Galleries more

Videos more

Dictionary more

Pozisyonnman diferan Parti Politik, ek Pozisyonnman LALIT

28.10.2020

Trwa mwa desela, Dimans 26 Ziyet kan tu manb ek sinpatizan LALIT ti zwenn pu enn seminar enn zurne, bato Wakashio, ti deza tase lor resif Pte D’Esny depi lavey. Li ti kuma enn “fe divers” alepok, enn nofraz kuma arive detanzantan dan lagon otur Moris. Pa ti ankor ena deversman karbiran dan lagon.


Kan nu ti’nn terminn sa seminar LALIT la, nu ti’nn prepar enn plan daksyon pu 5 mwa – san ki nu ti kapav predir lor turnir ki sa insidan Wakashio pu ena – dan Moris ek mem avek tu kalite implikasyon internasyonal.


Nu finn bizin, natirelman, reget nu plan daksyon apre konsekans grav sa insidan Wakashio finn ena avek deversman delwil lur ki finn fer gro dega dan lagon Sid-Est, e finn afekte travay pu dimunn dan sa rezyon la.


Problem ki finn kree apre sa nofraz misterye finn grefe lor kriz ekonomik ek sosyal ki ti deza existe avan Covid-19, e ki finn kontiyn agrave apre. Deza ti ena kriz ekonomik (tu sekter ti deza dan problem), e pandemi Koronaviris finn amenn enn kriz buku pli grav ankor – enn kriz saniter, ki finn vinn enn kriz ekonomik.


Pandan sa lepok la, dan Guvernman ena Jugnauth ek so MSM. Zot finn akile net apre mwins ki enn an zot manda dan Parlman. Fas-a sa Guvernman la, ena blok lopozisyon PT-MMM-PMSD ki dezespere pu kone kimanyer tini andeor Guvernman pu ankor kat an, e zot inkapab propoz enn program kredib pu fer fas a kriz ki pei pe traverse. Andeor Parlman finn ena konstitisyon enn muvman sitwayin larz avek Komite Konversasyon Solider (KKS) ek Bruneau Laurette, ki avek konivans burzwazi ek enn lel dan Legliz finn organiz gran-gran manifestasyon pu reklam demisyon Pravind Jugnauth, me san program. 


Li inportan pu nu konpran pozisyonnman tu sa diferan lafors politik dan sa lepok la -- dan ki direksyon zot pe ale e kimanyer LALIT sitiye ladan. Kumsa nu kapav petet ena enn linfliyans pu anpes pei rant dan enn kriz existansyel. Politik pu bizin pran kontrol devlopman lekonomi ek kreasyon anplwa. Sinon .... sityasyon pu katastrofik.


Guvernman Jugnauth su presyon


Guvernman Jugnauth, kan pe ariv zis enn banane manda depi eleksyon zeneral Novam 2019, finn deza su presyon depi inpe partu kote ek li lor defansiv. Mem li ena enn mazorite konfortab, li pa dan enn pozisyon ditu konfortab politikman. Finn ena presyon depi patron lotel pu dimann uvertir frontyer, guvernman finn sede par enn uvertir frontyer parsyel. Kumadir inn les laport ferme, finn uver linpos. Viris Covid-19 pu rantre, e si tu dimunn pa gard enn kontrol strik, kapav Moris pu al ver enn 2yem vag lepidemi. Malgre kriz dan sekter lotel, Guvernman pe persiste pu ponp par milyar Rupi dan sa sekter la. Sa lamone ki sorti depi Labank Santral, se lamone dan lekel lepep finn kontribiye atraver tax ek TVA, olye ki al ver finans sekter ki pu asir prodiksyon manze, konstriksyon lozman ek kreasyon anplwa pu dimunn, pe servi pu sap kapitalis ki pe bankrut dan sekter ki pena lavenir.


Nu truve ki ena osi presyon depi patron pu Guvernman retir plan Contribution Sociale Généralisée (CSG). Dan dernye bidze Guvernman finn pran desizyon pu disud plan pansion NPF e met plan CSG (enn form tax lor patron ek dimunn ki tus buku) ki sipoze pu finans pansyon vyeyes iniversel. Patron, atraver so lorganizasyon Business Mauritius, finn demar enn kanpayn orkestre net kont CSG. Dan lagazet ena enn flayer byin klatan ki Business Mauritius finn pibliye e sirkile pu rod sutyen depi lamas dimunn pu fors Guvernman retir plan CSG ki zot konsider kuma enn tax adisyonel lor zot ek zot kad ki gayn gro lapey. Eski Guvernman pu sede a sa kanpayn patrona la kont sa nuvo tax la? E, eski guvernman Jugnauth pa finn detrir NPS, pu fer lespas pu bizness pansyon prive rantre? E antretan, lemp-sem portatif, li pankor an viger.


Anmemtan, Guvernman Jugnauth ena enn politik pu favoriz kapitalis dan imobilye kot ena destriksyon later agrikol san amenn okenn prodiksyon e pa vremem amenn kreasyon lanplwa. 


Anmemtan sa Guvernman la pe favoriz kontrakter ki pu gayn enn seri ti-kontra pu travo piblik avek 6 milyar rupi ki finn re-alwe sa semenn la. 


Apre ki guvernman Jugnauth finn alwe fon a kapitalis, asterla kontrakter pu tap enn lamone pu diferan travo kot pu anplway travayer san kondisyon travay. Sa larzan la ti kapav byin servi pu anplway travayer dan travo piblik avek sekirite danplwa. 


Guvernman Jugnauth defann lintere kapitalis e asterla, kan li su atak, li pretann ki tu korek dan pei. Alor fas-a kriz extreman grav dan pei, Pravind Jugnauth pe kontiyn kumsi-ryen-ete, business as usual, li pe mars-marse dan lanatir, li pe kup riban pu nuvo parking e pe fer mitinng dan rasanbleman 3yem az. Pravind Jugnauth pe partisip aktivman dan evennman kominalo-relizyez e osi partisip dan bann linisyativ komin avek enn lel Legliz otur Monper Gregoire. Tusala pase e repase lor bwat propagann MBC-TV.


Lopozisyon PT-MMM-PMSD


Apre eleksyon Novam 2019, trwa parti politik dan lopozisyon parlmanter finn kordinn zot aksyon dan Lasanble Nasyonal e osi andeor parlman atraver zot petisyon elektoral pu konteste rezilta eleksyon dan 9 diferan sirkonskripsyon. 


Apre evennman Wakashio ek bann sulevman ki finn swiv, preokipasyon lopozisyon PT-MMM-PMSD sennkula finn sanze. Zot paret finn kwinse e vit-vit Berenger truv pu anons propozisyon pu enn guvernman alternatif avek enn distribisyon pos konstitisyonel. Ondire samem priorite sa 4 lider-la, Ramgoolam-Berenger-Duval ek Boolell lor kisannla pu Premye Minis, Depyuti Premye Minis, kisannla pu Prezidan Larepiblik, sipa Spiyker, dan enn prosenn Guvernman, mem si eleksyon zeneral kapav pu dan 4 an. Kifer sa anpresman la? Eski li enn ku medyatik pu fer tu latansyon turn ver zot, etan done ena lezot kodilo andeor ki pe pran tro buku plas dan radyo prive ek lagazet? 


Antuka, li paret ki sennkula, eleksyon vilaz finn vinn sanz inpe zot plan.


Lopozisyon PT-MMM-PMSD zot usi parey kuma guvernman Jugnauth ki defann zintere kapitalis. Dayer premye zur kan Lasanble Nasyonal pu zwenn le 3 Novam, lopozisyon pe prezant enn mosyon dis-alawenns lor CSG. Sa donn nu enn lide lor ki zot priorite, savedir ranforsi azanda patrona dan so kanpayn kont CSG, kan ena problem grav kuma lisansiman, pert lanplwa, lasante, lozman, ogmantasyon pri, ki dimunn mizer ek travayer pe fer fas.


Alor lopozisyon dan Parlman byin dezespere, e li mank enn plan koeran kuma pu azir pu opoz guvernman Jugnauth ki finn byin diskredite.


Andeor parlman


Dernye 3 mwa finn ena gran manifestasyon dan lari ki finn ralye ansam patron ek tit-burzwazi e finn ris inpe lamas dimunn lor diferan tem divers, me sirtu otur revandikasyon pro-kapitalist kuma re-uvertir frontyer, e kont CSG. Sa fron apel Komite Konversasyon Solider (KKS) ki dan kumansman ti regrup sindika, ONG ek individi, li ti inisyater manifestasyon le 11 Ziyet kont laspe represif lalwa Kovid ek lalwa Karantenn. Me KKS finn byin trankil apre dernye gran manifestasyon 12 Septam dan Mahebourg. 


Asterla enn individi, Bruneau Laurette, ki divan-divan. Li-mem, li lans invitasyon pu manifestasyon, li sanz plas ubyin zur manifestasyon, e kan pa gayn permisyon, limem al konsteste dan lakur. Paret nepli ena aksyon konzwin KKS. Sakenn so kote. Ashok Subron, li, li ti dan enn aksyon pu defann tit-antrepriz andetres, enn kote, dan Mahebourg, Rashid Imrith ek so sindika fer manifestasyon pu fonksyoner dan Port-Louis lor PRB, Ivor Tann Yann fer manifestasyon travayer Air Mauritius, e Bruneau Laurette pe viz pu manifeste dan No. 8. Anmemtan, li prezan, e rann li byin vizib, inpe partu-partu dan diferan manifestasyon, koz lor so “Morisyanism”.


Andeor Parlman, ena osi Roshi Bhadain ki finn fer ase gran rasanbleman stil popilis. Dan enn premye tan, li ti pe dimann tu depite lopozisyon pu demisyone, ki dapre li ti pu provok enn seri eleksyon parsyel e sa ti pu, asontur, fors Guvernman disud Parlman. Li paret sa demand la inn fizet, e limem ti deza demisyone kuma depite dan No.18 e lerla ti ena enn parsyel ant zis kandida lopozisyon. Ondire Bhadain pa finn anprann depi so prop leson.


Dernye defet Bhadain se so ka ki li finn perdi pu dimann enn anilasyon dernye eleksyon atraver enn Judicial Review.


LALIT


Dan sa peryod instabilite la, nu finn demark nu depi sa bann lezot kalite lopozisyon ki pena okenn program koeran pu propoze pu fer fas a demand esansyel pu dimunn mizer ek klas travayer dan sa lepok kriz otan grav la.


Nu finn fer enn travay miz angard kont listeri ek potansyel fasizant ki kontestasyon lopozisyon otur Bruneau Laurette reprezante.


Nu finn fer kanpayn pu fors guvernman ek burzwazi pu servi resurs later ek lamer Moris pu al ver enn devlopman ki pu asir sekirite alimanter, asir lozman ek asir anplwa permanan pu tu dimunn, e anmemtan asir deviz. Manze, lozman, travay ek deviz – samem pu riske kas lerin Moris, pli divan. Alor, nu finn fer enn seri travay konzwin ek sindika – anterm batir sa program la – e osi avek organizasyon konsomater ek fam.


Dan kontex eleksyon vilaz ki pe vini le 22 Novam, LALIT pe amenn kanpayn kot nu pe propoz bann lekip dan otan vilaz ki nu kapav, ki pe poze, pu inklir dan zot program 2 kalite mobilization: enn bann demand ki viz aprofondisman demokrasi rezyonal (setadir plis puvwar dan lame Konsey Vilaz, eleksyon sak 3 an, drwa revok reprezantan) e osi enn stratezi pu Konsey Vilaz azir kuma enn sindika pu vilazwa (lavwa vilaz) lor kestyon pran dimunn pu travay dan nuvo inite prodiksyon alimanter, lapes, e kree nuvo lozman, pran dimunn pu ranforsi lopital ek Biro Saniter. Sa kanpayn la li swiv dan kanpayn LALIT dan lepase – pu re-met eleksyon vilaz, kan Guvernman MSM-MMM-PMSD ti aboli li an 2002, e kanpayn kont baz-de-done Kart ID. Tulde kanpayn finn reysi, atraver kree enn volonte politik parmi dimunn pli politize onivo sak vilaz.


LALIT pu kontiyn travay pu konsolid e sweyn striktir brans LALIT e servi zuti kuma Revi LALIT kuma baz rekritman ek konsolidasyon, osi byin ki nu diferan Komisyon, nu websayt ek paz Facebook.


(Baze lor diskur Rada Kistnasamy Seminar 25 Oktob 2020)