Galleries more

Videos more

Dictionary more

Failure of mainstream parties to create an alternative economy (in Kreol)

09.11.2011


Dan eta-de-lye organize par LALIT, le 1 ek 2 Novam, Rada Kistnasamy finn fer enn diskur lor fayit parti politik tradisyonel pu kree enn lekonomi alternativ a disik ek textil, kan zot byen kone ki sa 2 sekter la ti pe al an kriz.

Ala so diskur:

Nu pe fer enn eta-de-Lye bann parti politik zordi. Nu pe sitye sirtu ki zot finn fer e pe fer, depi lepok lalit pu Lindepandans, vini mem ziska zordi, savedir plis ki 43 an apre Lindepandans. Kuma nu kone sa bann parti la finn swa dan Guvernman, swa dan Lopozisyon Parlmanter pandan plis ki 43 an.

Ki li Guvernman Travayis/PMSD, ki li lopozisyon MMM/MSM, tulede ena mem kalite politik ekonomik. Enn politik ekonomik ki viz pu shifte fardo kriz lor ledo travayer ek dimunn mizer, enn politik ekonomik ki pa pran kont nesesite de baz dimunn .

Pandan plis ki 43 an depi Lindepandans, e avan sa su Guvernman kolonyal, diferan parti politik o-puvwar, dan Guvernman, finn aplik enn politik ekonomik ki fye lor bann sekter frazil ki pena lavenir, e ki ti met dibut par sistem kolonyal, dan lintere burzwazi inperyal. Otur Lindepandans, lekonomi Moris ti organize otur Lindistri Sikriyer, ki ti pli gro anplwayer, ti anplway plis ki 70,000 travayer, ek ki ti surs prinsipal deviz etranzer. Anmemtan dimunn ti anplwaye dan sekter piblik, ek bann lantrepriz sibstitisyon-a-inportasyon. Depi Lindepandans Guvernman apre Guvernman finn sutenir Lindistri Sikriyer, e anmemtan zot finn ankuraz de lezot sekter liye ek Lerop sirtu, setadir sekter Zonn Frans ek Turism, de lot sekter ki depann lor marse etranze.

Sa bann sekter la finn sirviv gras a:
(1) Gro konsesyon lor tax, (rediksyon ek abolisyon tax sorti, labsans enn veritab tax lor kapital, corporate tax byen ba, labsans customs duty pu zonn frans, etc.) organize par bann parti politik, sirtu PMSD, ek lerla zot tu.
(2 Lalwa represif pu reprim travayer. Avan ti ena IRA ek POA apre li vinn PGA ek EReA ek ERiA, par parti politik apre parti politik.
3) Marse garanti pu textil ek disik, atraver bann laranzman politik, kree par bann parti politik.
(4) Infrastriktir ek bann instisyon ki finn met dibut pu siport sa bann sekter la. Sa osi, organize par bann parti politik.

Malgre tu sutyin, Lindistri Sikriyer finn rant an kriz avek lafin Protokol Disik ek avek bes konstan ki finn ena dan pri disik. Guvernman ek baron dan lindistri sikriyer finn vini avek zot plan restriktirasyon. Plan ki finn detrir lanplwa par milye atraver VRS I ek VRS II. Zordi res anviron 6,000 travayer dan Lindistri Sikriyer, konpare avek 50,000 dan bann lane ’80. Alor, restriktirasyon finn kareman fer lor ledo travayer.

Anmemtan, Larzan Lerop, Lamone Lakonpaynman depi Lerop, ki ti destine a restriktirasyon lekonomi, finn anfet servi dan transformasyon Lindistri Sikriyer an Lindistri Kannyer – e alor pu prodiksyon lenerzi atraver bagas, pu prodiksyon etanol ek disik rafine. Ki li MMM ubyen MSM ubyen Travayis, zot tu fyer ki zot finn rann sa servis a Tablisman, ek oligarsi sikriyer. Tandi ki sa ti pu enn lokazyon istorik pu konverti depi kann e pu servi later agrikol pu prodiksyon manze, pu konverti depi mulin kann a lizinn agro-indistriyel pu exportasyon osi byen ki pu konsomasyon lokal, me plantasyon kann finn kontiyn okip sa lespas la, bann lizinn finn kareman ferme avek permisyon bann parti burzwa opuvwar, enn apre lot. Lider Parti Travayis, Navin Ramgoolam mem avwe dan so diskur luvertir lakup sa lane la, kot Mama Tuke, ki se enn swa politik konsyan ki li finn fer pu rediriz lamone lakonpaynman direkteman dan Lindistri Sikriyer pu fer li vinn Lindistri Kannyer.

Kan sa bann sekter lekonomi ankriz, anplas ena enn re-santraz ekonomik ki dan lintere lamas dimunn ek travayer, nu truv ki Guvernman kontiyn avek mem stil devlopman. MMM, MSM, PMSD, PT zot tu fyer de sa. Seki nuvo se bann nuvo sekter finn devlope: kuma ITC, servis BPO, sekter Finansye, ki ena bann kondisyon travay byen difisil, enn kote, e ki tuzur infeode a inperyalism. Anmemtan, sa bann parti politik burzwa la, zot finn ankuraz spekilasyon fonsye avek proze IRS, ERS ek Shopping Mall. Zot solisyon a problem somaz se tit-antrepriz, migrasyon serkiler, ek expansyon ledikasyon tertyer dan Moris pu ranvway somaz enn-de lane. Tusala pe absorb par milye zenn ki potansyelman ti pu konte kuma somer. Eski sa kalite devlopman ki bizin?

Onivo LALIT depi lane ’84, e mem avan sa, nu ti fini truv danze ki kontiyn gard nu depandans lor disik, lor exportasyon ki baze lor mindev bonmarse. Nu finn fer kanpayn lor Disik: ki Lavenir?”, par exanp, atraver enn seri slayd show. Nu finn bizin afront represyon, kot finn interdir sa bann slayd show. Anmemtan nu sel lafors politik ki finn tultan remet an kestyon stratezi ekonomik ki baze lor Zonn Frans ek turism, de sekter ki frazil.

An 2005, Lalit demar enn kanpayn nasyonal pu enn lekonomi alternativ, e nu ti prevwar kriz dan Lindistri Sikriyer deza. Nu kone ki zonn frans pu raptise anterm anplwa. Sa kanpayn la finn vinn pli inportan swit a kriz alimanter ek lenerzi ki lemond pe traverse, e nu finn aksantye nu kanpayn. Nu finn ede pu met dibut enn Fron Lor Sekirite Alimanter. Me guvernman apre guvernman finn kontiyn mem politik ekonomik , zordi bann parti politik form parti Lopozisyon ek Guvernman ena mem kalite politik ekonomik, o-fon.

Kanpayn mobilizasyon ki Parti LALIT pe amene finn met lor azanda program pu enn Lekonomi Alternativ dan Repiblik Moris. Finn ena bann gin kuma; nom Ministry of Agriculture vinn Ministry of Agro-Industry and Food Security , an 2008 met dibut Food Security Fund, sertin tablisman finn rant dan diversifikasyon agrikol. Me, sistem kapitalis, li teti. Mem kan li an-kriz li teti.

Me, zordi avek sa kriz ekonomik grav sistem kapitalis, li neseser ki nu kontiyn nu mobilizasyon otur enn progam pu enn lekonomi alternativ – alternativ a disik, turism, ek lezot sekter frazil. Bann parti politik opuvwar e dan Lopozisyon finn montre atraver listwar ki zot pena volonte politik pu amenn enn viraz ekonomik ki pu dan lintere lamas dimunn ek travayer. 43 an depi Lidepandans, listwar finn montre nu ki sa bann parti politik tradisyonel la, finn azir kuma kurtye, kuma fasilitater pu permet burzwazi dan bann sekter ekonomik anfayit kontiyn reyne lor ledo travayer ek lamas dimunn.
Inn ler pu batir politikman pu nu ranvers sa klas kapitalist ki pe kontiyn amenn larwinn, mondyalman ek isi.