Galleries more

Videos more

Dictionary more

2em Lokdawn – Zur 23 – Lokdawn leve Parsyelman avek 32 Nuvo Ka

01.04.2021

Ena enn expresyon salere an Kreol, kan u zwenn enn kamarad ubyin enn konesans li paret inpe deprime uswa abriti. Li al kumsa: “Ki’nn arive? Inn perdi tabisman?”. Li enn zedmo: Pandan lepok post-esklavaz, kan lalwa travay ti nepli usi drakonyin ki Kod Nwar, ti ena nuvo Lalwa Travay Langazman. Me nuvo kad legal li usi ti tuzur ena restriksyon lor liberte muvman. Travayer – angaze u esklav libere – ti tultan ena pu res lor tabisman kot zot angaze ek okennpar ayer. Alor, so sinifikasyon prinsipal ti: “Eski u pe balade andeor u zonn, e kitfwa u pa konn sime retur?”. Lot sinifikasyon li jok kot u pretann u deza propriyeter enn tabisman, ki u finn oblize kite – pe fer referans kan u al fini dan Moris. Me, tulede sinifikasyon, zot enn jok lor mank liberte muvman.


Apartir zordi, pe kumans ena enn dekonfinnman parsyel pu prosenn 30 zur. Nuvo regleman Lokdawn saniter Kovid, pena gran diferan depi lepok kan u ti pe balade andeor u tabisman. Li arive parfwa, enn lapolis kapav vinn ver u, si u pe amize par la, e dir, “Ki arive? Inn perdi u tabisman?”


Apartir zordi, mem si plis dimunn pu andeor an-deplasman, li strik lor zis pu seki ena enn “Work Access Permits”, apel li WAP an Kreol usi. U bizin tultan pe sarye u WAP ar u kan u pe deplase ant u lakaz ek u sayt travay sinon u pu andeor u perimet. Si u pena enn, u kapav sorti zis pu al shoping dan de zur par semenn kot u alfabet permet. Setadir, u ena pu prezant u kart ID. Dan Lafrik Disid su Aparteid, u ti bizin ena enn pas apel “DomPas” – so nom usi enn jok ki ti inplik li enn “pas stipid” - pu kapav sirkile.


Tutfason, apartir zordi, malgre lefet ki deza finn fini gayn 32 nuvo ka ziskaler, nuvo sekter travay pe uver. Li paret erone. Me, apartir zordi, tu kalite komers non-esansyel, salon kwafir, ek transpor piblik tu uver ek pe rule. Alor, lokdawn inn leve anparti depi 1 Avril ziska 30 Avril. Anmemtan, ena usi ankor “zonn” finn dekrete. Osibyin ki “zonn ruz” avek kondisyon sever ek mwins muvman-ale-vini (Sirkonskripsyon 15, 16 ek 17 kuma enn blok ek Kanot ek Lopital Suyak par exanp), ena usi “zonn kuler zonn”, zot, si mo byin konpran, but-but dan “zonn ruz” ki finn kupe ek return ansam avek leres Lil Moris, apre bann test ranndom negativ.


Sistem kapitalist, kan li sirviv sa kriz saniter kree par Kovid, pe expoz so lezo san laser?: nu, lamas travayer, nu, ankor enn fwa, redwir a zis “kuraz travay” – parey kuma nu ti ete dan lepok langazman. Ena telman tigit demokrasi kot swa nu inkapab pu kal lepidemi, swa Leta inpoz so kontrol lor nu. Li pa bizin kumsa. E dan Moris, nu konn sa. Nu finn kontrol malarya atraver nu konportman kolektif kont mustik. Asterla, li depann lor nu pu kontrol nu konportman vizavi Nuvo Koronaviris pu ki nu-mem nu kontrol lepidemi la.


Me, li paret ni rezim aktyel MSM-ex-MMM ni, enn kote, Lopozisyon Travayis, ek lot kote, PMSD-MMM-Nando Bodha, pa pe futi ede ditu. Zot paret pe alimant irasyonalite sakenn – sa ti depi avan lepidemi Kovid, ek li finn kontinye amezir nu pas a traver diferan vag lepidemi.


Alor, li depann lor nu pu organize. Atraver nu sindika, nu lasosyasyon ek parti politik kuma LALIT, pu resi kontrol propagasyon sa maladi pu ki nu kapav depas sa restriksyon lor nu liberte muvman. Nu bizin organize pu nu fer sa. Servi portab, sirtu. Alor, anu kumans travay la. Nu fer sir tu lafnet dan bis gran uver, nu met nu mask kale zis anba nu lizye, nu gard distans sosyal depi nu prosin, evit rasanbleman metuzur kontinye sweyn u relasyon avek tu kontak – dan nu vwazinaz ek parmi nu koleg – lav nu lame frote byin ar savon ek nu fer li suvan-suvan. E nu pu ede pu fer tu dimunn konpran sinifikasyon pu nu tu al fer vaksin. Li telman enn ti zafer pu fer. E mintenir enn nivo debaz lorganizasyon pu ed nu pu lite pu retablir tu nu drwa amezir nu sorti depi lepidemi byinto – e nu pa les patron, ek zot leta, kontinye restrenn nu drwa.


Kuma u finn remarke, nu finn deside pu kontinye gard sa blog la dan nuvo staz lokdawn. Tutfason, nu ankor pe dimann nu kamarad, “Ki’nn arive? To’nn perdi tabisman?” Kontinye partaz sa blog la, e diskit li avek manb ek koleg ek kamarad lor telefonn. E rapel pu inform dimunn lor versyon Kreol, zis anka zot pa okuran. Sa li travay de lezot manb. E ena de lezot ki chek mo draf an Angle avan li pibliye. Alor, mem nu ankor ena restriksyon lor nu liberte muvman, nu kapav omwin fer sa kolektivman, me se mwa, byin sir,mo siyn li akoz nu pa zwenn pu diskit li. Tulede versyon kapav lir pli fasilman lor nu websayt www.lalitmauritius.org me usi lor, byensir nu paz facebook LalitMauritius.


 


Lindsey Collen


Tradiksyon: BK avek kudme AA