Galleries more

Videos more

Audio more

Dictionary more

Pravind Jugnauth' s 2017 Budget (in Kreol)

08.06.2017

Prezantasyon Bidze Leta li pa zis vedir kas ki rantre, kas ki sorti dan lakes Guvernman. Li devwal vre program politik enn Guvernman: Eski li ena enn politik anfaver dimunn ki travay pu sirviv? Eski li ena politik anfaver gran, gran proprieter later ek kapital? Ala seki enn Bidze devwale.


 Sa Bidze la finn vini dan enn lepok grav.


 Kontext Ekonomik


Repiblik Moris dan enn kriz existansyel: Leta pe ankuraz patron tablisman bayant later pei ar milyoner depi deor. Sitwayennte a-vann ar nerport ki eskro internasyonal. Anmemtan, imans som larzan, depi lepok Privatization Fund, vini mem, pe akerir e pe depanse andeor Consolidated Fund. Anmemtan, sityasyon sekirite alimanter pe anpire, lane apre lane. Anplis, pena okenn nuvo prodiksyon dan pei. Problem somaz pe maske par expre kan pe kontabiliz zis dimunn ki travay mwins ki enn-ertan par semenn, e pe tuzur rod travay, kuma “somer”. Problem lozman pe maske par kontabiliz “proprieter lakaz” pu inklir par duzenn zeritye adilt desandan depi enn sel gran-dimunn ki ti anfet proprieter lakaz familyal kan li ti ankor vivan. Antretan, Leta pa fer naryin pu rezud problem famiy dan 57 site ki pe tuzur res dan lakaz lamyant, kan samem Leta pe ofer gran proprieter terin dan Ti-Rivyer Nwar Rs 500,000,000 pu nuvo sime, pu ed zot vann terin ek vila ar milyarder depi deor. Leta telman an-dezord ki 4 lor 8 manb Financial Services Commission inn demisyone. Ondire, Repiblik Moris pena guvernay ekonomik.


 Kan enn pei bat fol kumsa, li afekte realite ki pa direkteman ekonomik, osi: Fode ena enn guvernay ekonomik pu tu laspe enn Leta fonksyonn dan mem direksyon. Eski enn Leta kapav telman an-dezord ki enn Minis kas lyin diplomatik Repiblik Moris ar Qatar? Sa fini anonse par Al Jazeera le 6 Zin, e lor CNN le 7 Zin. Ki kalite Leta kot enn ziz ki pe prezid enn Komisyon Danket lor Ladrog ariv takinn enn zenn avokat divan li, menas li kumkwa li deza “lor so radar”? Kimanyer dan enn Leta, enn Minis Ledikasyon kapav ariv sekestre sertifika zanfan ki zot paran pankor pey enn fiz lexame? Kimanyer enn manb Komisyon Drwa Imin kapav fu deor akoz li finn truv “suspect” enn “swisid” dan selil polisye? Lalist li long.


 Bidze, eski li kumans met enn guvernay ekonomik pu pei Repiblik Moris? Par exanp, lor relans lagrikiltir, relans prodiksyon, kree anplwa?


 Ki li vinn fer? Eski li finn donn presizyon lor kimanyer li pu servi sa liyn kredi depi Lend? Par exanp, pu ed kreasyon anplwa atraver fer enn relans imans dan lagrikiltir (non-kann) ek lindistri? Ki pu permet li gayn enn reveni pu re-pey sa lonn la? Sel zistifikasyon enn tel lonn, se si li relans lagrikiltir ek lindistri, e kree anplwa.


 Ki nu truve?


 Kote lagrikiltir ek later: Guvernman pa vinn delavan avek okenn prodiksyon agrikol (non-kann) ki ti kapav kree anplwa lor gran lesel, e anmemtan gayn deviz pu pei. Ki li propoze? Prodiksyon nwa “makademia”! Li ridikil. Anmemtan, li propoz re-vers ankor larzan dan prodiksyon kann ek disik: sibsid lor enn lindistri kanar bwate. Anmemtan, li tuzur rann li pli fasil pu proprieter tablisman konverti so later, morsel li e bayant li ar milyoner. Li kontiyn ar konverti later Highlands an Komers ek “rezidans”, san mem dir lakaz pu kisannla.


 Kote prodiksyon: Kote prodiksyon indistriyel, la osi, li pa pe propoz prodiksyon indistriyel ki liye ar agrikiltir, ni lapes.


 Kote kree travay: Alor, kote kreasyon anplwa, li bann lespwar vag, pa enn plan kler.


 Kote lozman: Lozman li pe dir li pu depans mem kantite larzan ki sak lane dir, setadir lavaler 2,000 lakaz. E tu dimunn kone ena 40,000 famiy pe viv dan sere, omwin. Li pa pip enn mo lor sa 57 Site kot ena lakaz lamyant.


 Kote inegalite sosyal


Kan Pravind Jugnauth konsede ki lekar dan reveni dimunn mizer ek dimunn ris pe vinn pli gran, li koz enn “inkom tax negatif”, setadir pu MRA donn seki oba lesel enn larzan tax ant Rs 100 Rs1,000, ki pu enn bon mezir, kuma li enn bon mezir pu alafin kumans pran enn levi depi gran reveni, me Minis Finans pa pip enn mo lor lefet ki ena enn Komisyon pe get enn saler minimal. Li fer mansyon “Plan Marshial”, me li pankor rann piblik. Li pa enn diskur Bidze serye, kan ena sa mank koerans.


 Kan get grander problem ekonomik dan pei, nu truv Bidze la pa adres sa degre problem ki ena.


 E alonterm, pena okenn klarte, apre Bidze, lor kimanyer Leta Moris pu repey sa lonn Lend la.


 Dan 3-Year Strategic Plan, ki form parti Bidze, li konsed ki pena okenn investisman sinifikatif dan prodiksyon: li dir Real Estate ek Finance li form 89% Foreign Direct Investment!


 


Lalit


8 Zin, 2017