Galleries more

Videos more

Audio more

Dictionary more

LALIT Open Letter to Journalists from Defi Media “Gran Deba” (in Kreol)

15.12.2017

LALIT has sent an open letter to the five journalists who did the “Gran Deba” yesteray 15 December, 2017, Jugdush Joypaul, Nawaaz Noorbux, Jane Luchmaya, Jean luc Emile and Ruzayna Beegun on Radio Plus and other Le Defi outlets. The journalists interviewed 7 candidates present in the coming by-election, an excellent initiative, but the letter is about the questions that they failed to put to the candidates. (LALIT has not fielded a candidate for this bye-election)


 Let Uver LALIT a Redaksyon Radio Plus, Defi Media, Tele Plus


 Ser Manb Redaksyon ek Zurnalist Sinnyor ki ti anim Program Le Grand Deba yer,


 Kan nu ti tann dir ki Defi Media, kot u travay, pe pran linisyativ fer enn program deba 2-er tan kot zot finn swazir 7 kandida eleksyon Parsyel No. 18 lor baz bann kriter rasyonel, e kot sa 7 kandida ti pu bizin reponn kestyon depi 5 top zurnalist kuma zot mem, nu ti byin kontan. Nu ti krwar Moris pe fer enn gran progre anterm konfrontasyon lide politik dan lespas piblik. Nu ti krwar li pu enn lokazyon pu medya montre so lindepandans depi “laklas politik” (kuma medya suvan apel politisyin).


 Me, non. Li ti plito enn desepsyon. Nu finn truve ki ena buku kestyon ki pa finn poz sa 7 politisyin la.


 Ala, pwin par pwin, dan enn lespri “kritik konstriktif”, nu pu enimer “lokazyon an-or rate” par u, Nawaaz Noorbux, u Jane Luchmaya, u Jugdish Joypaul, u Ruzayna Beegun, u Jean Luc Emile dan sa emisyon inportan la.


 1. Pena okenn kestyon lor seki pe trakas tu komantater politik Moris: lor lefet ki kapital, anplas li al dan prodiksyon, li pe al dan spekilasyon, sirtu dan kapital finansye, dan sekter fonsye. E sa, malgre lefet ki Kugan Parapen finn uver laport pu enn tel kestyon kan li finn koz lor tu kalite konsesyon ki pe fer pu “real estate” – sirtu ki limem li enn zom kapital finansye. Li ti enn lokazyon rate pu vinn direk lor pwin politik pli santral lepok aktyel. Nu ti kapav, par exanp, kone ki Arvin Boolell panse lor la, li. Enn ansyin Minis Lagrikiltir? Kan li truv tu bon later agrikol pe disparet dan spekilasyon fonsye, pe betone, pe mem bayante? Kimanyer tu kandida truv sa? Apre sa program la, parey kuma avan li, oditer, pa kone. Tu sa 7 kandida kapav kontiyn “zwe bure” lor la.


 2.  Pena okenn kestyon lor “lavant” Rezidans Permanan, mem Nasyonalite, ar milyoner. Sa vedir konsep “nasyon Moris” inn met a-vann, 50-an apre Lindepandans, e pena okenn kestyon depi tu sa 5 zurnalis sinyor la? Li bizar.


 3. Dhanesh Maraye, li PMSD. Ki li panse lor seki Mamade Khodabaccus, so ansyin Sekreter Zeneral Parti, inn dir lor enn fam Spiyker? Ki lezot kandida panse lor la? Ki zot panse lor parol Ravi Rutnah lor enn zurnalist fam? Lor seki Tarolah inn fer? Ki sakenn panse lor Jack Bizlall so trak vyolan anti-fam kont manb fam LALIT? Sa trak Bizlall la, li lor sayt LALIT depi 2008 pu tu zurnalist lir. Li telman sokan ki u, zurnalis, u pa’le mansyonn li? U gayn Jack Bizlall dan enn porte pu dimann li ki ete sa, u pa dimann li? Kan Jack Bizlall ti re-sulev sa, finn akiz so viktim kumkwa li “agreser” (tultan seki zom predater dir lor zot viktim – zot finn provoke!), u Jane Luchmaya, u finn gayn hard-kopi, an personn, mwins ki enn mwa desela. Ki kalite zurnalist ki res trankil kumsa, kan u finn lir sa? Sa tem la, li pa zis aktyalite nasyonal Moris, li pli gran aktyalite mondyal – avek gran tit lor Weinstein, Trump, Roy Moore, Minis Defans Britanik, Tariq Ramadan, pu mansyonn zis tip of the iceberg. E u pa pip enn mo lor la?


 4. Arvin Boolell dan enn panel divan 5 zurnalis, okenn pa dimann li enn kestyon sinp, “Eski u ti kone, M. Boolell, ki parti Travayis ena Rs240 milyon, an Rupi ek an Dolar US (ena an-seri) dan enn kof?” E si u ti kone, kifer u finn konplis pu les batiman Parti Travayis, Square Guy Rosemont puri san okenn reparasyon kan ena enn fortinn pe asiz dan kof kumsa? Eski Navin Ramgoolam pa ti bizin pas divan enn komite disipliner dan Parti Travayist, avan tu, pu sa?


 5. U gayn Ms Nita Juddoo, u pa dimann li kifer li pa pu kandida Belle Rose-Quatre Bornes pu eleksyon zeneral? Bizin kone kifer MMM inn retir Vijay Makhan. E kifer pu re-met li pu Zeneral?


 6. Etan done Tania Diolle ek Kugan Parapen revandik zot reprezant “re-nuvo”, ki sa 2 la panse lor rol USA dan Diego Garcia ek Chagos? Eski lefet ki zot finn pran enn espes “brayb” depi Lanbasad Amerikin, al lor enn vizit sponsorize par Departman Deta, li afekte zot pozisyon? Eski zot anfaver suvrennte Moris lor Diego? Kifer li pa ti dan program Rezistans an 2014? Eski zot krwar USA bizin ferm so baz laba? Eski zot finn deza denons tortir par USA laba? E, ki zot panse lor kolonizasyon Palestinn par Israel, e seki USA fek anonse lor Jerusalem? U gayn zot dan enn porte, 2 kandida ki finn pran vwayaz gratis depi U.S.A., kan U.S.A enn pwisans ki ena lokipasyon militer Repiblik Moris, e u pa poz zot kestyon? Ki vwayaz sponsorize zot pa pu aksepte, si zot aksepte sa?


 7. Kote Rezistans, li pa inportan pu dimann zot kifer zot finn kave, antan ki prinsipal lafors dan AKNL, vizavi Grup Currimjee otur proze lotel Le Chaland? Ki Kugan Parapen dir kan an-ekri finn akiz zot “forgery” dan dokiman ki AKNL inn sumet Lakur? Zurnalist swiv, lir lagazet, alor ti bizin rod eklersisman depi Kugan Parapen lor enn pwin telman grav.


 8. Kote Rezistans ankor, kifer pa dimann zot, etan kestyon ladrog lor azanda akoz Komisyon Danket, ki zot lyin antan ki Parti asterla avek zot Avoka de long dat, Rex Stephen ki finn expoze divan Komisyon Danket, e ki divan ICAC, lor keston Rs1.5 milyon depi enn trafikan ladrog? Kan Me. Stephen travay gratis pu zot, eski sa vinn enn fe anbarasan? Eski Rex Stephen tuzur zot avoka?


 9. Kifer u pa dimann sa 7 kandida la ki zot panse lor langaz Kreol dan Parlman? Deza ena omwin enn (Mouvement Patriotique) ki anfet anfaver langaz Kreol rant dan Parlman. Kifer pa dimann zot tu pran enn pozisyon  -- pu elekter kapav ziz zot, kan enn vot pu vini enn zur?


 10. Kifer pa dimann sa 7 kandida la ki zot panse lor kestyon de-kriminalizasyon gandya? E Alan Ganoo e Bizlall finn pran pozisyon kler lor la. Kifer pa poz tu kandida enn kestyon lor la? Gete ki zot pozisyon?


 11. Kifer pa dimann sa 7 kandida la ki zot panse lor Sertifika Moralite, ki swiv dimunn mizer kuma enn palebulfer pandan zot lavi? Dayer, Roshi Bhadain ti uver sa kestyon la anpasan dan enn so intervansyon?


 12. Kifer Roshi Bhadain inn anfet demisyone? Eski li pa ti kapav fer tu seki li pe dir asterla ki li pu fer, san ki li demisyone? Si li ti nome Minis Finans, eski li ti pu demisyone dan MSM? Les li reponn. Les dimunn zize.


 13. Etan done Rezistans finn chalennj nesesite met kominote lor Nomination Paper kandida dan Eleksyon Zeneral, e finn finalman al divan Komite Nasyon Zini ki finn deklare ki bizin swa eliminn sa nesesite la ubyin fer enn nuvo resansiman ki klasifye popilasyon par kominote: eski PMSD anfaver sa nuvo reasansiman kominal la?


 14. Si PMSD dir “Wi” a kestyon Nimero 13, eski Kugan Parapen pa truve ki demars (stratezi legalist) Rezistans ek Alternativ finn port-afo, kan li uver sime pu enn tel posib rekil danzere dan lavenir?


 15. Pa ti ena okenn kestyon lor pli gran problem (dan No. 18 e dan pei an-antye):  mank kreasyon anplwa. Kimanyer kapav fer enn tel program san enn kestyon lor labsans enn politik pu kreasyon anplwa? Kan Danesh Maraye sey koz sa (li mansyonn gradye somer, li dir ti kapav servi kapital Lind pu kreasyon nuvo lindistri), ti bizin ena enn kestyon depi Radio Plus lor ki program sa 7 parti lor plato la ena pu kreasyon anplwa.


 16. Pa ti ena okenn kestyon lor 2yem pli gran problem dan pei: lozman. Avek pri later pe monte akoz biznes “fonsye”, e akoz pena enn veritab politik lozman dan pei, ena 50,000 famiy dan detres. Pa ti ena okenn kestyon lor sa problem “lakaz zeritye”, kot sif ofisyel dir dimunn “proprieter” kan li mwins ki enn lokater, dan realite.


 Nu ti pu kontan konklir par dir nu tuzur apresye lefet ki Radio Plus finn antrepran enn tel deba. Li enn progre dan limem. Nu osi apresye ki zot finn met kriter rasyonel pu swazir 7 lor 40 kandida. Me, nu krwar kandida Verts Fraternel ti bizin lor lalist, dapre kriter ki finn servi.


 Nu espere zot pran sa kritik la dan lespri ki nu finn fer li, setadir kuma enn kritik konstriktif. Dan lezot pei, sertin medya pe kumans fer zot oto-kritik. Li enn moman pu gran progre si nu sezi lokazyon.


LALIT


15 Desam 2017


Document corrected 17 December, 2017 by adding one of the five journalist's names previously omitted.