Galleries more

Videos more

Dictionary more

Gran mank Staf dan sistem lasante piblik pandan kriz saniter Koronaviris

04.08.2021

Lakantite ka dimunn ki pe teste pozitif pu COVID 19 pe monte zur-an-zur. Gramersi vaksinasyon 50% popilasyon vedir dimunn pa otan malad ki avan. Sa, li azute avek pratik distans sosyal, met mask, lav lame ek sanitayzer ki laplipar ant nu fer dan nu lavi tulezur letan enn seri lekip travayer sistem lasante piblik fer konntak-tresing, fer travay laboratwar pu tes PCR, rul sant testaz COVID, fer tes de-mas rezyonal. Tusala ede pu diminye propagasyon viris-la. 


Minis Lasante Jagutpal abitye dir nu. Me seki li pa dir nu se laverite lor ki kantite travayer manke dan sa sistem lasante piblik ki pe protez nu dan sa lepidemi. Si li ti dir nu sa, li vedir li ti pu bizin rekrit travayer lasante tutswit. LALIT ek bann sindika ners finn konstaman reklam rekritman ners ek lezot travayer esansyel. Nu ti pe reklam sa depi byin avan lepidemi.Zordizur, omilye kriz koronaviris, pa finn kree enn sel plas travay pu travayer lasante. Kifer guvernman MSM-ex-MMM refiz rekrit travayer? Kifer depite lopozisyon pa ti'nn sulev sa pwin-la dan Parlman kan ti ena deba lor bidze? Laplipar medya konn sote vit kan ena posib ka neglizans dan sistem lasante piblik, me li pa repran sa kestyon mank staf dan sistem lasante piblik dan enn fason sistematik. Ki li vedir kan ena sa mank staf-la pu sistem lasante piblik? 


Pwa lepidemi pez lur lor ledo Travayer Lasante Piblik   


Alor mem si depi avan lepidemi, ti deza mank travayer lasante, li vedir sa 8,552* dokter, ners, asistan health-care ek atenndennt lopital ki rul lasante piblik ek swin lasante piblik pe bizin kontiyn okip lasante tu dimunn anmemtan ki fer fas a lepidemi. Zot mem ki pe rul tu bann sant test COVID, fer konntak treysing, fer depistaz de-mas rezyonal, analiz tes PCR par milye sak zur, rul lasal lopital abityel osi byin ki ward kot pasyan ek so staf izole, rul sant karantenn (lotel ek mem sa lorer 13 “dortwar” ki finn transform an 40enn), rul sant tretman COVID, sant tretman ENT ek so ICU, rul 17 sant vaksinasyon COVID ek inite mobil, prepar statistik COVID ek lezot statistik lasante osi, tusala azute a zot travay normal. Zot travay normal se pu rul 13 lopital, labank disan, seksyon dyaliz, lyin avek laboratwar, seksyon radyografi ek lezot skann, lafarmasi, servis dantis, dispanser avek so seksyon kontrasepsyon (Area Health Centre, mediklinik, sant lasante kominoter), vizit adomisil pu dimunn ki pa kapav deplase, servis lanbilans SAMU, inite occupational health, ek asir servis saniter lepor ek lareopor. Sistem lasante telman pena lefektif anterm travayer ki depi avan lepok lepidemi, ti bizin fini kumans rekrit dokter ek ners retrete pu sistem lasante piblik kapav kontiyn opere. Apel zot dokter u ners “bank” ki sorti depi mo pu labank.  


Dub lefe


Tu dimunn kone travayer sistem lasante piblik fer enn travay ki par so natir, li ekzizan anterm fizik ek emosyonel. Tu dimunn kone ki pandan lepidemi, zot arisk akoz zot lor fronntlaynn e alor zot plis expoze. Zot expoze zot mem ek kapav potansyelman fann li avek pasyan ek fami dan zot lakaz. Preske tu staf sekter lasante fini vaksine, amwin zot ena problem lasante, e sa, li pe ede pu limit propagasyon viris-la. Me lironi ladan se travayer sekter lasante piblik zot nu pli gran alye dan kal propagasyon koronaviris, me anmemtan, si pa pran ase prekosyon pu protez zot, zot kapav vinn enn vekter propagasyon osi. 


Staf diminye dan enn fason danzere


Asterla nu gete kimanyer sistem lasante piblik pe rule avek ankor mwins travayer. Ena travayer ki bizin al karantenn sak fwa zot travay tro pre avek enn pasyan dan lasal ki pu al dekuver li pozitif plitar. Fer tes PCR ar pasyan kan zot admet lopital, me antretan travayer lopital bizin okip zot tuzur.  Si al truv enn pasyan pozitif, lerla lasal-la antye vinn su-sele enn sel kut. Personn pena drwa ni rantre, ni sorti ziska finn fer lanket e li finn vinn kler kisannla finn ankontak avek kisannla. Si truv ki enn staf pozitif apre ki finn fer tes PCR, li al Sant tretman COVID. Dimunn dan shift avan ki ti ankontak avek pasyan gayn direktiv pu al karantenn. Seki reste kontiyn travay dan lasal. Lasal-la dezinfekte. Seki reste travay shift 24er lerla zot al Sant Karantenn pli pre apre travay pu prosenn 24er. Bizin konstitiye 2 lekip, sakenn fer shift pu kapav asir swin pasyan dan lasal. Ala kimanyer enn lasal antye transforme, vinn enn lasal izolasyon ziska nepli ena danze kontaminasyon. 


Travayer lopital konstaman arisk kan zot travay ENT, uswa lezot sant tretman COVID pu ka ki pa sever, uswa mem a-risk dan sant karantenn. Ena buku prekosyon ki pran pu anpes propagasyon viris: travayer sant tretman ENT ki finn vaksine par exanp, travay 7 zur, fer karantenn enn lot 7 zur, lerla fer oto-izolasyon lakaz pu ankor enn lot 7 zur. Savedir travayer laba pa kapav travay pu omwin 2 fwa plis letan ki zot abitye travay. 


Kuma sa afekte enn lasal lopital, pu enn koze? Dan enn lasal lopital, ena 20-30 pasyan a nerport ki moman done. Bizin 5-7 ners ek asistan health care pu okip pasyan dan sak shift. Swin pasyan bizin, li swin li tulede swin fizik kote nersing pu zot maladi, u apre enn loperasyon, ek li osi swin imin pu tu seki enn pasyan, antan ki enn imin, enn kreatir sosyal, bizin. Avan lepidemi, akoz guvernman pa ti pe rekrit ase ners, ti ena zis 3-4 ners dan enn lasal. Asterla dan buku lasal, ena zis 1-2 ners ki pe okip pasyan. Asistan health care ek atenndennt pe bizin donn kudme dan travay ki ners abitye fer. Etan done se sa kategori travayer-la ki plis an-kontak avek pasyan: fer zot lili, donn zot kudme manze, beyn zot, lav zot lasyet, goble, si zot pa kapav, se zot ki parmi seki plis expoze a viris-la ki lezot travayer lasante. 


Tusala li realite tulezur pu travayer sistem lasante piblik. 


Privatizasyon ogmant lakantite travay  


Anplis, lakantite travay de-zur-an-zur pu travayer sistem lasante piblik dan sak lasal finn ogmante. Par exanp, akoz privatizasyon, kontrakter netwayaz avoy travayer netway saldebin ek twalet lasal. Sa ti deza enn problem depi avan lepidemi. Pey kontrakter pu zot avoy travayer pu netway saldebin ek twalet trwa fwa lizur ek de fwa aswar. Travayer sekter piblik ena responsabilite pu asir swin tu pasyan dan zot sarz. Alor kan ena lepidemi, kan bizin konstaman netway saldebin ek twalet, se ners ek atenndennt ki pe bizin netwaye sak fwa pasyan servi. Konpayni prive selman fer seki zot peye pu fer pu propriyeter konpayni fer profi. 


ENT vinn miltifonksyonel 


ENT finn transforme, finn vinn enn sant organizasyonel osi byin ki li enn sant tretman COVID. Ena so ICU pu pasyan ki byin malad. Ena osi pasyan ki ena komorbidite, uswa byin aze, uswa ansint ki bizin gard an-obzervasyon. Ena pasyan COVID ki bizin tretman medikal pu enn lot rezon: enn lebra kase, enn abse, pu tretman kanser, pu tretman kardyak ek lezot problem lasante ki pa liye ar COVID. Ti ena enn pasyan ki ti mem akuse dan ENT. Etan done difikilte pu donn swin pasyans ki ena problem psikyatrik, enn ners depi lopital Brown Sequard bizin akonpayn li, res ar li laba. Uswa mem dan karantenn. Sa osi, li vedir ena plis ners ki nepli pe fer travay ki normalman zot fer. 


Sant organizasyonel ENT bizin organize pu ki ena dokter ki bizin, kan bizin ek ki swiv sa bann pasyan-la zot ka medikal spesifik. Li osi dan ENT ki fer roster pu tu Sant Karantenn. Sak lopital ena so tur pu prepar roster so travayer. Bizin de dokter, de ners, de asistan ners ek kat atenndennt pu sak Sant Karantenn. Partu dan pei, rapel ki ena lotel ki finn konverti, vinn Sant Karantenn. 


Dan ENT, sipoze sanz mask tu le 4erdtan, me akoz travay-la pa arete, pa gayn letan-mem sanze. Staf bizin inn fini fer tulede doz vaksin kan travay laba. Me finn ariv ka kot telman mank travayer ki finn bizin pran travayer ki finn fer enn sel vaksin. Sa expoz travayer lasante ankor plis. Travayer vaksine ENT travay 7 zur, fer Karantenn 7 zur, fer oto-izolasayon lakaz pu ankor enn semenn. Ena provizyon pu zis 90 pasyan ENT, pa plis. 


Travayer ENT dan enn pozisyon kot zot konstat rezilta vaksinasyon: li vremem fer enn diferans.


4,000 polisye rekrite, 0 travayer sekter lasante piblik rekrite  


Minis Finans MSM Padayachy ti anons enn seri mezir pu ranforsi laparey deta represif dan so diskur bidze. Anpasan, u dimann u sipa li finn remarke sipa ex-Komiser lapolis Mario Nobin pe purswiv lor sarz koripsyon pu “servi so post pu gratifikasyon”, anmemtan ki ena lanket ICAC pu zafer koripsyon lor Asistan-Komiser lapolis Hansraj. Dan so diskur bidze, li finn tap ledo lapolis: “Sa bidze-la pu donn mwayin adisyonel lapolis ki finn travay san relas pu enn Moris pli ansekirite”. Li finn anons rekritman 4,000 polisye parmi enn seri mezir pu ranforsi lapolis. 


Parey, Minis Padayachy finn kas disik lor latet travayer sistem lasante piblik dan so diskur bidze 2021-2022: “Nu bann profesyonel sekter lasante finn fer enn zefor formidab pu fer fas pandemi dan Moris.” Li finn anons enn ogmantasyon Rs14.5 milyar dan bidze lasante piblik. Me an-kontras avek lapolis, li pa finn fer okenn provizyon pu rekritman dokter, ners ek lezot travayer esansyel sistem lasante piblik. Tu seki li finn dir se: “Nu pu kontinye furni tu infrastriktir ek lekipman neseser pu protez nu personel dan sistem lasante piblik ek reponn pli byin a nesesite nu popilasyon”. Kisannla li krwar sipoze rul tu sa infrastriktir ek lekipman-la? Kisannla sipoze rul nuvo sant pu kanser, nuvo lopital Flacq, nuvo lopital lizye Reduit, nuvo sant kardyak Kot-Dor, 15 nuvo dispanser ek sant lasante rezyonal (Area Health Centres, Community Health Centres ek mediclinic) ki li finn anonse dan so diskur bidze?   


Danze privatizasyon lasante piblik


Ena enn limit ki kantite travay travayer sistem lasante piblik kapav travay andeor ler finn vinn rutinn, kan mank travayer pandan long lerdtan travay. Ariv enn pwin kot felir vinn vizib ek sistem-la antye menas pu ekrule si pa sanz nanye. Guvernman pro-kapitalist ek medya kapitalist pu vit-vit servi sa kom pretext pu privatiz sistem lasante piblik. Purtan kriz koronaviris pe montre nu ki sekter lasante prive inkapab fer fas a s kriz-la, osi byin ki inkapab furni nu enn bon sistem lasante pu tu dimunn. Sel “kontribisyon” ki li pe fer se pu vaksinn adilt pu enn fre Rs300 mem si sekter piblik pe donn li vaksin gratis.  


Malgre sa, guvernman Jugnauth-Obeegadoo-Collendavelloo pe kontiyn sibsidye lasante prive. Enn servi guvernman, enn deryer lot finn sey inpoz sistem lasirans medikal prive lor travayer sekter piblik. LALIT ek muvman sindikal finn opoz sa, rekonet li kuma enn lofansiv kont sistem lasante piblik ek swin lasante iniversel gratis. Dernye tantativ ti fek-la, zis avan kriz koronaviris an 2019.


Ki bizin fer? 


Seki bizin fer se donn travayer lasante mwayin pu donn nu enn bon sistem lasante piblik. Sa li vedir bizin rekrit ankor travayer. Sa li vedir treyning nuvo staf. Li vedir bizin re-introdwir Lekol Nersing (School of Nursing). Li vedir donn dokter ek ners plis sinyor ek ki ena plis lexperyans letan pu antrenn nuvo dokter ek ners pu zot gayn kapasite okip nu tu. Sa li vedir aret privatizasyon servis lasante piblik, depi netwayaz twalet ziska inportasyon lekipman lopital. 


Depi bann lane '1979, LALIT ansam avek muvman sindikal, ena enn long listwar lalit pu enn bon sistem lasante piblik iniversel ek gratis, pu anplway ek treynn ankor plis travayer lasante piblik pu kapav donn nu enn bon servis ek kont privatizasyon servis lasante. Sa lalit-la bizin kontinye. Bizin kritik guvernman MSM pu so neglizans anver travayer lopital ek lezot travayer sekter lasante piblik, ki vedir neglizans anver tu popilasyon ki servi sistem lasante piblik iniversel. 


Sa lartik-la finn prodwir par enn grup manb LALIT ki travay dan sistem lasante piblik osi byin ki itilizater sa sistem lasante piblik-la.  


Not


*Rapor Statistik Lasante 2019- Minister Lasante- Yunit Statistik Lasante