Galleries more

Videos more

Dictionary more

Mainstream political parties' Failure on Ecology (in Kreol)

12.11.2011


Dan Konferans Uver Lalit, setadir “eta-de-lye” ki ti fer le 1 ek 2 Novam, Emilie Wiehe ti prezant enn papye su tit “Fayit Analiz Problem Ekolozi / Lenerzi”. Li ti pran laparol an Kreol. Ala so papye: Li ti kumanse avek enn sitasyon: “Selman atraver sanzman fondamantal dan sant sistem, plas kot presyon lor planet sirtu ki ena kit veritab posibilite evit destriksyon ekolozik iltim.” (Foster, 2008)

Lanvironman Moris par rapor a so tay ek so rezurs, finn buku detrwir depi lepok Moris ti kolonize. Dan bann lane resan, sanzman depi lagrikiltir ver turism inn ogmant presyon lor nu rezurs, ek lor surs polisyon. Moris dan kontex muvman internasyonal lanvironnman finn ratifye depi bann lane 1970 plizir konvansyon internasyonal pu protez lanvironnman. Pli partikilyerman, pandan konferans Rio an 1992, Moris finn ratifye Konvansyon pur la diversite biolozik ek Konvensyon Kad lor Sanzman Klimatik. Apre sa bann konferans internasyonal la, sa term ‘developman dirab’ inn popilarize ek kumans fer parti dan politik developman, lor papye o-mwen. Preske 30 an apre, malgre ki ti ena zefor avan pu integre lanvironnman dan bann Minister ek dan bann Program Guverman, Moris finn kumans sa program ‘Maurice Ile Durable’. Malgre ki finn kumans byen tar par rapor a lirzans problem lanvironnman, Maurice Ile Durable kontenir bann analiz ek bann program, ki inportan pu examine dan enn premye tan. Me si nu res lor sa program la, antan ki program sentral, antan ki program ki kapav rezud tu problem anvironnmantal, sosyal ek ekonomik, nu pa pu kapav truv kot bann koz de sa problem la ete. Nu bizin examinn bann fay dan MID, ki anpes nu get kot ena bann politik similtane ki inkonpatib avek enn nosyon ‘developement durable’. Apre, dan konsep mem ‘developpement durable’ ena nosyon ki kontradiktwar, donk nu bizin remet an kestyon sa swa politik et program la en soit, setadir politik ek program la zot mem..
Dan program ‘Maurice Ile Durable’, ena diferan laspe ase pozitif, ki nu kapav gete. Dabor, dan developman sa program politik la, ti ena enn analiz aprofondi ek zeneral ki pa finn fer oparavan dan okenn Minister. Sa etat-de-lye la neseser pu ki nu kapav develop bann politik anvironnmantal a lonterm, odela de sak manda bann diferan Guvernman. Apre, sa analiz la pli aprofondi ek pli zeneral. E li regrup sa 3 pilye developman dirab: anvironnmantal, ekonomik ek sosyal, e li montre ki finn deza akonpli ek ki ena ankor pu fer. Potansyelman osi li kapav pli aksesib ki bann lot analiz ki finn fer, ki spesifik a sak sekter. Anfin, developman sa program la inn fer de manyer pli demokratik ki bann lezot developman program politik: tu bann Minister ti integre, e bann akter dan lasosyete sivil, ek bann sindika, sa ki finn permet lintegrasyon de enn pli gran nomb et anrezistre lopinion ek kapav reflet enpe mye bann bezwin lapopilasyon, ki si li ti enn program ki inplemante zis dan Guvernman. Sa lintegrasyon bann diferan lopinyon finn osi permet enn kritik developman dirab a linteryer sa program la mem.

Me enn kritik exteryer ek indepandan ankor pli inportan, parski politik Maurice Ile Durable inn fer an paralel avek bann program guvernmental ki inkonpatib avek MID. Kuma nu truve dan MID ‘Green Paper’ nu pena buku rezurs later a Maurice: 27% nu later konstitye avek bann lakaz ek batiman, bann zonn irbin; 43% dedye a lagrikiltir, ek enn mazorite sa later agrikol la ranpli avek kann-a-sik. Malgre ki pena buku later ek ena enn pli for dansite popilasyon dan lemond, guvernman an kolaborasyon avek sekter prive pe kontinye met lanfaz so politik ekonomik lor turism, integrated resort schemes, sekter konstriksyon, developman imobilye, e pe fer Moris vinn enn destinasyon shoping. Sa politik-la inplik bann inpak anvironmental ki konpletman inkonpatib avek enn Maurice Ile Durable ki otantik: lindistri konstriksyon responsab enn proporsyon konsekan bann gaz lefe ser, konsomasyon lenerzi, itilizasyon delo, ek pe fini bann matyer premyer. Nu bizin konsider osi bann lefe a lonterm apre konstriksyon: plis konstriksyon inplik mwins espas ver, parfwa mem bann espas kritik u inportan pur bann foret indizenn, irbanizasyon bann espas kotyer ek riral, ki ogmant “l’effet d’ilot thermique”, pe ogmant bann bezwin an lenerzi a lonterm ek bann dese solid ek likid. Me saki pli inportan, transformasyon later agrikol an batiman inplik ki nu ena mwins later kiltivab ki kapav servi pu nu sekirite alimanter. Ena donk buku rezon pu dute ki kantite bann politik ekonomik aktyel dirab ek konpatib avek MID, partikilyerman avek rezurs ki nu ena. Sa depandans lor turism, IRS uswa Moris antan ki destinasyon shoping met nu dan enn pozisyon vilnerab, si ena kriz ekonomik dan bann lezot pei. Sa depandans lor turism an kontradiksyon total avek konsep “sustainable consumption and production” ki form parti developman dirab ek MID.

Anplis ki nu ena politik ekonomik similtane ki inkonpatib avek Maurice Ile Durable, ena bann kontradisyon dan konsep mem “developman dirab”. Lor papye, developman dirab pe paret kuma enn kad politik konpreansif, holistik, ki regrup bann laspe sosyal, anvironnmantal ek ekonomik su enn sel sapo, an pratik, enn politik developman dirab dan sistem ekonomik aktyel, sistem kapitalis, pa finn reysi redwir bann inegalite sosyal u redwir bann impak lor lanvironnman. So definisyon mem finn buku kritike parski li vag ek pena bann indikater aproprye pur meziré si developman ek aktivité ekonomik ki pe pase li efektivman dirab. Indikater developman dirab kapav indike kot ena problem, me pa kot bann koz problem ete. Devlopman dirab finn osi evolye dan enn kontex de ‘catastrophism’ de lakriz ekolozik, e kapitalis finn profite de sa katastrofism la: tu dimunn ankuraze konsom bann nuvo prodwi, ki pli ekolozik, ki pli safe par rapor a lanvironnman, ki plis “ver”. Nu bizin ramplas tu masinn dan lakaz ki pena sifizaman stenndar ekolozik, bann linz ek bann loto osi. Ankor enn fwa, li enn kontradiksyon, parski ogmantasyon konsomasyon li pa konpatib avek developman dirab. Sa katastrofism la pe donn tu dimunn enn move konsyans, ek pe ankuraz enn lapros individyalis e pe anpes get bann koz systemik de sa kriz ekolozik. Osi, enn gro parti de bann politik developman dirab inn fokaliz lor developman ek inovasyon teknolozik pu resud bann problem ekolozik. Dan sistem kapitalis, parski bann nuvo teknolozi pli efika, e pe itiliz mwins rezurs, bann pri pu bese, ek demand pu ogmante, et sa pu amenn enn extraksyon rezurs pli inportan. Osi, suvan avek pretext developman dirab ek proteksyon lanatir, bann guvernman finn ogmant propryete prive ek finn redwir byen komen. Sistem propryete prive pa insit proteksyon lanvironnman si li pa dan lintere individyel bann propryeter. Tu sa bann fay dan konsep developman dirab, pli partikilyerman dan sistem ekonomik aktyel, fer nu poz buku kessyon lor swa MID antan ki politik mazer et prinsipal dan Moris.

An rezime, malgre ki MID ena so kote pozitif lokalman ek finn donn enn analiz lasityasyon aktyel li pe inplemante dan le meyer de ka similtaneman avek bann politik ki inkonpatib avek enn nosyon developman dirab. Me malerezman, parski konsepsyon developman dirab tel ki li existe li enn konpromi ant krwsans ek proteksyon anvironmantal, e li ankre dan sistem kapitalist… Akoz de sa, MID pe anpesss takul bann koz debaz de tu bann problem anvironmantal, sosyal ek ekonomik. okontrer, avek enn politik MID dan sistem aktyel, degradasyon ekolozik pu kontinye e pu anpire. San enn remiz an kestyon de bann koz de degradasyon anvironmantal ek enn analiz sistemik, li inpossib ki MID aport bann solisyon a lonterm pu Moris.