Galleries more

Videos more

Dictionary more

How LALIT sees internationalism talk by Alain Ah-Vee (in Kreol)

29.07.2012


Manyer LALIT truv Internasyonalism
Kamarad Ram ki pe prezid sa sesyon la finn donn enn gid lor sa kestyon internasyonalism la. Dan sa papye la, nu pu get brievman kontex internasyonal zordi, ki kalite ripost ena zordi fas a kriz kapitalism internasyonal, diferan form ripost internasyonalism dan listwar e anmemtan nu pu get politik internasyonalist LALIT dan lapratik.

Kontex Internasyonal Zordi
Seki karakteriz kontex internasyonal zordi, se enn konbinezon kriz ekonomik ki pe kontinye etann dan preske tu but later ek enn kriz ekolozik. Dan Moris, nu an partikilye afekte par kriz dan Zonn Euro akoz nu lyin ekonomik, akoz nu depandans ekonomik lor Lerop. E, nu pe truve ki sa kriz la pe depas kad kontinan Lerop, e pe afekte bann pei kuma Lasinn, Brezil, mem Leta Zini. Ansam ar sa kriz ekonomik la ena enn kriz ekolozik ki anfet pe menas sirvi mem lor nu planet. Sistem kapitalism mondyal zordi pe montre so fayit parski li pena solisyon pu kriz ekonomik e so sistem ekonomik form parti problem kriz ekolozik.
Samem sistem kapitalist ki finn rant dan preske tu kwin bul later, mem dan bann pei ki ziska enn sertenn lepok ti res andeor, tinn gard enn miray otur zot kuma ex-Linyon Sovyetik, Lerop de Les, Lasinn. Tu sa bann pei la finn integre sa sistem ekonomik kapitalist.
Alor, zordi li enn lepok kot kestyon enn ripost, enn chalenj a sa sistem la, li lor azanda. Ena nesesite ki ena enn ripost depi tu klas oprime par sa sistem la. E kan nu pe koz internasyonalism, enn so laspe ladan se anfet lalit de klas onivo internasyonal. Setadir kimanyer internasyonaliz lalit de klas, ki risponns klas oprime pu devlope fas a sa mondyalizasyon kapitalist, fas a seki suvan zot apel mondyalizasyon marsandiz? Ki kalite risponns? Akoz nu dan enn mem sistem explwatasyon ekonomik, enn globalizasyon explwatasyon , li prodir bann mem lefe lor klas oprime inpe partu dan lemond. Avek so atak lor saler, lor drwa sosyal, avek ogmantasyon pri, lisansiman, somaz, ena buku zenn pena lespwar dan lavenir, ena kriz sosyal partu.
Kriz sistem kapitalist pe agrav inegalite dan lemond. Enn inegalite ki zordi pli kriyel ki finn ena depi 2em Ger Mondyal. Dapre sif World Bank, ena plis ki 1 milyar dimunn lor bul later mal nuri, ki sufer problem lafin. 20% dimunn plis ris dan lemond pe akerir pre 75% tu reveni mondyal. 3 milyar dimunn dan lemond pe viv ar enn reveni mwins ki Rs70 par zur. Ena 30,000 zanfan ki mor tulezur akoz lamizer, setadir 18 sak minit. Ena 11,700 dimunn ki mor tulezur akoz HIV AIDS, tiberkiloz, malarya. Ena 2.6 milyon dimunn pena akse ditu a enn sistem saniter, pena enn twalet. Ena 885 milyon dimunn pena akse a dilo potab. Pa samem ki apel barbari ? Sistem kapitalist mondyal pa pe kapav asir enn minimem drwa lozman, drwa manze e mem drwa travay pu tu dimunn lor bul later. Kimanyer ena enn sistem ki ena kontrol preske total lor mwayin prodiksyon, lor preske tu resurs nu planet, lor teknolozi me minimem neseser ki tu imin bizin li pa kapav asire, pu ki sak dimunn manze kuma bizin, ena lozman ki bizin e enn travay konvenab, avek dinite ? Li osi sinp ki sa: bizin rod enn lot sistem, bizin chalenj sa sistem ekonomik mondyal la. Dan samem sistem la klas travayer mondyal tultan pe agrandi. E kan sistem la an kriz, buku dimunn dan klas intermedyer fasilman baskil dan klas pli anba, zot retruv zot san travay, dan buku difikilte, e vinn agrandi nomb travayer. Se selman sa gran mazorite klas travayer, ki zordi ena potansyel, anfet, pu chalenj sistem kapitalist e evantyelman amenn so ranversman. Pu nu dan LALIT, nu politik internasyonalist finn tultan repoz lor sa rol moter, sa potansyel ki klas travayer ena pu sanz sa sistem ekonomik kapitalist ki pe domine isi ek onivo mondyal.

Ki kalite ripost fas a kriz ekonomik ?
Zordi, ki kalite ripost nu pe truve fas a kriz? Dan buku but lemond, se klas dirizan, burzwazi dan diferan kontinan, dan diferan pei ansam avek leta, ki lor lofansiv. Si nu pran Lerop, par exanp, nu pe truve kimanyer leta dan LaFrans, dan Lalmayn ansam avek Labank Eropein, pe sey sap burzwazi depi kriz Zonn Euro. E la, bann kontradiksyon alinteryer Lerop pe expoze. Seki zot apel Lerop, li pa enn Lerop vremem ini, ena pei pwisan, ki azir kuma lafors inperyalist, kuma Lafrans ek Lalmayn, e lerla ena pei pli feb kuma Lagres, Portigal. Zordi ena enn lofansiv kordine burzwazi sirtu depi pei pli pwisan ek leta pu sey sap zot sistem ekonomik ki an kriz, pu sey shifte fardo kriz lor ledo klas travayer Lerop, lor ledo travayer dan lemond. Lofansiv ki nu pe truve zordi viz pu protez lintere burzwazi onivo diferan pei, anmemtan sa pe amenn lamonte politik nasyonalist inpe partu.
Dan Moris osi, nu pe truv sa kuran nasyonalist la, atraver slogan kuma « Mwa, mo 100% Morisyin ». E enn laspe travay internasyonalist LALIT se zisteman pu kontre sa politik nasyonalist la. Depi nu nesans kuma grup LALIT de KLAS an 1976, nu finn tultan konbat laliyn nasyonalist ki li dan MMM, avek so Lel Gos ki ti anfaver enn kolaborasyon ant enn seksyon burzwazi nasyonal pu konbat bann lafors imperyalist. Ki li kont MMMSP so laliyn anfaver lalyans avek burzwazi nasyonal. Zot ki dan kuran nasyonalist tultan pe ranvway lalit pu sosyalism pu plitar, zot pe tultan met enn letap avan, kuma letap kolaborasyon ant klas travayer ek burzwazi lokal. MMM, atraver so morisyanism, ki nu finn analize ek kritike dan nu seminar avan, ti anfaver kolabor ar enn seksyon burzwazi dan Moris, seki zot ti mem apel "patron progre". Ziska zordi dan LALIT, nu ankor pe kritik e chalenj sa politik nasyonalist dan Moris, enn politik ki afebli travayer fas a patrona.
Anfet diferan parti ki finn dan guvernman ubyin dan lopozisyon dan Parlman, zot tu zot politik finn res alinteryer kad sistem lekonomi kapitalist. Ki li so PTr, PMSD, MSM, MMM, zot politik alafin se kimanyer gayn maximem depi sistem kapitalist, atraver lakor kuma ACP-CEE, atraver bann laranzman, bann konpromi avek Grand Bretayn, Leta Zini pu gayn bann kota, pri garanti pu disik, textil. Zot politik alafin res prizonye sa kad lekonomi kapitalist, zame zot pa chalenj li, zame zot pa devlop okenn politik ki kapav diminye nu depandans depi sa sistem ekonomik ki domine par burzwazi. Dan LALIT, nu kritik politik, li finn enn kritik politik bann parti burzwa, parksi zot reprezant lintere diferan seksyon burzwazi e zot pa met ankestyon lozik sistem ekonomik kapitalist. Okontrer zot tultan pe sey integre lekonomi Moris alinteryer sa lekonomi kapitalist la, ki prodir plis inegalite, ki kree kriz ekonomik, ki responsab kriz ekolozik.


Ripost internasyonalist

Depi tultan dan listwar finn ena ripost internasyonalist osi kont sistem kapitalist. Pa zis LALIT ki ena enn politik internasyonalist, ena enn long lexperyans lalit internasyonalist dan lepase. Kitfwa enn de bann lexperyans pli koni, se lorganizasyon Premye Internasyonal, ki ti apel Workingmen International Association. Sa lorganizasyon ki Marx, Engels ek lezot revolisyoner ti met dibut an 1864 kan dan Lerop ti ena bann gran rasanbleman ki ti apel Expo Iniversel ki ti permet travayer depi partu vinn dan enn mem lavil. Marx ti itiliz sa sityasyon la pu fer enn rankont avek travayer diferan pei dan Lerop e met dibut Premye Internasyonal ki ti regrup lasosyasyon travayer, me osi lorganizasyon politik e individi. So travay ti sirtu pu kordinn ansam bann mwayin kominkisayon, pu fasilit korperasyon ant sosyete travayer diferan pei. Dan Konstitisyon Premye Internasyonal li ekrir ki so bi se « pu defann, protez, devlop e liber totalman klas travayer » (Get Revi Lalit de Klas nimero 6, Septam 1978).
Kuma nu truve depi sa lepok la, klas travayer ti fini montre sa lintere anfaver korperasyon, anfaver solidarite onivo internasyonal. E Marx ti byin atantif a devlopman sa kalite volonte parmi travayer. Li ti inpresyone buku par klas travayer Angle ki li ti kotwaye kan li ti res Lond. Sa lepok la ti ena buku miting lasosyasyon travayer dan Manchester, dan Lond. Marx ti pe asiste sa bann miting la. Li ti lepok lager sivil dan Lamerik. Burzwazi sekter textil dan Langleter ti pe fer presyon lor guvernman pu ki li pran pozisyon anfaver bann konfedere dan Lamerik, bann esklavazis. Atraver sa kanpayn miting lasosyasyon travayer la, enn muvman kont lager inperyalist ti pran form. Marx ti temwayn sa kapasite travayer Angle, pu zot pran pozisyon e fer kanpayn kont lager. Dan enn miting London Trade Union Council an 1863, ki ti reyni travayer skil, zot ti afirm zot sutyin a lalit kont lesklavaz e kont tu intervansyon Britanik kote konfedere dan lager sivil dan Lamerik. Avek lager buku lizinn dan Langleter ti pe lisansye brit e travayer dan Lenor Lamerik ti montre zot solidarite par avoy bato avek led pu travayer dan rezyon kuma Lancashire.
An 1864, dan diskur lansman Premye Internasyonal, Marx ti servi lexanp solidarite konkre klas travayer Angle, pu montre nesesite devlop solidarite travayer onivo internasyonal. E li al pli lwin, li ti dir ki travayer bizin ena enn "Independent Working Class Foreign Policy". Setadir klas travayer bizin konpran politik internasyonal e devlop par zot mem kapasite pu kritik politik diplomatik zot prop pei, e kontre dan lapratik tulezur sa politik la. Dan sa diskur la, li ti explike kimanyer anfet kanpayn e pozisyonnman ki klas travayer Angle finn pran kont lager, finn alafin anpes enn gro but Lerop de Lwes angaz zot dan enn krwazad pu propaz lesklavaz dan lot kote Atlantik. Kan Marx fer so lapel dan Konferans Premye Internasyonal, pu ki " Travayer Lemond Antye Bizin Ini", li ti explike ki pa zis klas travayer bizin sutenir aksyon revolisyoner klas travayer lezot pei, me anmemtan li bizin anmemtan konsyan lefet ki burzwazi tulezur dan so politik ekonomik li pe azir pu sulev enn seksyon klas travayer kont enn lot. Lefet ki burzwazi ena enn plan pu inpoz so politik, pu afebli klas travayer, pu alimant lager ant diferan but dan klas travayer. Alor pu Marx ena nesesite pu klas travayer inifye partu dan lemond, pa zis pu montre solidarite, me travayer bizin pran kont lefet ki burzwazi tultan pe azir kont li, politikman ek osi ekonomikman. Pu Marx larenn lalit politik li bizin lalit de klas onivo nasyonal. Pu li lalit deklas, dan so form li enn lalit nasyonal me pa dan so konteni. Ena lalit pu amene kont burzwazi nasyonal, kont so politik. Sa premye priorite. E dan sak pei, Marx ti explike, ena so leta. Ek ena enn sistem leta onivo internasyonal. Anmemtan ki ena enn lalit pu amene dan sak pei kont burzwazi nasyonal, bizin enn muvman internasyonal pu kontre sa sistem leta la, ki la pu protez, defann ek konsolid reyn burzwazi. Samem apel li leta burzwa, li la pu inpoz e propaz burzwazi so lide, so plan.
Premye Internasyonal ti ena enn rol inportan dan revolisyon Lakominn an Frans an 1871. Ena manb Premye Internasyonal ki ti syez dan guvernman Lakominn de Pari. Depi avan zot ti aktif dan bann lagrev ki ti deklanse dan plizir rezyon Lafrans. Plizir ti arete e ti pas divan lakur. Zot ti servi Lakur kuma enn tribinn pu popilariz zot lide an faver linite travayer onivo internasyonal pu amenn lalit kont burzwazi. Malerezman, Premye Internasyonal pa finn dire lontan. Ti ena buku konfli intern, konfli sirtu ant Marx ek Bakunin ki ti reprezant kuran anarsis. Parey kuma Premye Internasyonal, dan LALIT zordi nu pe servi enn politik de klas, enn politik pu ranforsi klas travayer dan so lalit tulezur kont explwatasyon ek kont dominasyon klas burzwa e so leta ki pe tini li opuvwar. Anmemtan nu ena lyin ar lorganizasyon politik dan lezot pei ki dan sa kuran internasyonalist la, ki pe devlop sa potansyel klas travayer e tu oprime pu chalenj sistem kapitalist internasyonal.

Industrial Workers of the World
Enn lot lekzanp lorganizasyon klas travayer onivo internasyonal, se Industrial Workers of the World (IWW), ki ti kree an 1905 dan Chicago, Lamerik. IWW ti regrup militan sosyalist, anarsist, sindikalist radikal. Li ti ena enn politik pu inifye klas travayer kuma enn klas, e ki viz pu aboli sistem travay pu enn lapey. Dan preambil so Konstitisyon li dir "Pena nanye an komin ant klas travayer ek klas patron. Lalit ant sa 2 klas la bizin kontiyne. E travayer lemond bizin organize kuma enn klas pu pran posesyon mwayin prodiksyon, pu aboli sistem travay pu enn lapey e viv an armoni ar bul later. Li misyon istorik klas travayer pu fini ar sistem kapitalis." IWW pa ti zis ankre dan Lamerik, li ti osi ena brans dan Lostrali, Kanada, Lairland, dan Langleter. Li ti fer fas represyon feros dan Lamerik depi leta, depi zom arme par patron, e osi latak depi media. IWW byin koni osi parksi dan so ran finn ena revolisyoner byin popiler kuma Big Bill Haywood, Mary Jones, Lucy Parsons. Ti ena osi Joe Hill (ena enn fim lor so lavi par Bo Widerberg) ki ti pe servi sante, poem pu mobiliz travayer. Nu truve ki deza an 1905, klas travayer dan Lamerik atraver IWW, ti devlop sa vizyon internasyonalist la, sa politik de klas pu konbat sistem kapitalist internasyonal.
Sa travay pu konstrir bann lorganizasyon pu propaz internasyonalism parmi travayer, pu konbat sistem kapitalist internasyonal finn kontiyne.
Lezot Internasyonal
An 1889 Dezyem Internasyonal pran nesans dan Paris. Dezyem Internasyonal ti regrup sirtu sindika ek parti politik e parmi so fondater ti ena Lenin ek Rosa Luxemburg. Kan kriz ekonomik eklate dan bann lane 1900, zot ti fer lapel zot manb pu mobiliz travayer dan Lerop pu reziste e pu prepar revolisyon onivo internasyonal. Me Dezyem Internasyonal li osi ti sibir bann kasir sirtu kan ariv Premye Ger Mondyal kan alinteryer ena diferan pozisyon lor size lager inperyalist. Sertin mam ti ena enn pozisyon nasyonalist, kuma Kautsky ek Berstein, ki ti pe ris travayer pu rant dan lager. Dezyem Internasyonal li osi finn eklate e apre lager li finn rekonstrir su enn lot nom, "Socialist International" ki finn regrup bann parti burzwa, dan lekel Parti Travayis Moris ankor manb.
An 1919, zis apre Revolisyon Ris, Lenin, Trotsky ek Zinoviev met dibut Trwazyem Internasyonal. Ladan, ti ena enn kuran anfaver konsolidasyon Leta Sovyetik, anfaver "sosyalism dan enn sel pei" reprezante par Stalin ek enn kuran koni kuma lopozisyon degos reprezante par Trotsky ki ti truv nesesite pu amenn lalit de klas partu lor bul later, pu donn kudme pu amenn revolisyon partu. Trotsky so laliyn ti sibir enn defet dan enn Kongre an 1926 e so lane apre li ti expilse depi Trwazyem Internasyonal.
Lerla, Trotsky met dibut Katriem Internasyonal an 1938, dan enn kongre dan Paris. Seki karakteriz 4em Internasyonel, seki so travay ti repoz lor Program Tranzisyonel ki Trotsky ti develope. Enn program ki pran kont nivo konsyans parmi travayer ek kimanyer azir lor baz demand ki kree dinamik ver sanzman revolisyoner. Dan bann lane 1960, 1970, li ti ena bann lyin ar lorganizasyon ek muvman revolisyoner dan buku pei sirtu dan Lamerik Latinn ek Lazi. 4em Internasyonal zordi finn kase an plizir regrupman e li finn byin afebli. Me ankor ena diferan regrupman ki reklam zot depi sa kuran internasyonalist revolisyoner ki tuzur aktif. LALIT finn tultan mintenir lyin ar diferan grup dan sa kuran la dan Langleter, Lafrans, Lostrali, Sid Afrik, Lamerik, Larenyon. Nu finn ena lesanz dokiman, nu finn partisip dan plizir Konferans internasyonal ek deleg nu manb dan rankont ek aksyon ki sa bann lorganizasyon la fer.
Enn 5yem Internasyonal ?
Dernye 2 an finn ena plizir ripost klas oprime, sulevman lepep dan diferan rezyon lemond, setadir lalit de klas onivo internasyonal. Finn ena sulevman Printan Arab, manifestasyon ek lagrev dan Lerop, muvman bann Indinye dan Lespayn, muvman Occupy Wall Street dan Leta Zini, lagrev etidyan Kanada. Me anmemtan nu finn truv enn febles, enn mankman dan sa bann mobilizasyon ek sulevman la: pena enn lorganizasyon internasyonal ki kapav ofer enn form kordinasyon sa bann diferan muvman la. Pa ti ena grup ubyin nwayo militan internasyonalist ki inplante, avek enn program ki kapav inifye e ankadre sa bann lalit la, pu ed muvman la al pli divan. Akoz samem depi inpe letan ena koze kreasyon enn 5em Internasyonal.
Anfet an 1998, dan enn konferans Capetown ki LALIT ek WOSA ti inisye, Richard Greeman, enn marxis imanist tinn lans lide kreasyon enn rezo internasyonal ki regrup bann muvman anti-kapitalist, bann muvman revolisyoner inpe partu dan lemond. Me dimunn ki finn fer enn lapel konkre pu enn 5em Internasyonal se Hugo Chavez, Prezidan Venezwela. An Novam 2009, dan Konferans internasyonal Parti degos dan Caracas, Hugo Chavez ti finn enn lapel pu met dibut enn 5em Internasyonal ki regrup bann muvman sosyal dan lemond e osi parti degos. Sa lapel la pa finn gayn enn gran leko me anfet li finn expoz sa febles nu pe konstate onivo lalit internasyonalist. Ena mem manb kuran 4em Internasyonal ki pe kritik stratezi internasyonalist ki zot prop lorganizasyon finn adopte.
Dan bann lane 90 buku manb 4em Internasyonal dusma-dusma finn shifte tu zot aktivism ver muvman sosyal, finn integre ubyin kree bann regrupman pli larz, kuma muvman alter-mondyalist kuma World Social Forum(WSF). Me dan buku ka, sa finn fer odetriman enn swin konstan pu bann striktir politik lokal, pu donn kudme dan lalit deklas e politik deklas dan sak pei. Zordi kan ena sa kriz ekonomik, kan kumans ena ripost depi klas oprime, zot pe oblize rekonet ki zot nepli ena kapasite infliyans seki pe pase. Zot absan kan travayer Lezip, Tinizi, Marok fer sulevman. WSF, dan lekel zot finn met buku lenerzi militan, finn vinn enn lorganizasyon birokratik ki exper dan organiz rankont zis pu deba, pu fer resers me pa pu fer travay militantis politik. Anfet depi so nesans WSF finn exklir tu lorganizasyon politik, finn fer enn kasir ant sosyal ek politik. Ena manb Komite Organizater WSF, kuma Eric Toussaint, ki osi dan 4yem Internasyonal, dan enn interview dan Imprecor (Fev-Mars 2010), pe rekonet febles ek limitasyon WSF fas a kriz ek pe dir ki li kwar kinn ler pu batir enn lot internasyonal ki plis politik. Dapre li WSF zordi li domine par enn kuran anfaver rankont internasyonal zis pu fer deba, ki pa anfaver mobilizasyon e kot ena konpayni miltinasyonal ki finans so bann rankont. Alor WSF li pa enn striktir ki ena kapasite pu donn kudme mobiliz klas oprime fas a sa kriz ekonomik dan lemond.
Lekonomi kapitalis internasyonal li enn realite indepandan for, pwisan. So bi se pu dominn tu marse nasyonal. Nesesite pu internasyonalism zordi li krisyal zisteman parski kapital li tultan pe viz pu dominn antye lemond. Kuma nu finn truve su sistem kolonyal, sistem esklavaz, lager imperyalist, piyaz resurs dan Lazi, Lafrik, Lamerik Latinn. Dan diferan faz, kapitalism finn etann so minmiz, so dominasyon partu. Zordi sa minmiz la finn pran form dominasyon kapital spekilasyon, kapital finansye, ki finn vinn enn lafors mazer dan sistem ekonomik mondyal. Burzwazi onivo internasyonal pe tultan azir avek kudme leta pu fors bann pei lemond pu adopte sistem prodiksyon kapitalist. Zot azir atraver bann institisyon kuma FMI, Labank Mondyal, WTO e osi atraver lafors militer inperyalis US ek NATO. Dan Moris, nu finn truve kuma FMI infliyans politik ekonomik atraver MMM, kimanyer ladireksyon MMM finn fer tu kalite konpromi lor lekonomi. Kan Berenger ti Minis Finans an 1982, li ti fer lapel a FMI-Labank Mondyal, li ti aksepte zot intervansyon avek tu so bann kondisyonalite pu reoryant lekonomi Moris.
Lakor MAI
Dan lepase finn ena tantativ onivo internasyonal pu favoriz dominasyon kapital prive, pu sey fer pas lakor ki protez ek garanti burzwazi internasyonal so kapital kuma lakor MAI (Multi-Lateral Agreement on Investment). MAI ti kumans negosye an sekre ant manb OECD(Organisation for Economic Co-orporation and Development) an 1995. So bi sete pu garanti proteksyon investiman prive dan bann pei. Li ti mem ena bann kloz ki donn drwa investiser purswiv guvernman pu domaz si investiser la deklare ki so drwa finn vyole, par exanp si ena enn lagrev. Dapre MAI ni guvernman ni okenn sitwayin pa kapav purswiv investiser. MAI ti viz pu transfer puvwar depi domenn piblik ver sekter prive kot pena pu rann kont. Li ti rod diminye intervansyon piblik dan lekonomi. An 1997 Le Monde Diplomatik ti pibliye draf sa lakor la lor innternet. Sa ti sulev enn kanpayn dan lemond kont MAI e alafin MAI pa tinn reysi konkretize. Me sertin seksyon MAI finn vinn su FMI.
Sa muv internasyonal, pu fer pas lakor MAI enn lezamp pu montre ki depi tultan, kuma Marx ti pe dir, ena enn plan internasyonal, ena azisman politik internasyonal dan lintere burzwazi pu inpoz dominasyon kapitalism lor bul later.

Ki bann fe markan lor lasenn internasyonal
1. Nu truve ki ena bann form sulevman, bann form rezistans dan diferan parti lemond, dan Larabi, dan Lerop, dan Leta Zini, dan Sudan me anmemtan nu konstat sertin febles kuma mank enn kordinasyon politik, kuma enn program politik ki chalenj lekonomi kapitalist internasyonal.
2. Inperyalis US pe afebli akoz kriz ekonomik. Ena kuran dan Leta Zini ki pe mem kestyonn so politik militarist , pe dimann ki diminye bidze militer, pe dimann ferm sertin baz militer. Ena kuran anfaver ki shifte lafors militer plito ver Lazi, kot Lostrali, Tayland, Filipinn pu kapav vey Lasinn.
3. Ena piyaz later e resurs mineral dan Lafrik. Depi kriz finansye 2008, bann kapitalist pe rod akapar later partu, sirtu avek spekilasyon lor matyer premyer alimanter. Zordi ena miltinasyonal depi Lind, Lasinn, Lamerik, Kore Disid, depi pei Lerop ki finn gayn akse imans siperfisi later dan Lafrik. Ant 2000 a 2010 ena 200 milyon hektar later ki finn swa lwe, aste u kareman kokin depi peizan avek konplisisite zot guvernman. Alor ki an 2011 ena 10 milyon dimunn afekte par lafaminn dan pei ‘Korn Lafrik’. Anfet ¾ sa bann later pe servi pu prodir pu lexportasyon e pu prodiksyon karbiran apartir may.
4. Ena fakter sayt travay ki deplizanpli pe internasyonalize. Dan Moris, dan tu kwin lavil, vilaz , nu truv travayer Bangladesh, Lasinn , Madagascar pe travay dan konstriksyon, dan lizinn, anmemtan travayer Moris ki pe al deor lor kontra, dan Kanada, Lairland, Quatar, …Travayer pe vinn mobil. Dapre sif Nasyon Zini, travayer mobil reprezant 37% totalite workforce dan lemond e so tandans pe kontinye ogmante.
5. Ena fenomenn delokalizasyon, kot burzwazi pe al rod mindev bomarse pu dimninye so ku prodiksyon. Dan Moris, burzwazi sikriye pe al inplant lindistri kann dan Tanzani, Kot Divwar, Kenya. Subana pe uver brans dan Lend.
6. Prekarizasyon travay pe afebli klas travayer partu.
7. Matrakaz ideolozik par bann media sirtu media ki kontrole par miltinasyonal kapitalist ek lindistri piblisite.
8. Lamonte ideolozi kominalist, rasist ki afebli devlopman konsyans de klas ki inportan dan lalit internasyonalist.
9. Kestyon ezokoli finn vinn krisyal zordi parski ena enn serten nomb sey kritik ki kapav fatal, bann pwin non-retur ki nu finn depase kuma lor resofman planet, pert anterm biodiversite. Deza nu pe truv lefe resofman planet lor lekonomi mondyal avek kriz alimanter, kriz lenerzi.
LALIT so internasyonalism dan lapratik
Alor pu nu dan LALIT, internasyonalism li pa vedir detanzantan fer enn aksyon solidarite anfaver klas oprime enn lot pei, me tulezur nu sey fer li enn priorite dan nu travay politik isi. Depi lafin lane 70, dan lalit anti aparteid, nu militan ti pe donn kudme dan SOMAAP (Solidarite Morisyen Anti Aparteid) kot ti organiz slaydsho dan bann kartye travayer lor revolt etidyan Soweto, ti ena kanpayn boykot kont zoranz Outspan. Nu ti pe al dan landrwa kot travayer reste pu kumans devlop sa konsyans, sa nesesite devlop solidarite konkre avek lalit klas travayer dan Sid Afrik.
Militan LALIT finn kontribye dan lalit pu liber Chagos. Nu finn sirtu met lanfaz dan nu konba lor laspe kont baz militer. Nu form parti sa rezo internasyonal kont baz militer ki regrup lorganizasyon anti baz antye lemond. Enn delegasyon LALIT finn al dan rankont sa kordinasyon internasyonal kont baz militer ki ti ena dan Mumbai, kan ti ena World Social Forum kot paralelman Muvman Mondyal Kont Lager ti pe zwenn pu met sa kordinasyon anti baz dibut. Kamarad Lindsey finn al Ekwador kot ti kree muvman anti baz (No Bases) e laba ti ena anmemtan manifestasyon pu ferm baz Manta, enn baz militer Amerikin, ki finn reysi ferme. Nu finn fer travay onivo internasyonal lor kestyon Chagos dan lane 2000, pu lans lide enn ‘Peace Flotilla’, enn laflot bato pu al Diego. Sa ti finn gayn enn risponns pozitif. Partu dan lemond dimunn ti pe avoy imel pu dir "mo ena ti bato dan Mexik, dan Lafrans, ... mo pe zwenn sa Flotilla". E se sa ki finn amenn reaksyon Leta Britanik pu donn mwayin transpor pu Chagosyin al vizit Chagos. Akoz sa preparasyon ek mobilizasyon ki LALIT ti inisye e ti gayn enn lanpler internasyonal.
Lor Palestinn, ena militan LALIT ki finn al dan Wesbenk, finn al dan lamars ver Gaza pu montre solidarite ar lalit lepep Palestinyin. Nu finn organiz usi dan Moris, bann veye ansam ar ex-Prezidan Cassam Uteem, CTSP, Centre Idrice Goomany. Kuma li finn permet klas travayer organize partisip dan sa travay pu devlop sa konsyans anfaver solidarite internasyonal onivo sekter travay, ek dan kartye kot travayer reste.
Nu finn ena osi dan nu travay internasyonalist, 2 militan LALIT, Kamarad Kisna ek kamarad Yannick ki finn al Kiba ek Venezuela pu temwayn seki pe pase dan pei kot finn e pe ena enn revolisyon. Zot finn gayn lokazyon zwenn dimunn ki ena lexperyans larevolisyon laba. Sa laturne la ti posib atraver kontak ki nu finn mintenir avek lorganizasyon revolisyoner dan Lostrali ki finn permet nu militan form parti zot Brigad Internasyonalist. Anmemtan nu finn kordinn sutyin pu sa laturne la depi lorganizasyon sindikal ek sosyal dan Moris.
Kan nu pe get lalit internasyonalist dan Moris, laspe santral ladan se rol ki klas travayer bizin zwe kuma enn lavangard lalit kont inperyalism. Lor kestyon Chagos, se klas travayer Moris ki pu bizin vinn divan-divan dan sa lalit pu konbat prezans militer Leta Zini lor nu teritwar. E sa enn kontribisyon ki LALIT nu pe kontiyn fer dan nu travay militan tulezur anmemtan ki nu lezot aksyon politik.
Dan LALIT nu pe tultan konfront politik burzwazi, nu pe kestyonn lozik so sistem ekonomik. Anmemtan nu pe sey inklir eleman internasyonalist dan nu travay militan e donn kudme kree kordinasyon politik onivo rezyonal e internasyonal. Kan nu get sityasyon onivo internasyonal, nu pena pretansyon ki nu pu amenn lalit e enn sel ku pu sanz lemond, me nu langazman dan lalit politik lor baz enn program, ki li kont lokipasyon Palestinn, lor kestyon liberasyon Chagos, lor kanpayn pu enn politik ekonomik alternativ, sa langazman la ki inportan parski li osi form parti lalit kont inperyalism, kont puvwar burzwazi internasyonal, parski li viz pu sanz rapor de fors anfaver klas oprime partu. Nanye pa sanze par li tusel. Si nu pa angaz nu, nu fini perdi davans. Mem si nu sans li 1 lor 1 milyon. Anfet li buku plis ki sa.
Sa text la baze lor nots papye Alain Ah-Vee pu Seminar Stratezik LALIT, Ziyet 2012. Papye prepare avek kudme Kisna Kistnasamy.