Galleries more

Videos more

Dictionary more

2em Lokdawn –Zur 51- Lor Deba ek Lor Diskisyon

29.04.2021

Yer swar ti ena sa deba onnlayn lor “kiltir ek dekolonizasyon” organize par Festival Mama Jaz, trwazyem ek dernye deba dan enn seri pu akonpayn zot konser jaz vertyel. Anupah Makoond ti moderater, e tit ankonple ti “Konstriksyon-Lanasyon, Dekolonizasyon ek Lavi Imin: Ver enn Politik Nasyonal Kiltir ek Linportans Promuvwar Lar.”. Malgre linondasyon dan buku rezyon, evennman ti al delavan ek ti enn sikse. Dimunn ti tyunn-in swa atraver You Tube uswa facebook. Deba la ti permet desinn klerman diferan “kuran politik” diferan orater – kan sakenn donn so prop vizyon lemond. Sa kalite klarte li inportan pu deba, e li ti vinn kler moman mem kan sak orater adres premye kestyon – enn bref definisyon kuma nu truv sa de konsep “kiltir” ek “konstriksyon-lanasyon”.


Joseph Tsang Man Kin, ansyin Minis Kiltir Parti Travayist, ti koz lor Moris milti-kiltirel, so pwin depar ti kiltir “ansestral”. Li truv konstriksyon-lanasyon atraver kimanyer partaz “diferan kiltir” avek “sakenn”, e reyni tu ansam, uswa kuma li met li, “tipti nyaz ki bizin vinn ansam”. Li fyer li finn reysi amenn festival kiltirel dan lakanpayn, kan li ti Minis Kiltir, kan avan sa, li ti plito dan lavil. Pu rezime, nu kapav apel sa “kuran milti-kiltirel”.


Rama Poonoosamy, premye Minis Kiltir Moris, su enn guvernman MMM-PSM, sorti depi pwin depar “enn sel lepep enn sel nasyon”. Li ti konpoz sa sante avek sa slogan la. Li ti koz lor inifye tu dimunn otur enn sel “nasyon”, e koz lor premye biltin nuvel an Kreol lor MBC kan li ti Minis. Li ti usi fer lyin “enn sel lepep enn sel nasyon” avek “linportans lalit deklas”, me pa ti ena ase letan pu li devlop kuma sa konfli la sitye li dan “linite nasyonal”. Pu rezime, sa li ti “kuran nasyonalist”.


Mo ti koz lor kimanyer kiltir dan Moris pran so form dan diferan lalit klas travayer kont kolonizasyon ek klas dominan, enn nasyon kuma enn lespas zeografik kot u lite pu plis demokrasi. Moris so teritwar pankor mem konplet so dekolonizasyon, Chagos ankor tuzur su lokipasyon militer, alor ki nu lespri, usi, ankor oprime. Expresyon lar nesesit lafin tu represyon lor artist ek uver tu batiman lekol ek lespas anplener a bann artist. An bref li kuran “lalit deklas pu demokrasi”.


Hans Ramduth, ti koz lor rol “leta” dan tusala, ti sulev kosmar sa “kiltir” mondyal sosyete konsomasyon ki pe menas lemond avek enn 6em extinksyon, amwins nu sanz nu konportman. Hans pa ti vremem reprezant okenn “laliyn” okenn “kuran” li ti plito prezant perspektiv, leta uswa organizasyon bann leta, kuma UNESCO.


Anupah Makoond ti moder deba dan enn stil rilax – pa ti ena pu kup mikro personn, ni pa ti ena pu trakas moman silans – li parfwa amize, parfwa riye avek varyete perpektiv prezante.


Si kikenn interese pu lir lor kiltir ek dekolonizasyon, mo sigzer leswivan kom enn introdiksyon fantastik. Raymond Williams, sirtu kikenn sorti depi enn fami klas travayer Pei Degal, enn aktivist ek profeser Cambridge, lor tu laspe kiltir. Lerla CLR James, aktivist depi Trinidad, oter pyes teat ek intelektyel, panser Pann-Afrikanism, usi lor tu laspe kiltir. So liv The Black Jacobins pli zoli liv lor revolisyon Haiti, e li reviv Revolisyon Fransez – depi enn pwindevi Morisyin u Haityin. Ek lerla, pli koni dan Moris, Frantz Fanon, intelektyel Martinike ek aktivist lor kolonizasyon lespri, ek Edward Said, analist Palestinyin lor kiltir ek aktivist.


Antuka, zordi, mo pe degaze pu al fer mo vaksin anti-lagrip. Lekip fer vaksin pu dan Bambous zordi. Kot Sant Sosyal. Alor, mo pe met enn linz fasil pu glise lor zepol (depi enn ansyin lexperyans kot mo pa ti kapav fer sa), e rapel pu amenn mo “kart” premye doz Kovid ek enn prinnt mo randevu pu dezyem doz – akoz bizin ena 2 semenn interval ant. Enn granmersi a nu servis swin lasante ek medsinn prevantiv dan sa lepok pandemi.


 


Lindsey Collen


Tradiksyon: BK avek kudme AA