Galleries more

Videos more

Dictionary more

Ki manyer analiz Bidze 2011?

18.11.2010


Anmarz diskur bidze, LALIT pe pibliye lartik lor , 'Kimanyer analiz Bidze 2011' par Ram Seegobin, ki ti paret dan Le Mauricien 12 Novam.

Minis Finans Jugnauth pu prezant so premye bidze byento (Vandredi 19 Novam),. Ki nu pe atann depi sa bidze la dan kontex ekonomik aktyel, o-nivo nasyonal ek internasyonal? Ki zuti nu pu bizin pu analiz diskur bidze, kan li vini.

Finn ena inpe dimunn, inklir serten sindikalist, ki finn truv disparisyon Sithanen kuma enn viktwar politik pu klas travayer, ki finn truv bann zestikilasyon Minis Travay S.Mohamed kuma enn lespwar pu travayer, ki finn konsider ranplasman National Pay Council par National Tripartite Forum kuma enn gran viktwar pu muvman sindikal. Byento nu pu kapav zize si tu sa ti bann lespwar dan ler.

Dan bann konsiltasyon pre-bidzeter rutinn, nu finn truv diferan lorganizasyon al zwenn Minis Jugnauth, ek zot "shopping list" abityel, sakenn ek propozisyon sektoryel. Dan lepase nu finn truv sa lexersis la enn perdi letan, ki nek kree ilizyon ki Minis finn pran an konsiderasyon lintere tu dimunn, avan li elabor so bidze. Me enn bidze, li reflet, apre tu, politik ekonomik enn guvernman, ek nu tu kone ki guvernman Lalyans ena enn politik pro-kapitalist, mem si li protez serten kapitalist plis ki lezot.

Ki kontex ekonomik?

Dan dernye 5 an Moris finn travers enn seri kriz ki, mem si zot ena a lorizinn bann fakter extern, zot lefe finn byen negatif akoz lekonomi Moris expoze a sa bann fakter extern. Premye kriz sistemik, sirtu dan Lindistri Sikriyer ek Textil, finn enn rezilta disparisyon marse preferansyel pu disik ek textil, akoz regleman OMC. Tutswit apre finn ena kriz lenerzi avek enn pri petrol preske $150, ek osi ogmantasyon pri ek peniri alimanter. Apartir 2007, kriz finansye ek resesyon mondial finn agrav sityasyon pu textil ek turism. Kriz dan Zonn Ero paret pu dire ankor 4 a 5 an. Zordi zur bann operater dan lindistri kanyer (ki sipoze finn ranplas lindistri sikriyer) pe dir ki sa sekter la nepli vyab, malgre tu investisman ek lisansiman masif ki finn deza ena.

Ki stratezi ekonomik Lalyans?

Depi 2005, Sithanen finn ena enn politik ekonomik ki viz pu rann lekonomi "rezilian", a traver depresyasyon ek lisansiman, setadir fer klas travayer sarye fardo pu kriz ekonomik. Guvernman finn sutenir kapitalist avek larzan piblik, finn vot lalwa travay ki permet patrona lisansye pli fasilman, ek sanz kontra travay dan faver patrona.
Kan bidze 2011 pe koste, pu tann kapitalist reklam ankor rediksyon to dintere, ek mem met presyon pu depresyasyon valer rupi.
An mem tan, ena propagann kumkwa travayer kapav pu geyn zero konpansasyon apartir Zanvye 2011.

Ki manyer nu ziz prosen bidze?

Enn bidze li pa zis enn lerkzersis kontabilite, kot balans reveni ek depans. Enn Diskur Bidze bizin propoz enn seri mezir ki permet lekonomi peyi fer fas a sityasyon kriz: li pa zis enn kestyon kolmat bann sekter egzistan, sa bann mem sekter ki finn expoz peyi a sa seri kriz, ek fer klas travayer vinn pli mizer. Nu pu ziz bidze par rapor a plan pu devlopman alternativ ki viz pu kree lanplwa stab ek byen peye dan lavenir.
Nu pu zize si sa guvernman la ena volonte politik pu diversifye, sirtu lagrikiltir, ek ankuraz devlopman agro-indistri pu asir sekirite alimanter.
Nu pu zize si guvernman ena lintansyon devlop veritab surs lenerzi renuvlab, olye kontinye depann lor bagas ek sarbonnter IPP.
Nu pu gete si ena ase mezir pu stabiliz pri, ek pa permet rupi depresye pu asir profi kapitalist.
Me nu pu sirtu veye pu nimport ki latak kont bann eleman Welfare State ki kapitalist ek zot ideolog pe reklame depi inpe letan. Klas kapitalist so proze permanan se pu sey diminye depans leta, pu ki ena plis kapital dan sekter prive, ek pu ki ena plis luvertir pu investisman profitab dan sekter kuma ledikasyon, lasante, ek lozman. Bidze pu lozman sibvansyone, li tultan enn indikasyon de oryantasyon ideolozik enn guvernman.

Ram Seegobin
Pu LALIT, 11 Novam 2010