Galleries more

Videos more

Dictionary more

New Labour Laws and the State of the Trade Union Movement by Ram Seegobin (in Kreol)

03.05.2013



(Rezime diskur LALIT, alokazyon rasanbleman Fet Travay 2013.)

Sink an desela, ti ena buku deba otur nuvo lalwa travay, setadir Employment Rights Act ek Employment Relations Act. Nu ti proteste kont lalwa la, 2 lalwa ki byen anti-travayer e ki reprezant enn menas pu travayer, me an 2008 sa 2 lalwa la ti finalman vote. Apre vot la, e sindika e patrona finn reklam diferan amandman. E la, nu pu truve, e sa premye pwen mo pe fer, ki muvman sindikal finn tom dan enn pyez. Pandan dernye 6 mwa, tu deba finn turn otur amandman ki Minis Travay, Shakeel Mohamed finn propoze, e finn finalman vote. Pandan 6 mwa, anplas kontiyn opoz lalwa ki ti vote an 2008, li-mem an antye – e tu so lozik deryer li – zot finn opoz zis sertin sa bann amandman la. Sa vreman ti enn pyez. E malerezman zot finn tom ladan.

Ki ete sa 2 nuvo lalwa travay la?
Alor, ki ete sa 2 relativman nuvo lalwa travay la? Employment Rights Act (2008), ki vinn ranplas Labour Act (1975), li etablir kondisyon travay debaz. Li definir kontra travay, li definir dan ki kondisyon kapav lisansye, e ki kalite severenns alowenns, e li definir manyer kalkil overtaym, par exanp, patron bizin peye enn fwa edmi.

Par kont, Employment Relations Act (2008), li vinn ranplas Industrial Relations Act (1973). Li plito reglemant relasyon ant patrona ek sindika. Li definir prosedir pu anrezistreman ek rekonesans sindika, prosedir pu negosyasyon, pu lakor kolektif, e li definir ki lagrev ki legal, ki lagrev ki ilegal.

Ki definir natir lalwa travay?
Nu finn tann buku sindikalist koz lor nesesite enn lalwa travay ki “protez travayer”. Me, sa revandikasyon la li donn enn lide enpe fose lor ki rezon-det enn kad legal pu travay dan enn sistem kapitalist. Ena sertin lalwa, par exanp, otur Health and Safety, ki zot, zot efektivman sipoze protez travayer kont danze dan travay, kuma aksidan, anpwazonnman, maladi, blesir. Me, kad legal pu travay, sa li enn lot zafer. Sa kad legal la, sa lalwa travay ki enn Guvernman vote, li depann lor 2 fakter:

-- Ki politik ekonomik ki sa Guvernman la ena. E sa bann parti o-puvwar la, zot dir u ki zot politik ekonomik ete: Zot defann enn politik ekonomik kapitalist. E kan zot anons sa, se sa ki pu vinn definir ki kalite lalwa travay zot pu vote.

-- Rapor de fors ant patrona ek travayer, ki existe dan sa lepok kan inpoz enn nuvo kad legal. Si patrona byen organize, pe met presyon for-for, lerla Guvernman aplik so politik ekonomik ek lalwa travay kare-kare dan faver patrona. Par kont, si klas travayer byen for, koeran, ena bann demand inifikater, lerla Guvernman oblize sede, fer enn kad legal ki koresponn a so politik ekonomik, me ki permet travayer fer fas a explwatasyon patrona enpe.

Les mwa explik sa konsep “rapor de fors” ubyen “balans de fors” la, parski li kle pu konpran sa size la, e osi pu konpran kalite politik ki nu dan LALIT, nu amene.

Kan, par exanp, lalwa IRA ti vote an 1973, li ti anplin represyon anti-sindikal, anplin Leta Dirzans; ek pu Labour Act ki ti vote an 1975, li ti tuzur pandan Leta Dirzans. Ki sa ule dir Leta Dirzans? Li ule dir miting ti interdi. Li ule dir reynion travayer ti interdi. Li ule dir lapres ti sansire. Redakter ti bizin amenn maket kot Kazern, kot Komiser Lapolis ek so zom rey lartik ki ti kritik guvernman PT-PMSD. Li ule dir, kan lagazet ti met enn kare nwar kot enn lartik finn anleve, sa pratik, li osi, ti dekrete ilegal. Sa enn Leta Dirzans. Li ule dir plis ki 100 delege sindikal ti ferme, lider sindika ek MMM ti ferme. Zot ti dan kaso. E li ti ilegal pu fer manifestasyon kont sa. Lerla IRA ek Labour Act ti vinn kodifye sa rapor de fors la, kot Guvernman, kot Rezim opuvwar ti atas lame lipye klas travayer ek so sindika.

Isi mo ti pu kontan fer enn remark. A lepok ti ena enn Guvernman Ramgoolam-Duval-Mohamed-Boolell, dan bann lane 1970. Sa lepok kot ti vot sa 2 lalwa anti-sindikal. Alor, sa 2 lalwa la zot ti instriman sa Guvernman la pu fors klas travayer sarye tu fardo devlopman ekonomik, mem fer klas travayer sarye fardo somaz.

Lerla, nu finn gayn enn long lalit kont lalwa IRA (enn lalwa ki finn rann rekonesans sindika difisil, ki finn rann lagrev ilegal, e ki finn birokratiz sindika atraver NRB ek lezot institisyon). Lagrev Ut 79, par exanp, sa gran muvman degrev la, li ti kont IRA. Sulevman 1980, li osi.

Ariv 2008, ankor enn fwa ena enn Guvernman Ramgoolam-Duval-Mohamed-Boolell. E li vinn ek 2 nuvo lalwa travay.

Kifer sa arive?
Li ase kler kifer sa nuvo kad legal finn arive. Li akoz enn Guvernman avek enn politik kapitalist, enn politik mem neo-liberal, kuma sa Guvernman aktyel la, li vot sa 2 lalwa ki favoriz kapitalist, 2 lalwa ki anfaver patrona, parski li so politik ekonomik pu li fer sa. Li pa akoz sipa Shakeel Mohamed enn zom patrona, kuma sertin sindikalist dir. Li akoz depi tultan sa Guvernman Ramgoolam, li enn guvernman ki so politik ekonomik se pu fer so mye pu sistem kapitalist mars byen. E dan lepok aktyel samem vedir enn politik neo-liberal.

Alor, rapor de fors de klas ant patrona ek sindika an 1973, li ti permet sa 2 lalwa represif a sa lepok la, akoz ti ena represyon brital kont sindika (ti mem al ziska sispann rekognisyenn, dezanrezistre sindika). E pareyman, ariv 2008, muvman sindikal ti afebli, mem pu diferan rezon, setadir akoz li ti fragmante lor bann baz birokratik, fragmante a enn tel pwen ki sa ti rann li feb. Kote sekter piblik, sindika finn redwir so lalit a okip PRB sak 3, 4, 5 an. Zot pa truv zot konserne avek lalwa travay. E kote sekter prive, bann dirizan ti dan linkapasite pu met dibut enn platform komin – mem kont sa 2 lalwa ki Guvernman ti propoze. Sa fragmantasyon la, so lasurs se rivalite ant diferan birokrasi. Fragmantasyon finn aksantye buku pandan se dernye tan, anparti akoz Ashok Subron ti pe gayn buku sutyen depi andan dan Guvernman e li finn servi sa pu li agrandi so baz sindikal, ek anparti akoz Jack Bizlall ti pe menase enn fwa par an pu retir limem definitivman depi sindika.

Anplis, kan Trade Union Trust Fund finn kumans donn larzan muvman sindikal onivo “federasyon”, enn seri sindika finn kree bann nuvo “federasyon” zis pu gayn kas 2 fwa. E kan fini gayn tu sa bann “prezidan federasyon”, enn nuvo lintere birokratik pran nesans: linite vinn difisil akoz pu ena enn sel prezidan, sipa enn sel sef negosyater. Alor, sa linite ki anfaver klas travayer, li an mem tan limit puvwar birokrasi ek mem restrenn nomb birokrat.

Alor, akoz tu sa bann febles la, parey kuma febles ki ti kree an lane 1970 par Leta Dirzans, Guvernman finn kapav inpoz bann lalwa travay an 2008 ki permet plis explwatasyon travayer par patron, ek finn permet li azut bann amandman anti-travayer an 2013.

Anfet ki kalite amandman finn vote le 9 Avril 2013?

Ti ena 2-3 ti amelyorasyon lalwa Employment Rights Act, me bann problem debaz dan lalwa 2008 finn reste: kokin travayer lor overtaym reste, lisansiman fasil finn reste, ek lefet ki lasemenn kumanse nerport ki zur, sa osi finn reste (setadir detrwir konsep “Dimans”). Ti ena posibilite ki patron pa kapav pini travayer par dir so tan servis finn interonpe, kan li fer lagrev pu premye fwa. Me, anfet sa provizyon la ti enpe enn pyez: apre premye enn-de lane, kan buku travayer finn fini fer enn premye lagrev, ti pu ena gran gran problem divizyon ant travayer dan tu sekter, dan tu lantrepriz: ena pu’nn fini fer enn lagrev, ena pa pu’nn fini fer enn lagrev, alor kan pe pran desizyon lor lagrev (si li ti demokratik) li ti pu pli difisil ankor pu gayn enn veritab lakorite, akoz ena travayer pu perdi plas, ena pa pu perdi plas, dapre enn espes “rezis” ki nu sipoze ki patron ti pu bizin garde.

Kote Employment Relations Act, amandman la finn rann lagrev pli difisil. Li finn sanz rapor de fors ant patron ek sindika pandan negosyasyon pu renuvle enn lakor kolektif. Parski lagrev pli difisil, patrona pu ena tandans redi laliyn ek pa negosye de bonn fwa.

Zordi, li Fet Travay, enn zur ki sinboliz linite klas travayer, linite dan Moris e dan lemond. Finn swazir sa dat la, le premye Me, parski li kwinsid ek selebrasyon preske partu dan lemond. Alor li enn selebrasyon internasyonalist. Me ki nu truve? Kot linite? Sindika fonksyoner ek anplwaye para-etatik pe fer ti rasanbleman pu diskit rapor Manraj lor PRB. E sindika sekter prive divize. Ena Subron, ek so GWF, JNP ek Rezistans ki pe zwenn dan Redwi pu diskit ogmantasyon saler dan sekter Lepor, Transpor ek Lindistri Sikriyer, tandi ki Jack Bizlall ek so FPU, FTU, CTSP pe zwenn Bobasin. Ki li dan Redwi ubyen Bobasin, sa pu plito bann diskur lor kisann-la responsab pu kasir, kisann-la ki pe vann lalit travayer.

Pa finn ena okenn zefor pu met dibut enn platform komin avek enn program sosyalist anfaver klas travayer. Bann regrupman ki fer lor baz lintere bann diferan birokrasi, sa napa dire byen lontan.

Seki LALIT pe propoze.
Seki nu pe propoze depi lontan, se ki bizin ena enn travay konstriktif a linteryer muvman sindikal, ki li dan sekter piblik ubyen prive, pu etablir enn program revandikasyon ki met an kestyon lozik sistem kapitalist limem. Li pa fer okenn sans pu proteste kont lalwa travay ki koresponn a sistem explwatasyon ki ala baz enn lekonomi kapitalist, sirtu neoliberal, si nu pa anmemtan challennz lozik sistem kapitalis limem. Se otur enn tel program ki kapav fer veritab linite. Se dan labaz bann sindika ki sa revandikasyon la bizin devlope.

Pu selebre Fet Travay, li pa itil pu rant an konpetisyon ek bann parti politik burzwa, par sey fer enn gran rasanbleman nasyonal. Seki pu plis dan lintere klas travayer, se ki enn platform initer muvman sindikal organiz enn dizenn rasanbleman rezyonal, kot diferan dirizan tu sindika kapav pran laparol, ek defann sa program initer.

Nu espere ki pu Fet Travay lane prosenn, sa vinn enn realite: lerla nu pu an pozisyon pu etablir enn nuvo rapor de fors ki pu amenn enn lalwa travay ki permet klas travayer reziste kont losterite ki pe vini, kont somaz, kont menas privatizasyon, kont presyon FMI pu ogmant pri dilo ek elektrisite, presyon pu eliminn sibsid lor diri, lafarinn ek gaz, presyon lor sistem pansyon.