Galleries more

Videos more

Audio more

Dictionary more

Rajni Lallah – Political Broadcast on Land Question and the Sea (in Kreol)

04.11.2019

Nu pe viv dan enn lepok difisil.


Ena kriz lozman.


 Plizyer zenerasyon fami pe res dan sere lor enn ti-but later VRS, site, dankan, dan lakaz lamyant toxik, dan lakaz zeritye. Later finn vinn tro ser pu laplipar dimunn aste. Buku dimunn mem pa kalifye pu lakaz NHDC akoz zot pena travay stab.


 Lamwatye klas travayer finn fatige rod plas travay, finn aret rode. Nepli mem kont zot dan sif somaz. Lamwatye dimunn kyena plas travay, pe bat-bate, tanporer, san peslip, san kondisyon. Dimunn finn perdi travay par milye dan lizinn, dan tablisman. Ankor mulin finn ferme. E pena nuvo gro sekter finn uver pu kree anplwa.


 Kuma nu finn ariv ziska la?


 Lane 2000, nuvel la deor: pri disik riske bese par lamwatye. Pri garanti pe fonn. Kote garanti disik, fonn.


 Pu tablisman kontiyn fer profi, ki guvernman Jugnauth-Berenger alepok finn fer? Zot finn permet tablisman konverti bon later agrikol, donn li kado tax par milyon rupi pu instal enn trale viladelix IRS pu kapitalis milyarder lot pei aste. Bon later agrikol finn detrir, betone, vande.


 An 2005, su guvernman Ramgoolam-Duval sannkut la azut ERS pu permet enn seri lot seri kapitalis betonn later ar viladelix parey.


 An 2014, su guvernman Jugnauth-Duval sannkut la fer PDS ek Smart City. Samem ti zot sanse 2yem mirak ekonomik.


 Ankor par milye arpan later agrikol bayante. Ankor gro kado tax pu tablisman ek kapitalis imobilye.


 Eski MSM-MMM-PT-PMSD finn pran traka mont lakaz pu dimunn ordiner? Pu ranplas lakaz lamyant? Non, zot finn plito pran traka lozman milyarder depi deor, pran traka profi tablisman ek kapitalis imobilye.


 E mem si lindistri kann pena lavenir, ki Jugnauth-Ramgoolam-Duval-Berenger pe dir zot pu fer? Zot pe kontiyn sibvansyonn tablisman ek planter par milyon rupi.


 Mem kan lindistri kann nepli kree travay stab.


Mem kan li nepli amenn deviz.


Mem kan li nepli amenn reveni pu pei.


 Lerla zot ena tupe pu dir u ki zot ena enn plan pu lekonomi. Zot pena. Minister Plan mem finn aboli. Lekonomi zordi dirize par Economic Development Board– enn bord sef kapitalis.


 Vot pu LALIT, li vedir u pe vot pu enn veritab politik ek plan ekonomik.


 Nu resurs se later, lamer ek kapasite dimunn ki viv dan Repiblik. Nu bizin servi sa resurs la pu uver nuvo sekter prodiksyon.


 Lindistri kann an kriz? Abe li bizin sanze: bizin fors tablisman ranplas lindistri kann par nuvo gran sekter agro-alimanter bio. Pu kree par milye plas travay stab.


 Imazine kimanyer li ti kapav ete si ti plant manze bio antreliyn kann lor par milye arpan, ziska kann ranplase net.


 Imazine si dan sak rezyon, mont lizinn pu prezerv ek transform manze bio pu marse lokal ek exportasyon.


 Imazine lakantite plas travay stab dan stokaz, distribisyon, marketing, resers syantifik, dan lizinn delwil, transformasyon manze, kanning.


 Imazinn komye nuvo plas travay dan guvernman bizin pu sutenir sa nuvo sekter-la.


 Imazinn vilaz integre dan sak rezyon kot dimunn kapav e reste, e plante,


vann rekolt lor pri garanti pu furni lizinn.


 Lamer, li enn lot gran larises nu Repiblik - 2.3 milyon kilomet kare.


Purtan enn lindistri lapes pena. Se ladan,dan lindistri lapes ki respekte ekolozi, ki bizin investi.


 Tu guvernman pe rod eliminn peser artizanal,san integre zot dan devlopman lindistri lapes lor gran lesel. Zot plito permet bato indistriyel lot pei fer piyaz lamer.


 Tribinal Internasyonal finn transe: lamer otur Chagos, li form parti nu Repiblik. Guvernman bizin organize pu servi li ek sweyn li.


 Nu finn ariv kot enn lakrwaze kot nu bizin deside zordi kimanyer pu prepar dime. Pu nu, pu zenerasyon ki pe vini. Se sa lanze eleksyon ki pe vini sa Zedi la.


 Vot pu LALIT, li sel vot ki kapav fer enn diferans. Nu ena omwin enn kandida dan tu sirkonskripsyon Moris. Nu dimann u: Vot LALIT avan.


 (Broadcasted on MBC-TV on 3 November 2019)