetil pei Moris vann karbiran ar bato dan lantrepriz “bunkering”, e ena lanbisyon fer enn “petrolium hub” inn telman inkapab azir, kan enn tel katastrof arive?


Lopozisyon inn plito zwe avek bulversman lamas dimunn fas-a enn tel katastrof e pa finn kapav vini avek bann demand konkre lor kimanyer nu pu kapav prepare dan lavenir divan sa kalite katastrof. Purtan, se Xavier Duval, Minis Finans su guvernman Navin Ramgoolam dan so diskur bidze 2014 ki ti propoz mezir pu triple trafik “bunkering” e liberalize pu permet lezot inportater apart STC pu inport prodwi petrolye: “Thus operators other than the STC will be able to import petroleum products including bunker fuel.” Guvernman Jugnauth finn kontinye lor mem lozik. Moris ena pre 35,000 navir pase akote nu Repiblik sak lane. Ni guvernman Ramgoolam ni guvernman Jugnauth apre pa finn truv li neseser pu Moris ekipe pu kapav monitor enn tel trafik navir. Alor, nu finn truv lopozisyon inkapab pu vini avek bann propozisyon konkre pu evit sa kalite aksidan grav. Ena eleman dan lopozisyon inn pran prozisyon pu dedwann konpayni propriyeter Wakashio, odetriman domaz koze a tu peser ek lezot travayer lamer, odetriman domaz lanvironnman marinn kumadir zot pe azir pu lasirans pena pu pey domaz.


Par kont, LALIT nu finn dimann ki ena ase remorker pu azir vit-vit ek ena ase laponp pare pu kumans ponp karbiran tutswit. Bizin ena enn dril regilye pu asire tu an-eta pu intervenir kan neseser. Bizin ena enn ko-operasyon onivo tu pei suverin dan Losean Indyin pu ena plan antred dan tu ka aksidan dan lamer dan sa rezyon la. Bizin kumans diskisyon avek azans Nasyon Zini pu ki ena enn fason pu tu konpayni navir dan lemond kontribye pu ekip sak rezyon losean avek lekipman, antrennman staf pu anpes enn aksidan dan lamer vinn enn katastrof ki menas lanatir ek lavi imin lor bul later. Proteksyon lamer ek lanvironnman marinn bizin pas avan profi propriyeter gran tenker ek inportater prodwi polyan. Selman enn kontrol demokratik lor kimanyer devlop e servi teknolozi ki respekte lanatir, ki pu amenn veritab sekirite lor lamer. Tu sa bann pwin LALIT nu finn fini met lor azanda politik. Kan nu pe ekrir sa lartik la, finn ena enn dife lor enn bato lapes dan lepor Port Louis. Guvernman, dan Finance Act 2021, inn amand lalwa pu redefinir bato lapes pu “includes a vessel of a length of at least 24 metres or more, made of fibreglass” setadir pu permet bato lapes an fib-dever dan Lepor. Dapre ponpye, dife avek matyer fib-dever byin difisil pu teyn ek kan li depas enn sertenn degre tanperatir, li vinn byin danzere. Sa bato lapes la ti an fib-dever. Alor li enn irzans.


Lor eleksyon trike


Ramgoolam pa finn eli dan dernye eleksyon Novam 2019. Sak fwa li perdi eleksyon, li perplex avan, lerla li vinn fer alegasyon eleksyon trike. Finn ena enn kanpayn sistematik pu lev enn listeri-demas lor kat biltin vot ki finn surse andeor sant devot. Sa kanpayn la pa finn marse akoz kan lapolis inn kumans fer lanket, nepli ti pe gayn biltin aparet. Finn ena enn kanpayn zenefob lor travayer lot pei ki sanse inn al vote. Media, sirtu L’Express avek so “Lareg Gate” inn anplin dan sa kanpayn kondanab. Sa zenofobi la finn kosyone par platform Avengers dan zot miting La Louise. Navin Ramgoolam finn zwe enn rol santral dan sa mobilizasyon “eleksyon trike”. Li finn dan enn fason iresponsab sey diskredit prosesis elektoral antye, inklir atak Komisyon Elektoral, e finn ris Lopozisyon antye – Parlmanter ek Extra-Parlmanter (exsepte LALIT) dan enn kontestasyon anti-demokratik san okenn lavenir. Samem, pu apre konverti dan enn lamas deryer enn ex-azan MSM, Bruneau Laurette kan ariv Ut 2020 apre lafin premye lokdawn e apre nofraz Wakashio. Sa imans mobilizasyon demas, san enn program avek demand kler, al fini par sutenir demand kapitalist pu uver frontyer e revok tax lor patrona ek gro salarye sekter prive. Sa amemtan vinn enn atak depi ladrwat kont Guvernman MSM-ex-MMM. Lopozisyon pena okenn propozisyon pu ogmant demokrasi, laplipar zot bann propozisyon al lor plis ogmant birokrasi akoz zot nepli ubyin zame pa finn ena striktir dan zot parti pu monitor tigit demokrasi alabaz dan prosesis elektoral. Zot pena manb zot parti pu fer azan elektoral pu swiv prosesis eleksyon depi Rezis Elektoral, dan lakur sant devot, dan lasal kot vote, temwin kan uver bwat, temwin kisannla pe vote, temwin kan ferm bwat, swiv bwat, vey bwat, prezan dan prosesis kawnting ziska proklam rezilta. Buku parti pey dimunn pu fer sa travay azan. Ena pa mem kone, eleksyon pa eleksyon, sak lane ena enn portaport staf Komisyon Elektoral pu met Rezis elektoral azur. Sak elekter ena responsabilite pu al chek so nom lor rezis elektoral tanporer pu koriz ninport ki anomali. Sa li responsabilite sak elekter, e ena parti ki organiz sa atraver so brans dan diferan landrwa e atraver so bann rezyonal.


Par kont, nu dan LALIT, nu finn fer enn seri propozisyon pu enn reform elektoral ki al direksyon aprofondi demokrasi, kontrol Parlman lor Kabine Minis, Premye Minis elir par depite Parlman, drwa pu revok depite ant de eleksyon, puvwar pu komite parlmanter permanan pu proses nominasyon kle alatet lantrepriz leta ek lezot lotorite leta, pu nom enn-de parmi.


Lor lekonomi


Guvernman pe rul lor azanda burzwazi, pena okenn plan pu kreasyon anplwa. Pena plan pu aktivman diversifye depi sekter ekonomik disik-kann, turism, textil, ofshor tu bann sekter ki ti deza an kriz me zot deklin finn aksantye avek kriz saniter pandemi Kovid-19. Guvernman Jugnauth, olye diversifye, pe gaspiy larzan Labank Moris par milyar pu al dan sa bann sekter kanar-bwate. Somaz pe ogmante, pena okenn sekter pe kree anplwa. Sityasyon pe agrave zur-an-zur. Lopozisyon, apart fer kritik politikay lor larzan MIC, pena kritik defon lor kimanyer Guvernman pe servi fon piblik pu dedwann bann sekter ekonomik san okenn lavenir. Zot inkapab denons sa plan guvernman ni zot pa vini pu dimann diversifye lekonomi parski globalman zot ena mem stratezi ekonomik ki Guvernman. Sa finn vinn kler dan zot kritik lor bidze Padayachy, zot finn aplodi sibsid a lindistri sikriyer ki dan leral, zot finn aplodi mezir pu pey patron lotel ziska Septam 2021. Lopozisyon pa finn vinn avek okenn propozison pu inpoz kondisyon lor kapitalist si zot pran larzan depi fon piblik.


LALIT depi 1984 nu pe fer kanpayn lor nesesite diversifye lekonomi. Nu finn vini avek bann propozisyon konkre lor kimanyer servi later tablisman pu plant manze ek met dibut infrastriktir otur mulin pu devlop prezervasyon ek transformasyon alimanter. Nu pa pe koz kitchen ubyin backyard garden, sa li bon-mem, me nu pe koz devlop lagrikiltir, lelvaz ek lapes lor enn gran lesel, lor enn lesel indistriyel. Selman sa kalite devlopman ki pu kree lanplwa masif pu aborb lamas somer ki pe kontinye ogmante, asir suverennte alimanter pu popilasyon e exporte pu amenn deviz dan pei.


Lor Diego-Chagos ek Agalega


Guvernman Jugnauth finn fane, vinn propoz enn lokasyon lor Baz Amerikin Diego Garcia. Sa li enn propozisyon kondanab apre finn ena Zizman ICJ ek sutyin masif dan Lasanble UN pu dir Chagos bizin re-inifye avek Moris. Sirtu dan enn moman kot institisyon internasyonal ek rezyonal pe azir lor sa vot UN la. Linyon Lerop inn tir sirkiler pu dir nepli pu servi BIOT (British Indian Ocean Territory) dan zot bann dokiman, expilsyon UK lor azanda Komisyon Ton Losean Indyin (ITLOS) akoz so prezans lor Chagos inn deklare ilegal, Universal Postal union so lasanble zeneral inn vote par enn mazorite ekrazant pu nepli aksepte tem postal BIOT ki Gran Bretayn finn tire. Mem zot alye, kuma Lostrali ek Lalmayn, pe tike pu swiv zot kan zot pe bafwe lalwa internasyonal. Anmemtan, Guvernman Jugnauth pe refiz rann piblik Lakor Lenn ek Moris lor Agalega.


Lopozisyon gayn difikilte akoz, enn kote, zot refiz denons lokipasyon ilegal UK-USA lor Diego-Chagos e, lot kote, zot denons lakor ant Lind ek Moris lor Agalega. Sa kalite abesman li detrir tigit kredibilite ki sa Lopozisyon la ti kapav sey reklame.


LALIT nu pozisyon, par kont, li kler: ferm baz US lor Diego Garcia; interdir tu baz militer lor teritwar Repiblik Moris; Reinifye Chagos antye ek Tromelin dan Repiblik Moris. Liberte muvman tu Morisyin lor tu nu teritwar. E, ferm tu lepor ek areopor Repiblik Moris a tu navir deger.


Lor Betamax


Zizman Konsey Prive inn dir STC (State Trading Corporation), enn konpayni piblik, bizin pey domaz Rs 5.7 milyar a konpayni prive Betamax. Guvernman MSM an 2015 ti kas kontra STC avek Betamax. Lopozisyon truv li dan enn take. Akoz propriyeter Betamax Veekram Bhunjun li enn bayer defon Parti Travayis e li ti dekros sa kontra an 2009 kan Parti Travayis ti dan guvernman. Me Xavier Duval PMSD ti Minis dan Guvernman ar MSM kan li kas kontra, e Bhadain ek Bodha ti Minis ansam dan Guvernman MSM. Alor, ki pozisyon zot pran ansam?


Guvernman pe al delavan pu met enn Komisyon Danket. PTr pa dakor. Me, MMM ek PMSD ti propoz sa. Komisyon Danket pa pu get kimanyer tir leson lor danze piblik ki bayer de-fon bann parti reprezante e kimanyer anpes tu guvernman siyn kontra anbeton dan faver lintere prive kont lintere lepep Moris. Komisyon Danket paret pu plito enn regleman de-kont politikay Guvernman kont Lopozisyon, par atak Bhadain e diviz Lopozisyon.


Par kont, dan LALIT, nu anfaver servi larzan piblik pu aste navir pu tranport prodwi petrolye. Nu anfaver vini avek enn masterplann ekolozik pu diminye depandans lor surs lenerzi polyan. Nu anfaver rann piblik tu kontra, tu lakor, tu trete ki Guvernman siyne lor nu nom. Nu anfaver limit depans dan kanpayn elektoral pu eleksyon zeneral, kumsa diminye puvwar bayer defon.


Lopozisyon, kan zot opoz MSM ek so guvernman, ena tandans pu opoz li lor enn azanda pro-kapitalist. Zot kritike depi pwin-devi burzwazi ubyin pwin-devi FMI/Labank Mondyal ubyin lor kestyon “frod ek koripsyon” ek skandal. Enn guvernman ek enn lopozisyon san program vinn danzere amezir fardo kriz vinn insutenab pu lamas dimunn ki bizin travay pu viv. Se dan sa kalite kondisyon, ki ena enn danze lamonte lextrem drwat ek mem enn muvman fasist. Samem dan LALIT nu reflesi ek azir, lor baz enn program. Asterla, nu bizin batir sutyin depi klas travayer ek lorganizasyon travayer pu apiy demand irzans pu sorti depi lepidemi e usi pu konstrir enn veritab lekonomi alternativ, pu ena kreasyon masif lanplwa avek bon kondisyon, ena suverennte alimanter, lakaz pu tu dimunn. Ala defi divan nu.