Galleries more

Videos more

Dictionary more

Ram Seegobin on “What kind of Political Programs?” (in Kreol)

03.11.2011


Ala seki Ram Seegobin, manb LALIT, ti dir dan “Eta-de-lye” ki LALIT ti organize le 1 ek 2 Novam, 2011 dan Horl Mama Bul Later, GRNW.

Yer [le 1 Novam] nu finn get parti politik kuma “lorganizasyon”. Nu finn gete kot zot sorti, zot trazektwar respektiv, e nu finn gete kot zot ete zordi. Li ti enn exersis byen interesan. Me zordi nu pu konsantre buku plis lor kestyon “program”. Manyer nu ziz enn parti politik finalman se par so program. Pa zis enn program dan so form ek so konteni, me manyer ki parti politik la anfet liye ek so program. Parski parfwa nu ena enn parti politik ki so pratik pena naryen pu fer ek so program. Sa osi ena. Alor, nu get so program, ek realite so program dan so pratik.

Ena diferan kalite program politik ki diferan parti ena. Ena seki kareman reformist, sa vedir zot viz pu amenn ti sanzman isi-laba, bann kolmataz. Parmi sa bann program reformist la, ena seki ase minimalist, zot viz tipti reform, ena seki maximalist, zot viz reform pli gran, pli larz, pli inportan, me tuzur zot res onivo reform mem. Zot pa remet ankestyon sistem la limem. Zot viz zer sistem la, zot sey reform li, dapre bann bezwin suvan elektoral, me se tu. Alor, manyer nu ziz li, li par so program.

Me, mem li paret elemanter, petet avan sa, nu bizin gete byen vit ki nu konpran par enn parti politik. Yer nu ti get enn trale parti – tipti, gran, mwayen -- ena ki finn aret existe, ena ki kontiyn existe, ena ki dan Parlman, ena ki pa dan Parlman. Alor, kapav-et li vo lapenn zordi, kan nu fini get tu sa bann parti politik yer “antan ki lorganizasyon”, zordi nu sey briyevman rapel numem ki ete enn parti politik. Parfwa nu ena tandans ena nu prop lide ki ete enn parti politik, me bi nu refleksyon, kuma nu fer isi dan LALIT, se pu met an-komen nu lide, pu travay pu nu gayn enn konpreansyon an-komen de kimanyer nu truv bann zafer.

Ki ete enn parti politik, exakteman?
Alor enn parti politik ki li ete? Li enn organizasyon ki amenn ansam enn grup dimunn -- parfwa tigit, parfwa buku -- ki zot tu partaz enn mem oryantasyon politik, enn mem vizyon politik. Sa se definisyon de baz enn parti politik. Li osi enn lorganizasyon ki organize demokratikman -- a diferan degre. Enn bon parti li ena so bann striktir demokratik byen devlope. Sa ki pu permet li an-permanans reget so program, amand so program, sanz so program kot neseser. E enn parti politik, li osi donn limem lemwayen pu propaz so program, pu fer dimunn kone kimanyer so program ete.

Alor, tultan ena enn interaksyon ant enn parti politik done ar lamas dimunn, kot u pe propaz u program ek dimunn pe kritik u program, e amenn sanzman kan bizin, kan dimunn konvenk u.

Alor, enn program, kuma program LALIT, li pa kuma enn tablet lor enn ros, ondire inn grav kiksoz lor la, non. Li enn zafer vivan. Li pe sanze tultan, li pe devlope tultan. Alor, kan enn parti propaz so program parmi lamas dimunn, li pe viz enn aderans a sa program la. Nu pa pe viz zis ki dimunn sutenir nu antan ki enn lorganizasyon parski zot kontan nu figir, ubyen parski zot truv nu koz byen lor mikro, non. Nu rod gayn aderans dimunn lor baz program ki nu defann. E finalman, enn parti politik li enn parti politik parski li viz evantyelman enn sityasyon kot li anmezir pu konkretiz so program. Setadir, kot so program vinn program ki pe aplike dan lapratik. Sa, bi evantyel nerport ki parti politik.

Alor, ala definisyon elemanter enn parti politik. Sirtu apre yer, kan nu finn get sa varyete bebet ki ena dan Moris la. Li vo lapenn nu gayn enn fason pu nu viz zot. E zot tu diferan, zot sakenn so kalite.

Program ek klas sosyal
Enn program politik, sa Jean-Claude Bibi ti fer resortir yer, li enn program politik ki program enn parti, ek sak parti li ena lyen ek enn ubyen plizir klas sosyal. Enn parti politik li pa existe dan enn vid, dan enn vakim. Li existe dan enn sosyete, ki li, li divize an klas sosyal, bann klas sosyal ki ena bann lintere diverzan, bann lintere parfwa kontradiktwar. Parfwa lintere ant diferan klas telman kontradiktwar ki pena okenn fason pu ini sa bann lintere diverzan la dan enn sel parti. Zot reflet bann kontradiksyon fondamantal dan sosyete, e enn parti politik so program li dan kad sa sosyete la. Sa vedir parti politik la limem e so program, li ena rapor diferan ek diferan klas sosyal. Normalman enn parti politik li pa kapav viz pu ralye “lanasyon”, parski lanasyon li divize an klas sosyal. E si u ena enn analiz de klas lor sosyete Moris, ubyen nerport ki kote, u oblize rekonet sa bann diverzans la, sa bann kontradiksyon la. Lerla, sa parti politik la, ek so program li ena lyen privilizye avek serten klas ubyen plizir klas, ek ena lyen konfliktyel ek lezot klas. Mo rapel lontan ki Berenger ti kontan dir ki MMM a lepok li ena enn “working arrangement konfliktyel” avek burzwazi. Alor, nerport ki parti politik ki viz pu vinn enn parti politik “nasyonal”, finalman, si li panse li kapav reprezant tu klas sosyal dan lanasyon, abe, forseman, li pu pran enn sime kot klas sosyal ki deza dominan pu res dominan. Li pu vinn enn parti politik dan lintere klas dominan. Si u ena enn relasyon avek tu klas sosyal, parey, u pu les klas dominan res dominan. Alor, sa li enn pwen ki nu bizin tultan gard antet.

Nu dan LALIT, nu defann enn program sosyalist. E enn program sosyalist inevitableman li repoz lor klas travayer. Li defann lintere klas travayer akurterm, a mwayenn term, me sirtu a lonterm. E klas travayer alonterm, so proze politik se pu debaras limem de enn sistem explwatasyon ki li pe sufer zordi. Sa se proze klas travayer. So proze alonterm. Kapav-et zordi ena buku dimunn dan klas travayer ki pa reflesi lor sa proze alonterm la, me nu, antan ki enn parti politik, sa enn de nu bann travay: pu tultan rapel klas travayer ki li ena enn misyon istorik e so misyon istorik se pu eliminn sistem explwatasyon par burzwazi, eliminn sistem ki redwir li depi stati enn imen a enn marsandiz avann dan marse lafors travay.

Alor, program sosyalist ki nu defann dan LALIT, nu apel li enn program tranzisyonel.

Program Tranzisyonel
E sa mo “tranzisyonel” la li ena enn sinifikasyon byen spesifik. Sa vedir, li pa enn program ki ena enn lalist revandikasyon, kuma enn “shopping list”, enn lalist komisyon labutik. Li pa enn som enn bann revandikasyon, ki sakenn viz pu satisfe diferan grup sosyal, kuma profeser, peser, infermye, lot lot. Parfwa u gayn program ki enn “shopping list”. Si nu get bann program elektoral, li pa exakteman enn program politik ki explisit u vizyon a mwayenn term a lonterm, me li enn program elektoral: enn program elektoral li enn program ki u tire zis avan eleksyon. E li viz pu gayn eleksyon. Akoz samem li apel enn program elektoral. Li viz zis gayn eleksyon. Alor, u met tu zafer ladan ki u panse pu fer u gayn eleksyon.

Enn program tranzisyonel li byen diferan. Enn program tranzisyonel, li met ansam tu bann lalit ki dimunn pe amene zordi, bann lalit ki dimunn pare pu amene zordi, li met tusala ansam, me pa kuma enn lalist, me plito program la travay li kuma enn artikilasyon. Tu sa bann demand la artikile de tel fason ki finalman u pe an-permanans remet ankestyon sistem dominan, sistem kapitalist, sistem burzwa. An-permanans u pe remet sa ankestyon. Alor, sak demand ki klas travayer pare pu defann zordi, u ena plizir fason apros li. U ena fason sindikal, kuma yer kamarad Reeaz ti dir kimanyer enn sindika li la zis pu regle problem di-moman. Me, nu, kan nu get enn problem dan enn sekter, dan enn metye, nu get li dan enn fason diferan. Nu get li kuma e enn problem zordi, kimanyer pu rezud li, e osi anmemtan, sa fason pu rezud li li pu met ankestyon sistem ki finn prodir problem la. Sa mo krwar li pwen inportan. Nu pa kapav zis rezud problem la. Yer nu finn diskit sa ase buku. Nu finn diskit sa onivo lanvironnman, par exanp, kimanyer u pa kapav get lanvironnman kuma enn zafer kot u zis sey gard u sime ubyen u lakaz prop, kan u pe innyor kisannla, ki sistem la pe rwinn lanvironnman. Li pa enn baton zalimet ubyen enn mego sigaret ki pe rwinn lanvironnman la. Se enn mod prodiksyon sovaz, enn prodiksyon ki pa pe pran ankonsiderasyon lanvironnman limem. Alor, dan enn program tranzisyonel, nu pa get problem kuma sak problem ena so rezolisyon total, lerla apre nu pu koste tu sa bann problem ek tu sa bann solisyon ansam, non. Enn problem, u rod enn solisyon pu li, e anmemtan u pe sey rezud problem dan enn fason kot u expoz rasinn problem. E rasinn problem la li byen suvan prodiksyon kapitalist. Nu expoz ki kalite sosyete ki prodir sa kalite problem la.

Alor, enn program tranzisyonel, li ankre dan realite zordi. E la, li diferan depi enn program “idealist”. Enn program idealists -- li pena gran soz pu fer avek enn program “ideal”, non -- li enn program ki pa liye avek realite materyel zordi, dan so kontex istorik. Li enn program dan ler. U kapav rasanble 2,500 - 3,000 dimunn, li vre, desann lor sime, lor baz enn-de slogan kumkwa u zis anvi ki “tu korek”. Me, wi, tu dimunn anvi tu korek. Me, sa li pa enn program sa. Li enn swe. Li enn ideal dan ler, li enn fason idealist pu apros problem. Li vre dan Moris, li vre partu dan lemond, ki dimunn inn plin, ki zot anvi tu korek. U kapav ena rasanbleman kuma ena zordi dan Wall Street, dan 100 lavil Amerik, ki pe met ankestyon sa dominasyon kapital finansye. Li bon mem, pe expoz problem. Nu pe gayn mem zafer dan Lagres. Nu pe gayn mem zafer enpe partu. Dimunn pe desann lor sime, me avek pa enn program, me plito pu denons enn sistem ki dominn dimunn, ki kraz dimunn, ek pu denons enn sosyete ki pe detrir par kapital finansye, setadir par labank, lasirans, hedge funds, tusala. Tu sa bann sekter finansye la ki finn prodir problem Lagres, Lairland, Lespayn avek so 22% somaz. Wi, li bon. Me, zot pankor pe propoz enn alternativ. Zot pa anmezir fer li. Zot pa enn zar lorganizayson politik ki ena enn program, ki anmemtan pe propoz bann solisyon. Li pa sa.

Alor, nu program tranzisyonel, anmemtan ki li pe get problem zordi, problem ki pe afekte travayer zordi, lamas dimunn zordi, kuma somaz, pri, kondisyon travay, me anmemtan, artikilasyon ki nu fer se pu propoz bann solisyon ki met ankestyon sistem. Mo pu donn enn lexanp. Si u pran sekirite alimanter. Nu finn travers enn peryod byen byen difisil onivo sekirite alimanter, enn kriz alimanter, e nu pe rant dan enn lot. Li enn pwen byen santral, byen so, azordi. Nu kapav apros kriz alimanter par dir, kuma bann ONG dir, ki “Wi, si sak dimunn nuri 2 pul, plant enn-de pye may, plant enn fose ditin.” Nu dir wi, li pu ed sekirite alimanter, pena okenn dut. Me, li pa met ankestyon sistem ki prodir kriz alimanter la. Nu, kan nu get kriz alimanter, e nu finn fer li dan enn Fron Komen Sekirite Alimanter 3 an desela, enn Fron ki ena 10 lorganizasyon, manyer nu ti get li se zisteman pu expoz sa sistem ki prodir sa kriz la. Letan nu fer propozisyon, li pa zis nuri 2 pul ek plant enn fose ditin, nu bann propozisyon inklir reform agrer osi. Parski dan Moris, problem alimanter, li liye avek lefet ki nu pa finn ena reform agrer, setadir propriete later, ankor dan lame enn ti poyne dimunn ki so pye duri, li, li dan karo kann! Alor, si u pa met ankestyon propriete later, u vinn kuma enn ONG, u pe ondire rod kol enn elastoplas, olye expoz vre maladi ki exziz enn tretman pli profon. Dan enn program tranzisyonel donk nu get problem la, parski zot problem reyel ki afekte buku dimunn Moris, dimunn antye lemond, partu, me nu pa perdi de-vi ki finn anfet amenn problem la, ek anmemtan nu adres sa gro problem debaz la. Nu pa zis dir, “Abe, sa enn gro-o-o zafer sa, pa pu kapav fer naryen.” Si nu pans kumsa, sa vedir nu pa enn parti politik.

Internasyonalism
Dan enn program tranzisyonel, kuma nu defann dan LALIT, ena enn eleman santral. Sa li eleman “internasyonalist”. Sa, li dan lesans ki nu pa krwar, e zame nu pa finn krwar ki u kapav ena enn ti ilo sosyalism omilye Losean Indyen, kan anfet lemond net domine par enn espes neo-liberalism totalman sovaz. Alor, nu program li inklir lyen avek lezot lorganizasyon ki pe amenn mem lalit ki nu. E krwar mwa ena buku. Zot antye lemond. Ena parti politik ek plizumwen mem program, ek mem fason apros enn program politik, mem fason pu azir, pe viz mem zafer ki nu pe vize. Ena par santenn, antye lemond, partu, dan tu pei. Ek enn de nu travay konstan, se pu gard lyen, ek esanz, avek sa bann parti politik la. Nu pibliye zot lartik dan nu web. Nu, nu avoy lartik dan zot web ek piblikasyon. Nu resevwar zot tanzantan. Depi Lafrans, Sid Afrik, Ostrali, enpe partu. Zot reprezantan vini, vinn dan nu kongre, aport enn kontribisyon. E nu, nu militan al enpe partu, dan sa lespri internasyonalist, akoz nu oryantasyon internasyonalist.

Pa rekiperab
Alor, finalman kan get program tranzisyonel la, nu truve ki so bi prinsipal se pu amenn lalit dan enn tel fason ki li pa posib pu sistem kapitalist rekiper li. Tultan, konstaman, nu lalit pe met ankestyon sistem kapitalist la, ek sistem la pa kapav rekiper sa lalit la. Sa li enn eleman santral nu program. Se sa ki fer ladiferans ant program ki nu defann -- enn program tranzisyonel -- ek program reformist mem si li maximalist. Alor mem si li propoz ase gran reform, enn program maximalist, akoz li reformist, li pa met ankestyon sistem la. Tandi ki enn program tranzisyonel, so eleman santral se pu remet ankestyon sistem la, sistem ki pe prodir problem ki pe afekte dimunn dan so lavi reyel zordi.

Program LALIT
Alor, nu finn gete ki ete enn parti politik. Nu finn gete ki kalite diferan program ena. Asterla, nu gete dan LALIT.

Dan LALIT, depi plizir lane, li enn nu travay anpermanans se devlopman nu program. Alor, tule semenn, zame manke, enn zur par semenn nu zwenn isi, manb LALIT, setadir anplis nu reynion Komite Santral, nu zwenn enn tanto ziska aswar, nu kwi nu manze isi mem atur derol, e sa reynion ebdomader la enn so travay santral se pu reflesi ek devlop program la an permanans. Tu manb invite, seki kapav vini, li vini. Nu organiz transpor, kan ena enn diskisyon inportan.

Alor, mo redir enn zafer. Pa kapav ase met lanfaz lor la. Nu pena enn program fize, enn program zele anplas, enn program ki finn fini fer li plizir lane desela e nu pe kontiyne rabat lor mem zafer, non. Li enn program ki tule semenn nu reget diferan seksyon ladan. Nu re-analiz li, nu devlop li.

Alor, kan nu fer sa travay la, nu devlop enn seri seki nu apel bann “fron de lit”, bann terin de lit, emerzan.

Lekonomi alternativ, e sekirite alimanter
Yer ti koz lor sekirite alimanter, Rada ti koz lor enn lekonomi alternativ, setadir fas-a kriz sistemik ki Moris pe traverse depi 5 an, plis mem, ki alternativ ekonomik enan? Sa nu pe travay an permanans depi 5-6 an lor la. Lor lanvironnman, nu Komisyon Lanvironnman, li prepar program dan enn fason spesyal. Nu pa zis get lanvironnman kuma enn zafer indepandan. Setadir nu pa get “lekonomi” kuma enn zafer, “ekolozi” kuma enn lot zafer, separe. Si nu fer sa, nu pa pu ariv lwen. Yer, papye Emilie ti vreman montre sa klerman. E byen suvan, dimunn pa realize komye Karl Marx finn kontribiye lor sa size la. Tultan dimunn asosye li avek analiz lor lekonomi kapitalist, me anfet li finn fer buku refleksyon lor ekolozi ek lanvironnman par rapor ar prodiksyon kapitalist. Anfet, li enn trazedi nu lepok, ki bann “think tennk” byen reaksyoner, suvan dextrem drwat, finn reysi kas nu ek nu refleksyon an but-but. Lekonomi, sanse, li enn zafer, “le sosyal” enn lot; ubyen lekonomi enn zafer, ekolozi enn lot. Sa ideolozi de-drwat la li kas tusala an but but, fer enn rekil depi avanse ki Karl Marx ti fer kan li ti met tu ansam dan enn sel teori, dan enn sel form.

Sindika
Nu osi ena enn Komisyon Sindikal, ki tultan pe reflesi lor ki nu relasyon ek muvman sindikal, lor kimanyer muvman sindikal ti bizin reazir fas a kriz, fas a sityasyon aktyel. Dan nu refleksyon onivo sindikal, nu bi ladan se pu truv fason pu fer muvman sindikal met ankestyon, li osi, lozik sistem kapitalist. Onivo sindikal, si u pa met ankestyon lozik sistem kapitalist, u pu grinyote, u pu pyetine. Parski finalman, misye la pu dir u, “Get sa, bonom, si mo donn u tel zafer, mo lantrepriz nepli pu rantab, mo nepli pu fer profi, mo pu bizin ferme.” Sa so lozik sa. Si u, antan ki enn muvman sindikal, si u aksepte sa lozik la, tu seki u pu res pu dir se , “Byen sir, Misye!” [Riye.] Sa enn de nu bi vizavi muvman sindikal, ek tultan nu komisyon sindikal, li pe reflesi lor la.

Ledikasyon, langaz, lasante, lozman
Onivo ledikasyon, nu finn fer buku lavanse, buku refleksyon. Ek buku zafer ki nu finn propoze, anfet finn konkretize. E sa li interesan, manyer ki enn program de lit, li pa bizin gayn eleksyon pu li gayn viktwar. Si u kapav mobiliz ase dimunn, deryer nerport ki demand, eleksyon pa eleksyon, u pu fer avanse. Get lor kestyon langaz Kreol dan sistem ledikasyon. LALIT, depi nu existe, depi nu enn tandans alinteryer MMM, nu ti ena enn piblikasyon. Depi 1976. Zot kapav truv enn seri dan expo lor latab akote. Depi lerla, sa piblikasyon li ti a 100% an Kreol fonetik. 1976, nu pe koze. 35 an. Tu nu piblikasyon, tu nu program, tu sorti an langaz Kreol. Sa li pu enn rezon byen sinp. Malgre dimunn dir nu, “U kone, mo gayn difikilte lir sa Kreol la, li pran enn ertan lir enn paz!” Sa kalite koze la, li lapares sa. Sa mem dimunn ki finn asiz lor ban lekol 12 banane pu aprann Angle Franse, zot pa kapav pran 12 ertan pu aprann lir Kreol vit? [Riye.] Sa, lapares. Me, mo dir seki inportan ladan. Dan kumansman mem, nu bi se, kan Revi ek lezot piblikasyon zot an Kreol, buku dimunn kapav kontribiye lartik. Sakenn kapav ekrir, transmet so lopinyon. Nu pa ti get langaz Kreol zis anterm lir. Nu ti get li anterm dimunn pu kapav ekrir, kapasite dimunn exprim zot mem, zot lexperyans an ekri. Reysit ki nu finn gayne, ansam ek Ledikasyon pu Travayer, se finalman, kan inn ofisyaliz langaz Kreol dan ledikasyon, sa grafi ki pe servi la, li pa tro diferan depi grafi ki nu pe servi depi 1976. A-lepok ti ena buku deba lor ki grafi pu servi. Dev Virahsawmy ti pe propoz enn “a” avek enn aksan sirkonflex pu nazalizasyon. Lerla ki Elizier Francois ti dir dan miting partu ki sanse kan li dir sa, li dir so gerlfrenn, “Mo kota twa!” Kumsa li ti bufonn langaz Kreol. Me, nu finn persiste. Nu ti dir nu pu “gayne” dan sa deba la, pa dan enn Forom ubyen diskisyon. Deba la pu gayne, kan dimunn servi langaz la. Nu finn servi langaz Kreol pandan 35 an dan tu nu piblikasyon an Kreol. Kan nu distribiye trak “masif”, kuma nu apel zot, setadir ant 10,000 ek 12,000, dan enn gramatin. Ant 6er ek 8er gramatin, suvan enn Vandredi, 10,000 a 12,000 trak, e tu, tu, tu nu trak zot an Kreol. Setadir li pa zis restren a dimunn ki aste nu Revi, non. Me, nu tus par dizenn de milye dimunn sak fwa nu distribiye trak, plizir fwa par an lor 35 an. Ala kimanyer nu fer bann lavans, nu fer bann lavanse, par e persistans, e enn stratezi. Nu ena enn stratezi lor zafer langaz, e li finn reysi.

Lor kestyon ledikasyon ek lasante osi. Depi byen lontan, nu finn devlop bann propozisyon onivo tulde. Nu ena dokiman, baze byen suvan lor lexperyans mem. Lor tu sa bann diferan size la, nu ena enn program de lit, enn program ki viz ki fer zafer kuma lasante, ledikasyon e lozman vinn bann drwa. Sa so laspe tranzisyonel. Mo pa pe dir sak dimunn bizin ena enn lakaz. Wi, li bizin ena, e non, pa sa tusel ki nu pe dir. Wi, li bizin enn lakaz. Me, non dan lesans ki nu pe dir plis: Nu pe dir, “Lozman enn drwa.” Li pa zis enn fasilite. Li enn drwa. Lozman, ledikasyon, lasante, li pa zis enn servis, li enn drwa. Setadir, nu konverti servis kuma lasante, ledikasyon ek lozman a bann drwa.

Liberasyon Fam
Nu finn osi, si get depi nu premye Revi depi 1976, nu finn met buku lanfaz lor lalit pu liberasyon fam, pu emansipasyon fam, lalit pu egalite. Sa li enn lalit nu amene an- permanans, amenn enn komba kont patriarsi, kont sa sistem patriarsi ki amenn inegalite. Setadir nu pa dir ki “Wi, seki bizin se plis minis fam!” Ki sa pu avans nu pu ena 12 Mme Bappoo dan Kabine Minis? Seki nu dir se bizin konbat sa sistem patriarki ki anfet kree sa inegalite la. Initil sey koriz inegalite par ti-retus, sanki atak sistem ki prodir inegalite. Bizin atak sa patriarki, sa sistem limem.

Dekolonizasyon, demilitarizasyon
Enn lot tem lor lekel nu finn byen aktif, se dekolonizasyon. Sirtu Chagos ek Tromlin. Nu pwen lor la, se tan ki Chagos pa finn re-integre dan Repiblik Moris, nu dekolonizasyon ki ti komanse an 1968, li pankor termine. Alor, sa nu lapros. Kamarad Kisna yer ti koz lor manyer nu apros lalit otur Diego ek Chagos. Nu krwar bann Chagosyen ena drwa returne, me osi kuma enn kestyon suvrennte, enn prosesis dekolonizasyon. Anmemtan nu truv li enn lalit kont imperyalism, ek pu dezarmaman, anti-militarist inperyal USA, setadir nu dir ferm baz Diego. Sa nu lapros, sa nu terin de lit. Nu finn ariv byen byen lwen ladan.

Internasyonalism
Lor kestyon internasyonalism, mo ti dir dan lapratik, nu al buku konferans enpe partu, depi Sydney zisks San Francisco, ziska Sid Afrik zisteman pu tis sa bann lyen politik ek lezot lafors politik. Laba, nu zwenn lezot militan politik, e kan pe manze ansam, nu ariv konn zot, kan nu blag-blage, nu kumans realize ki lorganizasyon laba ena plis afinite, plis resanblans, ek LALIT. Nu tis bann lyen. Nu ena enn komisyon ki okip sa an-permanans. An-permanans nu tis sa bann lyen la, nu gard sa lyen la.

Palestinn
Onivo internasyonalism osi, nu pa kapav nu asiz isi dan Moris, ek lerla fer gran gran diskur lor Palestinn, ubyen defann Chavez kont inperyalism Ameriken, ubyen defann Kibin kont inperyalism Amerikin, alor nu ena militan LALIT ki finn al Palestinn plizir fwa, finn reste laba, finn temwayn lalit palestinyen laba, inn temwayn ki ete enn chekpoint. Lerla nu gayn drwa koze. Lerla nu gayn drwa kondann Izrael kuma bizin kondann li. Kan u konn realite enn chekpoynt, u kapav amenn kanpayn kont li pli byen.

Venezuela, Kiba
Lerla ena 2 kamarad isi, kuma Yannick, kuma Kisna, ki zot inn al e Venezuela e Kiba, pu gete ki bann revolisyon sosyal ki pe arive dan sa bann pei la. Kimanyer zot pe apros problem sekirite alimanter, kimanyer zot pe apros problem agrikol? Zot inn al temwayn sa, ondire “de vizi”. Sa a-son-tur, amenn enn nuvo larises dan nu kanpayn pu enn lekonomi alternativ.

Nu Parti politik ki fer artikilasyon diferan fron de lit
Alor tu sa eleman ki mo finn mansyone, zot konstitiye bann eleman bann terin de lit, lor lekel dimunn pare pu mobilize zordi. Ki li lor ledikasyon, lasante, lozman, muvman sindikal, zordi lamas dimunn pare pu mobilize lor la. Me, asterla nu travay kuma enn parti politik, se pu artikil tu sa bann fron de lit, terin de lit la, artikil zot dan nu program, nu program ki viz sa finalite sosyalist la, e pu fer li an-permanans. Sa li dan nu latet tultan. E kuma mo finn dir, nu program, nu program de lit la, nu program an zeneral, li enn zafer ki tultan pe devlope, tultan pe vinn pli reyell.

Aderans, mobilizasyon
Me nu problem santral ki nu ena se kimanyer pu propaz sa program la. Kimanyer pu mobiliz dimunn, ek gayn aderans dimunn, lamas dimunn, a sa program la. Sa li pa zis nu problem dan Moris, isi. Si u al dan Lostrali, dan Lafrans, si u al Langleter, Lamerik, kot u ale, Lafrik, Lend, Pakistan, partu, parti politik kuma nu pe fer fas a sa mem problem la. Kimanyer propaz program la, e sirtu kimanyer pu gayn aderans aktif. Nu pa ule enn lamas pasif ki dir u, “Weh, misye, program la korek!” non. Nu ule gayn aderans aktif, setadir aderans kot dimunn dakor ek nu program, zot kontribiye pu devlop nu program, e sirtu dimunn defann program la. Se sa ki nu pe vize kan nu dir mobilizasyon.

Kimanyer nu fer li ziska ler. Nu ena nu bann piblikasyon. Nu ena Revi ki sorti tule 2 mwa. Fini tir 100 diferan nimero. Tultan, dan lepase, nu finn ena Revi, nu finn ena lagazet (plis ki 100 lagazet, enn lepok tu le semenn), e nu ena lezot piblikasyon. E nu osi ena nu bann trak, ki tanzantan nu distribiye antye Moris. Nu ena nu websayt, lor lekel, nu pibliye nu program, nu ena enn seksyon nyuz, nu ena enn seksyon dokiman, seksyon odyo, seksyon lafis. E kan invit nu dan enn program radyo, laba osi, nu profite pu ena sa mem lapros la. Setadir ordinerman zot invit u dan enn program radyo lor kiksoz kuma ki Pravind Jugnauth finn dir yer tanto, me u tuzur kapav anmemtan koz sa, anmemtan denons sistem la. Nu fer sa travay la lor radyo, e byen suvan li byen resevwar par dimunn.

Konsep up-turn ek down-turn
Evidaman kan u propaz u program, li diferan dan diferan lepok. U ena enn lepok kot dimunn rant dan gran gran mobilizasyon, kot ena enn gran reseptivite parmi lamas dimunn pu enn program kuma nu program. Ena peryod ki nu apel “down-turn”, kot travayer lor defansiv net, li pe bizin lager pu mintenir so nivo devi, pu mintenir so travay. Sa lepok la, ena mwens mobilizasyon otur enn program politik, akoz ena plis zefor ek konsiderasyon dezur-an-zur. Evidaman, diferan lepok ena diferan manyer propaz program politik, ena diferan degre reseptivite parmi lamas dimunn. Pandan enn “up-turn”, dimunn par kantite rod enn program, rode par zot.

Konklizyon
Ala, seki mo ti anvi partaz a zot zordi. Yer nu ti get parti politik antan ki lorganizasyon, zordi nu pe gete ki determinn natir diferan parti politik anterm zot program.

Mo krwar zordi nu pu ena deba ek diskisyon ki pu viz kimanyer nu kapav organize pu propaz nu program pli byen, program ki nu pe defann, ki nu pe devlope depi buku lane.

Mersi, bann kamarad. [Aplodisman.]