Galleries more

Videos more

Dictionary more

2em Lokdawn–Zur 47 – Lor Liv ek lor Renyon Zoom ek lor Statistik Kovid

25.04.2021

Apre enn-de semenn dan enn blog kot mo ti mansyone mo pe kontan pu re-lir bann roman Kurt Vonnegut pandan dezyem lokdawn (“kontan” akoz so lekritir telman komik fer mwa riye for-for), mo resevwar enn imel depi enn kamarad res Beau Bassin lor sa blog la – plas enn komann anavans lor lagrin kefir pu apre lokdawn – e usi dimann mwa si mo kone kot li kapav gayn enn kopi Cat’s Cradle, enn roman syans fiksyon Vonnegut.


Dan sa mem moman la mo ti pe lir sa roman lamem. Uswa mo ti pe relir li.


Kifer mo pe mansyonn sa? Zis pu dir li bizin kikenn avek sazes kan li pe rod sa roman partikilye zordi an 2021. Mo fek swazir sa liv la kumsa par azar pu relir. Enn roman pibliye an 1963 lor menas enn destriksyon kree-par-lom atraver syans-ek-teknolozi insanse, ireflesi, anmemtan lor zur larg bonb atomik lor popilasyon sivil dan lavil Hiroshima, ek tusala derule dan enn realite deklas ek enn realite kolonyal demontre enn veritab klervwayans.60-an apre, zot ankor reprezant de danze mazer– katastrof ekolozik ek militarism. Syans fiksyon, a so pli profon. Roman ti ekrir an fraz kurt, sapit kurt, e li ase fasil pu lir kumadir enn text kuma ena dan kartunn, avek enn stil inpe brit-brit kuma kan dan kumansman zot ti fek kumans pibliye. Mo ti lir li osi boner ki 1966. Sa li de zan avan Vonnegut vinn koni atraver so liv Slaughter-House Five, enn roman otobiografik lor sirviv enn bonbardman popilasyon sivil lavil Dresden dan Lalmayn par Larme Alye pandan Dezyem Ger Mondyal, WWII.


Li Dimans. Nu kone personn pa kapav sorti – apart li ena enn WAP spesyal. Pena okenn veikil pe ale u vini dan Ragoo Lane. Anplas masinn, ena zanfan pe zwe lor sime.Enn fek apel “Dadi, dadi,” depi omilye sime, “Ala mo la, Dadi”. Vwazin akote finn deside pu fer enn gran netwayaz-desavanaz zot lakur par deryer – tu an bonn-imer. Enn vye bonnfam pase kriye “Dawn”, “Dawn” (li sonn kuma “Daw”) ek “Lok”, “Lok” dan enn ler aksan Bhojpuri, pu atir nu bann tutu ver fennsing par divan.


Tusala pu dir, Dimans li enn zur pu lektir, reflesi uswa zis formil kit lide dan latet, uswa zis pa fer nanye. Dan enn zur kot ena sif plis ot ki zame “lor nuvo ka kovid par zur” dan lemond – 897,838 nuvo ka le 23 Avril. Alor, nu pu bizin gard nu landirans prepare pu al lor enn long dire.


Mo pe pans CTSP inn fer enn konferans Zoom pu permet travayer zwenn ek reflesi, lor tu insertitid izolasyon inpoze par lokdawn. Ek CTSP so lider sindikal, sher lor whatsapp rapor-video lor pli gran lagrev inn deza ena dan listwar mondyal, enn lagrev dan Lind sink mwa desela. Ek kimanyer CTSP pe fer apel tu travayer pu al vaksine, parey kuma Sindika Staf Nersing pe fer. Mo pe pans renyon rezyonal LALIT lor WhatsApp, pa zis Rezyonal Rozil-Les, me usi Katborn-Lwes, ek Kirpip-Lesid. Porlwi-Lenor ankor pe prepare. Ek yer li ti sizyem renyon Komite Santral lor Zoom. Kot nu gayn rapor depi partu depi tu rezyon. Wow!


Kuma mo ti dir, zordi Dimans. Me pena lagazet Dimans. Uswa pena okenn lagazet ariv parti kot nu reste. Yer, lagazet Week-End ti sorti, depi lokdawn li sorti dan Samdi. Enn editoryal konpare kimanyer Moris so fason zer lepidemi pa bon kan konpar li avek fason Taiwan pe zer kot li. Sa enn sanzman. Ordinerman konparezon la li avek Lafrans u Larenyon.


Zordi, enn manb LALIT finn avoy mwa enn fayl Excel dan so tantativ pu monitor Statistik Kovid Guvernman, zur par zur pandan 2em vag (mo servi sa mo “tantativ” akoz ena fwa sif “besafeMoris.mu” pa ti pe maynes sif lamor – lerla total pa tali). Seki mo finn remarke lor sa 2-paz Excel la konfirm seki de dimunn raporte yer dan renyon Komite Santral lor Zoom. Enn finn dir sif nuvo ka Kovid finn bese pu enn semenn, tus dibwa. Mwins nuvo ka byin sir donn  enn indikasyon maladi la pu prosenn de-a-kat semenn. Sif ka pe bese zot enn siyn pu enn optimism pridan. Enn lot manb dir ena telman mwins nuvo ka pe vinn dan lasal dekrete kuma “lasal izolasyon” (tandi ki demand pu lezot servis lopital pe ogmante) fer zot dan enn sityasyon ant-lede dan lapliplar lopital, atann pu gete si pu kontinye gard zot kuma lasal “izolasyon” ek travay avek PPE konplet, uswa refer lasal antye vinn kuma lasal li ete avan. Sa li enn shiftaz mazer ek konstan dan sistem lopital, amezir tu travayer diyl avek tu fliktyasyon kuran dan lepidemi, limem. Zot fer sa pu nu. Alor, li enn rezon pu optimism pu enn semenn ankor pli divan – lasal izolasyon se kot depiste ka pozitiv dan enn uswa de semenn. E lasal izolasyon pa pe resevwar buku pasyan, sa bann pasyan vini pu “kweri Kovid”, uswa  pu “ka sispe Kovid”.(Anpasan, li lor sa kategori la kot dimunn dan Lapres ek dan Lopozisyon meynstrim fann telman buku konfizyon: “Kifer inn met sa Pasyan-A “ansam avek” Pasyan-B-Kovid-Pozitiv?, zot kriye ek sem panik. Explikasyon li suvan sinp: Tu dimunn dan lasal izolasyon, li enn “posib” ka – ena pu vinn pozitiv, laplipar, erezman teste negativ.Minit Pasyan-B uswa Pasyan-A gayn rezilta test pozitiv, ek pa enn minit avan, nek lerla u al kone enn tel pasyan li Kovid pozitiv, ek u tutswit transfer li dan enn Sant Tretman Kovid. Si u teste negativ apre de u trwa semenn dan lasal izolasyon, lerla u konsidere kuma negativ – asime u pena enn iminite afebli par enn enn maladi kronik ubyin enn tretman kanser, lerla li kapav pran plis letan. Me, efektivman, lor zur 13, kapav ena, dizon, Pasyan-C li, antretan, teste pozitiv. Lamem kot statistisyin (samem veritab travay epidemyolozist) rant an viger. Zot ena pu zongle avek sif. E zot prodir enn protokol. “Gard pu 7 zur ankor, ek oto-izolasyon,” uswa lezot mezir. Avan ti gayn rezilta test, tu pasyan ti parey: ka “Kweri Kovid”, e fektivman ena enn risk pasyan “negativ” dan enn lili pa tro lwin depi enn lot “pozitiv” – mem parey kuma kan u dan enn bis, mem li sa mem risk pu tu dimunn laba, dan lasal izolasyon, ena.


Ala sif mo kamarad so tab Excel montre: Dan dernye 10 zur, finn ena selman 4 nuvo ka, sakenn lor enn diferan zur. Depi 13 Avril, lor 10 zur, finn ena enn lamor. Enn,li tultan tro buku.


Lafrans - lamor par milyon: 1,571.


Moris - lamor par milyon: 13.


E pu tu seki abitye fer konparezon maladif avek Larenyon, lamor par milyon: 157.


Larenyon ena otur 10 fwa plis lamor ki Moris, ek pu Lafrans antye nonb lamor 10 fwa plis ki so koloni, Larenyon.


Sa li gras a lepep Larenyon, ek ankor plis, gras a lepep Moris. Mem avek mwins resurs, Larenyon inn fer pli byin ek nu mem avek ankor byin mwins resurs nu finn fer pli byin. Sa zis pu nu retablir bann done kuma li ete dan realite. Sa sertennman pa ule dir bes nu gard. Nu bizin kontinye met mask, gard lafnet uver ek gard distans saniter neseser.


Li osi gras a travay lekip epidemyolozist Guvernman ki finn akonpayn nu tutlong sa dezyem vag la,ek osi byin gras a tu staf lopital, e ki zordi inn vinn osant enn atak inimin par enn Lopozisyon suvan steril. Nu bizin tultan pe protez nu sistem lasante, e sirtu pandan enn pandemi, sirtu pa atak li.


Lindsey Collen


Tradiksyon: BK avek kudme AA