Galleries more

Videos more

Dictionary more

2em Lokdawn – Zur Katorz – Tu kumanse avek Karri-barri

23.03.2021

Yer mo ti kwi pli meyer ek pli bonmarse dan reset: karri-barri. Met dal tranpe lavey aswar, paste so dilo, pas li dan blennder, azut disel ek lake zoyon, persi, pima depi zardin, kupe fin-fin, ek frir tipti bul dan gran dilwil, lerla gard zot dekote. Lerla kwi enn kari dal kler, avek brinzel kase depi zardin ek fey karipule usi kase depi zardin, lerla plas bann bulet frir dan lasos dal kari. Azut kefir, osi koni kuma yaurt Grek, depi bife lakuzinn, gute ziska li aranz so gu.


Kan pe koz kefir. Yer mo ti met mo mask boner pu al donn enn inisyasyon-a-kefir a mo vwazin Parvedee ek Moonira – zot usi zot ti ena zot mask byin mete – nu finn gard distans sosyal dan zot lakuzinn uver deor, ek nu finn promet pu lav nu lame apre pandan letan li pran pu sant de hapiberfde. Ala kuma lavi derule, anse-moman. Antuka, monn arive avek mo poban ki mo finn prepare pu zot depi 24-er, separe depi poban pu mwa, ek enn poban dile pu servi pu kuver apre ki fini paste lagrin uswa perl pu garde kuma baz. Kuma nu ti tom dakor, Parvedee ek Moonira inn amenn enn bol plastik, enn paste plastik ek enn kuyer plastik. E kan nu finn kumans paste yaurt la ek mwa pe explike, uakwar tultan monn abitye fer sa. Anverite zordi zis pu zis trwa mwa depi ki Begum inn donn mwa premye perl kefir. Me, pu dir laverite, kan mo ti zanfan dan Sid Afrik, mo mama ti abitye fer kiksoz similer – enn zar dile eg – dan enn kalbas. Antuka, Parvedee ek Moonira byin vit pu vinn exper. Byinsir tu sa demonstrasyon dan Ragoo Lane li ilegal. Kimanyer mwa mo dan lakaz mo vwazin. Sa li ilegal. Dan so sans strik. Lapolis ti kapav azir  brit ek aplik lalwa.


Kan pe koz dan ilegalite. Kan Ram ek mwa ti tom amure, li ti ilegal dan Sid Afrik kot mo sorti pu nu marye, uswa mem gayn relasyon sexyel, kuma lalwa met li. Dan so sans strik. Laba, usi, lapolis ti kapav azir par eksedezel e mont lor pye pu fer bayluke atraver lafnet. Me, zot ti bizin, avan, klasifye Ram. Dan so sans strik. Nu ti bizin gayn zot lor bann tel teknikalite. Leta Sid Afrik an 1994 inn met fin a sa ilegalite la. Tutfason, li deza enn krim kont limanite pu inpoz Aparteid. Li ankor tuzur res enn krim.


Anparlan krim kont limanite, mem Pravind Jugnauth resaman ti fer sa akizasyon la kont Britanik lor Chagos. E purtan, kan nu ti fer manifestasyon lor lari – fam Chagosyin ek dan LALIT ansam – pandan trwa zur alafil dan Port Louis otur enn lagrev lafin an 1981, pu dimann ferm baz militer lor Diego Garcia, pu re-inifye Chagos dan Repiblik Moris ek pu Chagosyin asire ena drwa retur, sa usi ti ilegal. Li ti telman ilegal ki wit parmi nu ti arete ek pas lakur su lalwa Public Order Act. Set ladan, inklir Kisna, ki pe tradir sa text la an Kreol, ti ferme dan Kaso Lapolis kot pa ti ena plafon ant zot ek zetwal dan lesyel. Zis difil barble. Telman li ti ilegal pu manifeste. Apre ki mo finn arete, antretan mo finn sove depi jip lapolis. Sa usi ti ilegal, me zot pa ti met sa sarz la kont mwa. Sirman zot ti pu perdi fas. Les enn fam sove depi gard lapolis. Mo finn galupe pyeni lor butey dilo Vichy kase, se avek sa ki lepasan inosan ti atak lapolis ki ti pe malmenn fam kumsa dan gran lizur. Avoy butey, sa usi ilegal. Me lapolis pa kone kisannla zot ete. Enn, li finn rakont mwa apre, ti enn misye respektab depi Ste Croix, ki ti pe gete depi so lafnet ki alepok ti biro Rogers, kot li ti anplwaye pu lav lasyet, e kumans avoy vesel depi par lafnet lor lapolis. Sa usi ti ilegal. Zame li pa finn fer kiksoz ilegal avan, ni apre. Me, so landime ti ena gro foto avek mwa dan Lapres. Alor, ti bizin aret mwa. E lerla, enn zur, de-trwa mwa plitar, mo pa ti prezan kan Esher Lakur apel nom wit akize – mo ti al aste dalpuri pansan ki Lakur, kom-dabitid, pu fer nu atann enn ta lertan sanfin anba pye badamye, me pasa zur la – pa reponn prezan kan kriye u nom, sa usi li ilegal. Si fotograf Le Mauricien Ismael Bhugaloo pa ti sot lor so mobilet pu rod mwa ek lerla pran mwa kuma pasaze lor so mobilet, mo ti pu al ferme tutswit pu sa, usi. Sa li ankor plis ilegal. Nu avoka, fe-Kader Bhayat, ti met ofisye lapolis dan enn take dan Lakur sa zur la. Zot pa ti kapav ni dir zot ti bat fam, ni dir fam ti bat zot. Tulede ilegal. Sa zistwar la. Me, zot pa ti dir nu ti bat gard. Zot dir nu ti pe blok lari su lalwa Public Order Act. Ilegal. E, listwar pe pruve ki nu ti ena rezon pu dan ilegalite.


Zizman Tribinal ITLOS – anplis li enn zizman baynding – an Zanvye 2021 finn statye ki lokipasyon par Gran Bretayn, e so lokater resel USA, li ilegal.


Mo finn suvan ilegal. Kan ladministrasyon lekol dan Sid Afrik dekuver ki enn band zelev tifi Form II dan seksyon bording skurl finn kup but-but, bril ek anter pavyon nasyonal –u pu remarke par sa ki mo fyer mo enn anti-nasyonalist depi lontan – e ki enn tel aksyon ti telman ilegal, nu ti riske pandi pu sa. Mo pe koz serye. Pandi par liku ziska nu mor. Ladministrasyon lekol ti prefer evit enn tel skandal ek kuver sa insidan net. Zot pa ti mem dir nu paran. Mo rapor lafin term ti dir, “Lindsey finn bril sa term la.” Mo papa, etan enn Mazistra, ti ena enn fler pu sa kalite formilasyon degize la, e dimann mwa ki mo finn al fer pu fer Sef Ostel ekrirenn tel raport. Mo finn reponn “Nanye.” Imazinn gayn menas lapenndemor kan u ena 13-an. Zis par detrir enn but latwal. Ala ki ete sinbol leta nasyon.


E parlan pandi, kan mo ti Liniversite Wits, enn zur, mwa ek lezot etidyan, nu ti al distribye trak pu denons Aparteid dan ledikasyon tertyer. Pu sa, zot ti aret 21 parmi nu ek ferm nu dan John Forster Square. Mo ti parmi fam adilt pu seki apel prizonye blan. Lezot ti parmi zom adilt seki ti apel prizonye non-blan. Lezot ti klasifye kuma miner, mo pa rapel si ti klasifye zot par kuler u par sex. Lapolis ek DPP ti rod kiksoz ilegal dan sa distribisyon trak la. Ki zot truve: nu pa ti ena permi pu distribye dokimantasyon lor propriete lagar santral Johanesburg. Sa ki apel grat fon karay. Me, trak la ti pe atak Leta Aparteid –li pa selman seki zot inn fer me li ti, anfet, zot bi – zot rod ek met sarz pu enn ofans miner, kan pe atak Leta Aparteid, lerla sa dimunn la, apre li gayn verdik kupab lor sa deli miner la, gayn enn sarz su Suppression of Communism Act ubyin Anti-Terrorism Act. Tulede sa lalwa la ena penndemor kuma santans. Lerla, ki u pu dir kan mo teknikman dan ilegalite. Ankor menas lapenndemor. Nu 21 ti bizin pran gran avoka, osibyin ki nu avoka politik abityel. Li apel Sidney Kentridge, zordi li ena 98-an. Li pu apre al res dan UK, vinn enn “Sir” laba ek dibut kuma avoka Chagosyin ek gayn sa ka kle an 2000 kot donn Chagosyin drwa retur. Sidney Kentridge finalman resi, usi, kas sarz distribye trak kont nu. Li ti pran inpe letan. Nu ti bizin avantu konsolid ka lor sarz pa plis ki distribisyon dokimantasyon san permi depi Minisipalite Johanesburg. Ena parmi nu ti apel nu nom dan Lakur Miner, ena dan Lakur Adilt Non-Blan ek ena dan lakur Adilt Blan. U ti pu panse ki Leta ena zafer buku plis inportan pu okipe olye perdi so letan menas penndemor lor dimunn ki distribye trak kont krim kont limanite.


E get Kaya so sor. Li finn zis admet li ti fim enn zwin trwa u kat zur avan. Seki ti arive se Lapres ti pe ale-mem lor dimunn azir “ilegal” ek lapolis pa fer nanye. Alor, lapolis inn azir. Zot finn al get kat dimunn. Trwa ti dir zot pa ti fim nanye. Kaya dir li ti fime. Li ti onet. Me, lapolis pa ti ena prev forennsik, e Kaya ti kapav inn fer erer, ki kone, e kapav zame pa ti pu truv li kupab. Me, li ferme su gard lapolis dan Alkatraz. Kat zur apre ti dekuver so lekor dan so selil. Avek 33 blesir lor so lekor. Foto so lekor ki ti prodwir dan ka Lakur ki nu, dan LALIT, ti swiv inn res kalke dan mo memwar. E laverite lor kimanyer inn tuy – akoz anfet inn tuy li – ziska ler pankor examine. So lamor briz mo leker. E ankor plis pu tu seki ti pros ar li. E sa fode pa nu bliye.


Tutfason, ala relativite ilegalite. E lor onete, dan ka Kaya.


Kan byin gete, Leta ki li ete, si li pa enn fasilitater, explwatasyon kapitalist?


Tu zistwar dan blog zordi demontre sa lalit politik konstan ki neseser pu azir, kolektivman, kont kontrol Leta lor nu lavi.


Mem dan enn lepidemi. Se nu ki bizin azir pu anpes lepidemi propaze. Pa leta. Zis an dernye ki leta ti devet rant ladan. E tu sa bann kloz represif dan lalwa Kovid – kuma fer lagrev ilegal dan dok, erport ek lopital – tusala bizin anleve osito nu resi kontenir lepidemi. Plis nu pruve ki nu kapav fer sa – anpes lepidemi propaze – mwins lapolis pu gayn pye par rod kisannla lor sime, dan mo ka al dan lakaz mo vwazin pu partaz enn konesans ansyin lor kimanyer gard perl kefir vivan. Problem se, reyn klas kapitalist ek so ideolozi-gurmandiz kuma fakter determinan via laparey leta Jugnauth, fer buku parmi nu devlop lide egoist ki rann oto-disiplinn kolektif pandan enn lepidemi difisil pu mintenir me li pa inposib. Atraver partaz ek korperasyon, nu sweyn sa kapasite pu organiz numem kolektivman. Ziska dan tipti kiksoz kuma kefir.


E, anka ena parmi lekter ki lir zis mo blog an versyon Angle, zot kapav gayn Kisna so reset Kefir ki li ti azute kuma tradikter dan versyon Kreol ZUR DIS. Si u ti pu kontan gayn so versyon Angle, zis avoy u reket par mel. E si ena kikenn ule perl kefir zot kapav kontakte mwa apre lokdawn. Evantyelman, lafin lokdawn pu arive!


 


Lindsey Collen


Tradiksyon: BK avek kudme AA