Galleries more

Videos more

Audio more

Dictionary more

The Political Situation in Mauritius today (in Kreol) by SK

10.11.2013


Lartik ki swiv baze lor “tur dorizon” ki SK ti fer dan reynion komite santral LALIT. Li ti dir ki sitiasyon politik ek sitiasyon zeneral ase grav dan pei zordi:

POLITIK
Dabor ena problem dan Guverman.
Problem ant parti dan Guvernman
Malez ant PTr ek PMSD pe kontinye ek vinn de plizanpli vizib.

Siyn sa malez finn vinn evidan:
- Kan finn tir Ali Mansoor (enn zom plito Xavier Duval) ek ranplas li par Dev Manraj (ki enn zom PMO) donk klerman Premye Minis finn ena enn lame / lipye dan Bidze.

- Dan diferan diskur Ramgoolam, li finn anfet expoz sa malez ki ena ant so parti ek PMSD.

- Depi inpe letan Minis Sik Yuen finn disosye li inpe ar PMSD (so prop parti) ek rapros li ar PTR.

- Navin Ramgoolam pe kontiyn pran distans ar Xavier Duval, limem, depi sa moman kot li finn fer komanter kumkwa Parti Travayist pa pu bizin beki dan prosenn eleksyon zeneral.

- Dan Navin Ramgoolam so diskur pu luvertir selebrasyon Divali, li finn al pli lwin koz “Zida” pu dimunn pros ar li. Anfet dan Biro Politik LALIT dan lasemenn, kan nu ti pe analiz sa diskur la, nu’nn panse ki kapav li pe viz pa enn Depite u enn Minis an partikiliye, me kapav bann azan politik ki pe vir kont PTR amizir so demokratizasyon lekonomi kree fristrasyon. Anfet li enn politik ki pa tini a lon term, parski sak azan ki gayn kit lavantaz, kree enn duzenn ki fristre ek ankoler ki zot pa finn gayn sa lavantaz la.

- Konfli ki ena ant Kasenally (Minister Later ek Lozman) ek Beach Authority lor kestyon alokasyon laplaz finn fors Beach Authority anil permi ki li ti finn deza delivre.

- Depi lontan, ena konfli uver ant Guverner Labank Santral, Manou Bheenick (ki enn PTR) ek Minis Finans, limem, Xavier Duval.

Dan tu sa bann malez la, kestyon reform elektoral finn inpe al lor segon plan, exsepte ki Vandredi dernyer dan Indira Gandhi Centre, Ramgoolam finn komant lor la ek li finn dir ki li inpe difisil pu sanz Konstitisyon dan enn pei kot ena buku divizyon ant bann kominote. Li finn al sit seki enn Angle ti dir enn lot Angle an 1955 pu sanse pruv so pwin. Alor, paret li ankor pe travay lor la ek nu pa ankor kone kan Rapor la pu sorti.

O nivo Remake osi ena bann tansyon
Dan Biro Politik, nu ti pe gete kuma WEEK-END finn expoz problem ki ena dan Remake (li paret ki sa linformasyon la finn sorti depi MMM mem, kan nu kone lagazet Week-End li enn lagazet ki swiv azanda Berenger plis mem ki lezot lapres.)

Problem li lor 3 nivo:
- Manyer ki MSM finn swazir pu selebre so laniverser
- MMM finn / pe santi ki pe ponp Pravind ase buku (lor ID, etc) ek sa sulev kestyon lor laz Aneerood (mezantant ant MMM ek MSM lor ko-lidership dan Remake)
- Bandrol ki MSM finn fer so laniverser (kot enn 3 finn vinn enn om). Sa donn nu lokazyon pu analiz manyer ki MMM fer tu so bann lalyans elektoral. Parey kuma kan li ti fer lalyans ek Boodhoo telman lontan (an 1981), li ti fer sa lalyans la pu rezon kominal o-kler, e zordi kan li alye li ar MSM, li pu mem rezon. Lerla Berenger ankoler ar sa bann parti la sanse “akoz zot kominal” kan MMM ti swazir li kuma so alye presizeman akoz li kominal. E natirelman, sa permet nerport ki dimunn avek enpe matyer griz kone kimanyer MMM truv limem anterm kominal.

Antretan, finn ena “revelasyon” Jean-Mee Desveaux, ki ti enn ansyen konseye MMM, lor Diyl Ilovo (kot li akiz Aneerood Jugnauth sanz dil la pu ki Leta gayn mwins ki ti sipoze gayne inityalman, dapre li). Kifer aster la ki Desveaux desid pu tir sa deor? Sa, nu pa kone. E nu remarke ki li travay zordi dan lapres, dan lagazet L’Express. E kan li koz “de-tyer pu patron” sipa pu Guvernman, li pa dir de-tyer de kwa.

Zafer Jaye Jingree (Kross Border) pe osi anbaras MMM, ek so MSM, parski Jingree dan Sun Trust. Dernye epdeyt lor la se ki aparaman Jingree pe purswiv pu domaz ar Reddy pu so bann alegasyon kont li. E asterla li finn arete osi. Alor, li zwenn sa long lalist dimunn ki arete.

Tu sa la pe kontinye donn lokazyon PTr apiy lor MSM pu dabor destabiliz sa parti la, so alye an 2010, dabor, ek osi pu destabiliz Re-make MSM-MMM answit.

Bann Ver Fraternel ki ti pe fer enn lagrev lafin depi 26 zur dan Zardin Konpayni lor zafer konpansasyon pu esklavaz, e finn aret zot lagrev Vandredi dernyer san vreman gayn gran soz. Sylvio Michel ti admet lopital, akoz so lasante ti pe sufer.

Institisyon Leta Burzwa an Kriz, zot osi
Dan sa kontex politik la, kot e Guvernman e Lopozisyon paret dan bann kriz politik ase grav, nu pe truve ki bann institisyon dan kriz:

CCID / Lapolis
Depi inpe letan aster la, CCID pe amenn enn rol byen politik. Ki li dan ka Varma, ka MITD, ka Medpoint, ka Valayden, CCID paret inplike dan regle kont kote politik. CCID paret byin parti-pri. E, sa li san mem enn vwal pider.

Ka Valayden pe anfet sulev buku problem. Anfet tu sa bann ka la pe plito expoz puritir alatet CCID. Pe osi menas atak sa tipti interfas (avoka o-kriminel) ki parfwa reysi protez dimunn ordiner kont lafors polisyer.

Dan dernye Komite Santral LALIT, kan mo pa ti la, mo krwar zot ti diskit ase buku lor bann ka otur Valayden ek mo pa pu al an detay lor bann ka la zordi. Me, zot expoz kiksoz byin grav, kot bann alegasyon (sirtu alesgasyon fer par dimunn su kontrol lapolis) pe al lor arestasyon ek sarz provizwar (kuma ka Ahkee Bhikajee kont Valayden), ek kot bann steytmennt pe konkokte par lapolis (kuma paret finn arive dan ka otur Bramer Bank).

Dan dezyem ka kont Valayden (ka Bramer Bank), finn ena buku developman:

Valayden (a traver so avoka) finn ekrir DPP pu dir ki pe anvizaz enn purswit prive kont Asistan Komiser Jangi ek Sirintandan Cally. Li dir zot finn abiz de zot lotorite par fors Sadeck Kotoaroo fer alegasyon kont Valayden.

Kotoaroo finn servi 5 miz an demer kont CCID & pe reklam domaz a la polis. Me, ladan ena problem konfli dintere serin avwe/avoka dan kan Valayden, ki sa osi pu kree problem byinto.

Li paret ki ena enn “vendetta” lapolis kont Valayden, ki a-son-tur pe depann lor tu kalite ka legal pu defann li. Cehl Meeah enn lepok ti ena sipa 33 ka kont li. E tu sa bann ka la anfet ti “politik”, parski zot tu finn reye enn mem zur.

Me anmemtan sa fer nu poz buku kestyon lor sa institisyon lapolis, sirtu CCID la, ek ki manyer Guvernman / DPP pu adres sa problem la ? Ki sannla pu al fer enn lanket lor sef CCID, par exanp? A ki CCID ete anfet?

Ki inplikasyon ka Valayden ena lor lazistis an zeneral? Kuma avoka pu deside ki sanna pu defann u pa? Kimanyer avoka pu kone ki larzan sorti enn vol, ki larzan pa sorti vol la. Relasyon ant lapolis ek avoka pe remet ankestyon. E seki grav, kuma mo ti mansyone, se avoka suvan sel rekur enn manb piblik ena kont enn fors polisyer tu-pwisan.

Pu revinn a CCID, nu finn truve ki buku lanket ki uver lor bann personalite politik u ki ena kit relasyon avek politik, tu sa bann lanket la devye depi zot deli inisyal.
Anfet tu lanket al fini lor “antrav a lazistis, konplo”. Buku ka ki reflet sa (ka Varma, Rubina Jaddoo, MITD, etc).

Alor klerman CCID finn vinn en zuti dan lame Ramgoolam ki servi li pu kontre tu lopozisyon, me dan ka Valayden mo poz mo mem kestyon eski Ramgoolam pa finn vinn prizonye CCID? Kumsa ki enn leta vinn enn Leta Polisye. Polisye vinn deplizanpli for, sipozeman pu enn bi politik. Me finalman seki vre se lapolis finn vinn pli for.

ZIDISYER
Zidisyer finn al telman dan kriz (lor zafer inflians zizman, larbitraz prive, zafer Balancy, zafer Varma), ki sa semenn la Bar Council finn bizin pran pozisyon.

Li pu interesan note ki zot finn pran pozisyon lor larbitraz prive kot zot pe insiste pu ki aplik rekomandasyon ansyen sef ziz Victor Glover. Dan rekomandasyon Glover li anfet exklir bann ziz, me pa sef ziz, depi larbitraz prive. E li petet dan lintere avoka ki zot, zot fer sa travay la. LALIT pa dakor pu ziz fer larbitraz prive.

Bar Council finn osi komant bann nominasyon dan zidisyer. Me, li pa finn komant atak kont avoka Valayden.

Remonte kominalism dan pei
Lefet ki Balancy finn partisip dan Konvansyon Kreol pe anfet kominaliz sistem zidisyer enn pa ankor. Finn ena pa mal kritik kont li (depi Neeta Deerpalsingh ek ansyen sef ziz Jocelyn Forget) kot zot pe dir ki enn ziz pa sipoze partisip dan enn tel aktivite, dan sa ka la organize par enn Komite dan Diocese. Jimmy Harmon finn defann Balancy.

Zisteman lor kominalism, dan kad uvertir selebrasyon Divali, M. Ramdhun (ki prez Hindu House) li osi, so diskur ti ena sa tint kominal la. Me, sa li suvan koz kominal.

Ankor enn fwa, sa fer nu poz kestyon lor enn Leta Sekilyer ek separasyon ant Legliz ek Leta.

Antretan kote lekonomi, kriz ekonomik pe kontinye ek Moris pe kontinye afekte par sa, mem si Guvernman pe esay tanporiz sa, pe persiste ar so analiz lor rezilyans lekonomi Moris.

Dan Moris zisteman, Guvernman finn bizin rann piblik bann depans diferan minister ek finn ena buku kritik kont minister infrastriktir ek Baichoo parski depans sa minister la enorm ek sirtu pu so sirkonskripsyon.

Li ti pu osi bon nu note (dan kad nu kanpayn kont ID kard biometrik) ki Minister TIC pe bizin pey ziska 1,08 milyar rupi pu inplantasyon sa nuvo id kard la, laplipar ladan a sa Konpayni Singapor ki pe met li dibut ek zer li.

Pandan ki tu sa la pe arive, burzwazi istorik pe kontinye konsantre ek ogmant so kapital. Grup ENL pe vinn dezyem pli gran grup dan Moris (deryer MCB) avek bann profi astronomik. Ek nu pe truve ki bann konpani kuma Rogers ek NMH (lotel Breachcomber) pe vinn bann sinp filyal ENL ki pe anfet met so bann tantakil inpe partu ekonomikman parlan.

Sekter ofshor (asterla avek so nuvo apelasyon, global biznes) inpe dan traka akoz zafer Kross Border, alor nu bizin kontinye swiv sa de pre. E sa lakor ek Lind kont dub-taxasyon, ki rann ofshor Moris viyab, li an-balans.

Bidze le 8 Novam (get nu kominike)

Finn ena enn manifestasyon semenn dernyer (Merkredi) par marsan anbilan dan Port Louis, kot zot pe konteste lefet ki pe delokaliz zot me osi parski pe dimann zot travay zis 3 fwa par semenn. Finn ena enn rekiperasyon politik sa manif la par bann PTR.

Sindika
Mo ti pe truve sa de dernye semenn la sindika ti inpe trankil, e sa ti petet par rapor a Bidze ki ti pe vini.

Anfet CTSP finn fer 2 manifestasyon (enn divan parlman ek enn lot divan minister travay) – pu esay sansibiliz dimunn lor sor bann travayer konstriksyon. CTSP pe kritik lefet ki 3,000 Morisyen finn perdi travay ek ki ena ankor 6,000 travayer etranze dan sa sekter la. Zot pe planifye enn lot manif pu le 14 Novam.

Dan muvman sindika, nu bizin veye ki enn laliyn zenofob pa pran.

Sitiasyon Internasyonal
Li interesan nu not 2 zafer :

Enn se sa ka NSA, kot NSA ti pe espyonn buku pei dan Lerop (Lafrans, Angela Merkel ek mem Lepap) ek sa finn kree enn frwa ant Lamerik ek Lerop ek anmentan expoz lezot ekut ilegal partu dan lemond. Dan The Guardian, Samdi dernye, aparaman Snowden finn osi expoz Lostrali ki ti pe espyonn diferan rezyon dan Lazi (Indonezi, Thailand, Vietnam) atraver zot bann lanbasad lor kont Lamerik. Sa osi pe lev problem.

Snowden finn aksepte pu temwane dan enn lanket ki Lalmayn pe uver lor sa bann espyonaz kont so sef deta la.

Mem John Kerry (Sekreter Deta Lamerik) finn bizin komant lor la ek avwe ki Lamerik inn al ase lwin dan sa bann espyonaz la, tro lwin.

LALIT denons tu sa sirveyans, espoyonaz, ek travay “big Brother” malsin ki NSA ek lezot lazans sekre pe fer.

Dezyem se sa latak ki finn ena dan Lasiri (dan enn plas ki apel Latakia) par Izrael. Izrael ti pe, anfet, sible sipozeman bann misil Ris ki ti dan Lasiri. Sa, mo panse pu atiz ankor plis bann tansyon dan sa rezyon la. Dayer, Izrael li sel pei dan Mwayenn Oryan ki ena zarm nikleer. Alor, nu dan LALIT, nu pe fer apel pu enn Mwayenn Oryan san okenn zarm destriksyon masiv.