Galleries more

Videos more

Dictionary more

Demand LALIT dan kad Bidze 2021-22

19.04.2021

Preparasyon Bidze pe derule dan kontex kot pandemi Covid 19 pe kontiyne fer buku dega dan lemond ek kot lekonomi global dan enn kriz san presedan. Pandemi Covid 19 finn anfet anplifye e akseler deklin lekonomi kapitalist ki ti pe vini mem depi kriz finansye  2008.


Dan Moris sityasyon byin grav: pena okenn sekter ki pa afekte, ki li kann, textil, lotelri, ofshor, ICT, PME, zot tu azenu, an deklin. Plizir konpayni pe rul a 50%, buku ti komers inn ferme. Dezyem lokdawn li pli difisil, akoz li swiv premye la e li pli inkyetan. Ena plis dimunn san travay, an detres, angwase akoz insertitid lavenir.


Depi Zin 2020, Labank Santral finn alwe Rs 80 milyar a Mauritius Investment Corporation (MIC) pu finans bann lantrepriz. Ziska ler pre Rs 20 Milyar fini deburse, sirtu pu sekter kuma turism ek manifaktir. Larzan MIC, rezerv pei, ti bizin servi plito pu devlop lindistri alimanter osi byin ki lindistri lapes. 


Minis Finans pe dir so bidze viz pu relans lekonomi pu ki pei return oplivit dan sityasyon avan 2020. Pu nu dan LALIT Bidze 2021 bizin viz sirtu pu kree lanplwa massif, asir nu sekirite alimanter e amenn deviz.                      


Demand LALIT


1. Bizin asire ki tu travayer kontiyn gayn lapey, ubyin kumans gayn reveni regilye pandan lokdawn. Fode pa ena okenn lisansiman pandan sa lokdawn la. Guvernman ti bizin deburs kas (Wage Assistance) direk dan lame travayer. Seki pa travay bizin enn alokasyon somaz kuma enn drwa. Guvernman bizin kontiyn donn self employed enn reveni mansyel kan zot pa pe travay.


2. Dilo, elektrisite, lozman ti bizin enn drwa sosyal. Antretan pu sulaz ekonomikman tu dimunn afekte par sa kriz la bizin enn moratwar pu sak fwaye lor tu sirsarz bil dilo-elektrisite (anplis bann sulazman Pravin Jugnauth fek anonse), lor peyman lokasyon sak fami, lor peyman lintere familyal. 


3. Bizin kontrol pri permanan. Bizin etann li pu kuver tu lartik nesesite debaz, inkli medikaman. Bizin ogmant lefektif inspekter pri. Pu protez puvwar dasa, bizin osi aret depresye Rupi.


4. Pu kree buku lanplwa vit e asir nu sekirite alimanter bizin kree enn lindistri alimanter. Pu sa bizin fer provizyon pu tablisman servi 1/3 so later pu prodiksyon manze. Si patron tablisman ek lezot gran proprieter later refrakter, guvernman pu oblize rekizisyonn 1/3 later tablisman pu plantasyon, prezervasyon e transformasyon manze. Dabor pu konsomasyon popilasyon e apre pu exportasyon.


5. Bizin met dibut enn veritab lindistri lapes Morisyin viyab ek dirab ki servi nu resurs 2.3 milyon kilomet kare lamer Repiblik Moris, ki inklir Lil Moris, Rodrig, Agalega, Tromlin, St Brandon, Chagos. Sa ti pu permet anplway travayer lamer, inkli peser san kart dan nuvo sekter ek dan proses manze, ek asir rantre deviz. 


6. Bizin met enn plan pu devlop lagrikiltir dan Rodrig ek sekter prezervasyon manze, ki deza ena enn lavans lor Lil Moris.


7. Bizin investisman masif pu konsolid lasante piblik (public health measure) osi byin ki servis lasante piblik ek iniversel. Kumsa pei pu pli arme pu fer fas lepidemi. Bizin rekrit plis staf lopital. Bizin integre travayer ramas salte dan lasante piblik parski zot travay protez nu kont fwaye mikrob ki kapav surs lepidemi.


8. Bizin konstrir nuvo lakaz dan pri ubyin lokasyon abordab pu dimunn ki pe viv dan lakaz sere uswa dan move kondisyon, uswa dan lakaz lamyant toxik. 


9. Ena relasyon ant lamizer, mal-nitrisyon, problem lozman, mank aprovizyonnman dilo, enn bon sistem drin, ant tusala ek kapasite evit viris e mem reziste kont viris. Rezud sa bann problem la osi bizin enn priorite.


10. Bizin introdir enn nuvo tax lor profi bann gro konpayni ek lor kapital. 


 


Alain Ah Vee


Pu LALIT


Avril 2021