Galleries more

Videos more

Dictionary more

2em Lokdawn - Zur 39 –Inondasyon ek lezot kalamite

17.04.2021

Wadire nofraz Wakashio pa ti sifi, yer grav inondasyon dan Sid Est Moris anplin enn lokdawn saniter lepidemi Kovid, ek dan mi-Avril ase tar dan sezon lapli, fer mwa rapel enn fwa mo ti tap ar enn referans a enn siklonn devastater pandan lepok Olande, dan bann lane 1600. Li ti enn 3 Me. Mo rapel dat la akoz li dat laniverser mo fe ti frer. Ek mo ankor rapel sa deskripsyon inpresyonan lor kuma lapli ti telman intans, kan linn diminye, dilo inn bese, ti ena serf nwaye, apandan lor pye avek zot korn. Plizyer syek apre, dan siklonn 1892 ti ena 1,200 dimunn mor, sa kan an 1974 mo ti fek ariv Moris ti ena dimunn ti ankor temwayne kuma li ti osi tar ki 29 Avril.


E asterla, sa finn anpire avek neo-liberalism, nu ena nivlaz terin artifisyel, miray beton ek kilomet-apre-kilomet sime ale mem finn konstrir dan enn fason telman insanse zot tu pe blok pasaz normal, natirel bann kurdo ek rann ankor pli pir tu problem letan existan.


Mem san siklonn, nu pe ena pu sibir lefe danzere lapli toransyel. Mo donn de lexanp, kuma sirman sakenn dant nu devet ena.


Dan Bambous kot mo reste, li enn vilaz lor enn lapant, nu finn negosye avek nu vwazin pu swazir enn plas kot dilo linondasyon depi montayn pas atraver vilaz Bambous, ariv dan nu lakur, lerla pas kot zot, pu li desann ale. Li enn prosesis inportan, mem si li lant, dimann buku letan ek pasyans. Pre ar nu, lezot vwazin pa finn resi fer sa negosyasyon delika la – seki inplik pu kumanse enn degre larmoni andan sak fami elarzi– ek sa inplik asterla ninport kan ena enn gro lapli tu dilo al inond zot lakaz konpletman – ziska fami-la inn oblize kit lakaz, inkapab pu rezud problem sosyal provoke par lafot konstriksyon imin.


Kot kartye zeneral LALIT Grand River North West ki nu pe servi depi 1984, nu finn truve kimanyer Minister Gender, ariv 2003, ti kareman al mont enn “shelter” pu tifi – avek, pa kone kifer, enn miray beton arme wadire pu enn prizon top-sekirite – zis lor pasaz kurdo natirel. Sa, asontur, inn kontribiye pu inond Canal Dayot. Leta depi sa finn organiz inpe drin otur sa problem provoke par imin.


E tusala azute ar polisyon provoke par kapitalism pe amenn sanzman klimatik ek sa finn pruve kuma lakoz.


Alor, amezir nu pe apros Fet Travay dan enn kinzenn, nu ena pu fer fas ar tusa problem grav asterla pe vinn vizib:


- Lepidemi, kuma Kovid, pu vinn pli frekan amezir kapitalism konfinn spishiyz dan lespas fragmante, ek viris sot ziska imin.


- Inondasyon pu vinn pli frekan – parey pu lasesres –amezir kapitalism rwinn klima favorab pu permet lavi, ek amezir striktir beton ek koltar, sirtu pandan neo-liberalism, konstrir dan enn anarsi total.


- Lager pu vinn ankor plis menasan amezir pei posed zarm nikleer rant ankonfli ant zot. Pli gro danze vinn depi Biden ek Putin. Sakenn ant sa de pei la pe asiz lor plis ki 1,500 bonb deplwaye lor enn total 6,000 an stok, sakenn sa bonb la kapav eradik lavi imin. Ek lerla ena Israel asterlamem pe par expre marsand enn lager kont Liran. Ek konfli ant Lind ek Pakistann, ek ant Lind ek Lasinn, zot posed kanmem “zis 100 – 300” bonb sakenn, pa 6,000, ki sifi pu menas planet.


Samem li enn rezon deplis, amezir nu koste avek Premye Me, pu nu moblize dan enn parti kuma LALIT ek dan nu sindika ek lasosyasyon, pu rann li posib pu amenn klas travayer opuvwar, ek kree enn sosyete ki nepli rule par vorasite kapitalist. Pa enn ti travay sa. Me nu bizin retrus nu lamans, ek fer li. Li fer exakteman 150 an depi klas travayer ti pran puvwar pu premye fwa. Li ti dan Paris an 1871. E selman pandan 3-mwa, avan ki bann reaksyoner perpetye enn masak pu kraz anbriyon sa nuvo leta travayer andeor puvwar. Ek mwins ki 50 an apre, avek Kominn Paris ankor vivan dan memwar, kont tu prediksyon, klas travayer Ris vinn opuvwar an 1917, sa ti arive selman 100 banane desela. Li finn dire pu kapav 3-an sa fwa la. Enn koalisyon en duzenn larme inperyalist – inklir Larme Britanik ek Larme Lafrans – tutswit atak puvwar klas travayer, e kumsa prepar sime pu sa nuvo kalite “reaksyon”, Stalinism, ki finn dominn klas travayer pandan 70 banane, pu selman vinn ranplase par mafya rule par Putin so Larisi kapitalist.


Lezot tantativ pu ranvers kapitalism, ek travay pu kontinye konstrir dan sa direksyon li konstaman an santye. Nu bizin sweyn li. Kan nepli ena diferan klas sosyal – san enn klas ki posed ek kontrol later ek kapital prodwir par travayer lepase, ek leres parmi nu vann nu lafors fizik ek intelektyel, uswa trime pu enn lexistans dan tu rekwin sosyete – e san enn Leta represif pu permet sa ti poyne kapitalist reyne, nu kapav mazinn demokrasi. Me sa selman kapav vinn nu lavenir si li internasyonal. Samem kifer zur Fet Travay nu sirtu pa sant lim nasyonal, e nu plito sant Linternasyonal. U pu tann li sante an Kreol zur Fet Travay dan enn miting vertyel


 


Lindsey Collen


Tradiksyon: BK avek kudme AA