Galleries more

Videos more

Dictionary more

Problematik Lalit Chagos (Bann Také dan LALIT)

18.11.2010

Nu ena plezir prezant diskur Ram Seegobin ti fer dan Konferans LALIT lor Diego Garcia ek Chagos, 30 Oktob 2010, verbatim. Diskur la ti GRNW, dan Horl Mama Bul Later.

Mersi kamarad Rada. Avan mo kumans mo intervansyon, mo ti pu amenn enn ti eleman repons a enn kestyon ki ti suleve granmaten, me ki usi montre rises nu langaz Kreol. Lor kestyon "Eski Amerikin pu "ekute seki nu dir? Me wi, kapav et zot pa pu ekute. Me nu devwar se pu fer pu fer zot akute. Langaz Kreol kapav fer sa kalite zafer la.

Mo intervansyon li inpe lor bann problem ki ena otur lalit Chagos, bann take. Sa li inportan, etan done ki nu Konferans pe rod bann fason pu amenn lalit pli divan. Li paret enn travay inpe ingra ki finn donn mwa pu met lanfaz lor bann difikilte. Me, etan done nu pe rod bann solisyon, anfet si nu pa konpran bann difikilte, si nu pa konpran bann obstak, lerla nu inpe itopist, nu inpe idealist. Me nu pa bann idealist nu. Nu ena enn travay pu fer, nu bizin rod bann fason materyel pu fer sa travay la avans divan.

Buku kamarad depi granmaten pe fer resortir kimanyer vremem asterla nu lor enn lakrwaze sime lor problem Chagos. Sa, li pu tu kalite rezon. Ena Trete Pelindaba, ena negosyasyon pu enn nuvo lakor ant US ek UK, ena ka Lakur Eropein ki Grup Refizye Chagos inn mete. Tusala ondire li pe amenn nu dan enn lakrwaze. Seki nu ena pu fer dan sa Konferans la se konpran sityasyon kuma li ete zordi me sirtu konpran bann difikilite, konpran bann obstak. Fode pa nu kwar ki tu pu fasil. Non. Apre 40 an, nu bizin fons dan nu latet ki li pa fasil. Nu pa la pu rod solisyon fasil. Si ti ena solisyon fasil, li pa ti pu pran 40 an. Me apre 40 an, pa zis nu pankor truv solisyon me travay la paret pe agrandi, li pe vinn pli difisil. Kapav et dan lepase nu pa finn vremem konsantre ase lor bann difikilte, nu pa finn konsantre lor bann problematik pu konpran kimanyer pu amenn lalit la pli divan.


Artikilasyon diferan lalit
Nu premye gran defi ki ena divan nu ek sa, dan so diskur luvertir gramatin Ansyen Prezidan Cassam Uteem inn dekrir byin, dan enn fason byin presi, dan enn fason byin konsi e li finn dekrir buku pli byen ki mwa mo pu kapav dekrir li nu premye gran defi se kimanyer pu gard sa trwa laspe fondamantal dan lalit otur Chagos dan enn artikilasyon, kimanyer pu gard zot ansam, kimanyer pu artikil enn ek lot. Sa nu premye gran defi. Li enn defi difisil, li pa fasil. Taler mo pu explike difikilte ki ena ladan. Kan Ansyen Prezidan Cassam Uteem finn dekrir li gramatin, mo sir isi nu inn dir, "Me, wi normal li kumsa, li bizin kumsa, tu bann eleman ansam". Me kan u get larealite sityasyon u pu truve ki anfet ena bann problem terib ladan.

Sa trwa laspe la li evidan: se problem baz, se problem dekolonizasyon, se problem drwa de retur e reparasyon pu bann Chagosyin. Tu le trwa zot pa dan enn lord 1, 2, 3. Samem mo servi sa mo "artikilasyon", savedir enn artikile ar lot la. Kan u byen gete, kifer inn deport bann Chagosyin dan bann kondisyon osi atros, dan bann kondisyon osi kriyel? Pu fer enn baz. Kifer ilegalman finn detas Chagos depi Moris an 1965 avan lindepandans? Kifer? Pu fer enn baz. Me li ti bizin evidan pu tu dimunn ki lakle problem la se sa baz la. Samem lakle problem la. Samem nu pwen depar. Tu seki finn arive, tu sufrans, tu difikilite dekul depi baz la. Setadir nu pa kapav separ zot ditu. Kifer Moris finn perdi so kontol, so suverennte, lor Chagos. Kifer? Lakoz baz. Lakoz Amerikin ti ule enn baz, li finn dir Angle, "Kas sa teritwar la an de, gard enn but, e donn enn " Lindepandans. E lerla lwe sa but ki to finn kase e ki to finn garde ar mwa pu mo fer mo baz". Suvan dan LALIT nu dir dan sa sityasyon la, Grand Bretayn, Leta Britanik finn azir kuma enn voler, li"nn kokin Chagos, e Lamerik pe azir kuma enn reseler parski li finn resevwar kitsoz ki finn kokin.

Alor kuma zot truve, sa artikilasyon sa trwa eleman la li absoliman indispansab. E nu dan LALIT depi ki nu dan sa lalit otur Chagos tultan nu finn travay lor sa asonpsyon la: bizin artikil sa trwa eleman fondamantal pa dan enn lord priyoriter lor letan savedir nu fer sannla avan, apre nu fer lot la. Non. Me dan enn artikilasyon. Parski si u artikil zot, u pe ranforsi sakenn sa bann eleman la. Tandi ki ena dimunn kwar si u gard tu bann eleman ansam, u pe afebli umem lor reparasyon, lor drwa de retur, lor suverente. Non. Kan u artikil zot, u ranforsi tu le trwa eleman anmemtan atraver sa artikilasyon.

Asterla, mo pu dekrir bann difikilte pu mintenir sa artikilasyon ki LALIT inn tultan mintenir e nu pu kontinye mintenir.

Anu get difikilte. Anu get bann tandans ki ena pu separ sa trwa eleman la. Anu get diferan Guvernman Moris, depi 1968 vini mem, si zot finn fer enn travay, si zot finn fer enn diskur isi-laba, li finn prinsipalman lor suverennte. Sa finn diskur Guvernman Moris. Kapav et u kapav konpran zot, me zot finn separ suverennte depi 2 lezot eleman fondamantal. Zot, par examp, finn negliz sor bann Chagosyin apartir kan zot finn debarke dan larad Moris, e sa Madam Edna Menes inn explik sa byen. Zot finn negliz sa eleman net. E diferan Guvernman Moris finn aksepte prezans baz militer. Telman finn aksepte prezans baz militer ki finn ena bann Guvernman Moris ki ti permet avyon militer vinn Moris tule Dimans granmatin, vinn sers dizef fre, vinn sers leti, pomdamur, legim fre. Sa nu rapel. Nu res Bambu, nu tann sa bann avyon militer la rantre dan Dimans boner gramatin, 4-5er granmatin. Buku dant nu, mo truv Ally pe sakuy so latet, nu tu inn tande bann avyon militer dan nwar pe rant Moris pu vinn sers dizef. Ek Guvernman Moris konplis pu ravitay baz la. Pa zis manze, pa zis dizef fre. Enntan Gvernman Moris ti mem permet pran agrega, savedir makadam, roksenn, tu bann zafer ki bizin pu konstriksyon. Sa usi Guvernman Moris ti pe permet. Guvernman Moris inn permet sekter prive dan Moris organiz rekritman pu dimunn al travay lor baz, permet zot met avi dan lagazet, fer intervyu dimunn, pa Chagosyin selman, pu al travay lor sa baz la. Alor Guvernman Moris finn byen konplis ek prezans baz la. Sa donn nu enn lide ondire presyon ki ena pu separ sa bann isyu la. U ena bann Guvernman ki konsantre lor suverennte, negliz sor bann Chagosyin ek konplis avek baz la. E sa vini mem depi 1968 ziska asterla li ankor parey.

Nu ena dan Parlman zordi, dan Lasanble Nasyonal, enn Lopozisyon, anfin espes lopozisyon. Dan lepase MMM finn sutenir Chagosyin buku. Atraver zot brans, atraver zot militan, finn ena buku sutyen depi MMM atraver Komite Ilois OF, ek MMM mem. Enntan, nu ti met dibut enn fron ki apel Rann Nu Diego, LALIT ti met sa dibut ansam avek Grup Refizye Chagos, MMM ti partisip dan bann aktivite sa Komite la. Alor finn ena inpe sutyen depi MMM pu lalit bann Chagosyin. Get lor kestyon suverennte, MMM zordi so pozisyon se "Anu koz ek bann Angle", nu dir zot "Les nu gayn kontrol lor bann lezot lil, lor kestyon Diego ek baz la, abe, "We agree to disagree. Lor kestyon baz zot dir nu va gete plitar.
Nu finn truv Guvernman so pozisyon. Nu pe truv pozisyon Lopozisyon asterla, enn ti sutyen dan lepase pu bann Chagosyin, zordi pa tro. Lor kestyon suverennte, li dakor kas Chagos an de. Ankor enn fwa. Inn kas Moris an 2, pa ase. Sann kut la pu kas Chagos an 2. E lor kestyon baz "Nu a gete pli tar". Kuma u apel sa? Artikilasyon sa?

Ek osi, prinsipal lorganizasyon Chagosyin zordi, Grup Refizye Chagos, zot finn fer enn travay absoliman fantastik e konstriktif pu reyni bann Chagosyin lor enn platform. Finn gard enn linite parmi kominote Chagosyin. Zot finn fer enn bel travay. Me zot finn fer sa travay la dan loptik pu enn batay seki nu apel legalistik. Savedir zot inn anklans zot konba onivo Lakur dan Lond. Zot finn konsantre lor drwa de retur ek reparasyon. Se sa ki zot pe reklame. Lor kestyon suverennte, GRC dir, "Nu a gete pli tar, si nu pu res Britanik u si nu ule res Morisyin". Zot pa angaz zot mem lor la, valer dizur. Kwaki tanzantan zot vasile lor la. Lor kestyon baz, GRC inn deza dimann permisyon e revandike pu ki Chagosyin gayn priyorite pu zot al travay lor baz. Me, travay lor baz, setadir sarz bomb dan bann B-52, fer servisinng pu bann ayropor tusala, samem travay ki ena lor baz. Ala ankor enn fwa, nu gayn Chagosyin ki pe amenn enn long lalit, personn pa pu niye sa, me kan u get manyer ki zot finn apros sa 3 eleman la, zot konsantre lor enn, drwa e retur ek reparasyon, lor enn dezyem zot ambigi, e lor trwazyem zot kareman pa pran pozisyon lor kestyon baz.
La, u kumans truv seki ansyin Prezidan Cassam Uteem ti dir gramatin ki ti paret totalman lozik. Kan u get dan lefe, dan larealite, ena enn problem, enn problem pu nu, parski nu mintenir ki bizin gard sa artikilasyon ant tu le 3 eleman. Pa zis lor enn serten peryod letan, me ansam tultan. Me u truve kan u get pozisyon Guvernman, Lopozisyon ek prinsipal grup Chagosyin, u truve nu ena problem. Samem mo apel nu pli gran defi. Setadir kimanyer nu pu konvink Guvernman, kimanyer nu pu konvik Lopozisyon, kimanyer nu pu konvink bann organizasyon Chagosyin ki, si nu pa gard sa artikilasyon la, nu pa pu ariv byen lwen. Si nu separ sa 3 eleman, nu get zis enn, nu ranvoy lot pu plitar, nu pa pu ariv byen lwen. Nu ena pu fer sa travay la, pu konvink dimunn se lapros ki nu finn ena depi dernye 30 an, se sa lapros la ki pu amenn nu pli divan. Sa li enn gran defi, me nu pe fer li e nu pu kontinye fer li.


Santaz ekonomik ek ekolozik
Dezyem defi se kimanyer pu kontre sa santaz ekonomik ek, mo"nn azute, santaz ekolozik ki Grand Bretayn ek Lamerik fer otur zafer Chagos.
Anu get santaz ekonomik.

Alepok kan inn demanbre teritwar Moris, Angle ti pe aste tu disik Moris. Alor kan pe al negosye an 1965, bann Angle pa bizin dir bann zafer karekare. Zot perfid mem. Zot nek ondire sigzer bann zafer depi dan kwin labus. Mo konn zot byen. Alor kan finn ena sa bann negosyasyon la, sirman inn fer Moris konpran, Get sa, nu pe aste tu disik. Dime si nu anvi nu kapav aste disik enn lot plas. Santaz kumanse depi lerla otur zafer komersyal. Santaz kontiyne lor textil, akse a marse Eropein pu textil dan Moris. Sa enn santaz ki fer prinsipalman lor burzwazi dan Moris ki ena pu vann so disik, ki ena pu vann so T-shirt. Santaz la azir atraver zot. Lerla kan su WTO, sann kut la, sa santaz Langleter ek Lerop la kumans disparet inpe parski bann marse preferansyel WTO dir "verboten!" Sann ku la, preske anmemtan, Lamerik vini ek so santaz. So santaz ki ete? Se enn zafer ki apel AGOA. Pa sa agwa ki nu kone isi ki al rod tifi garson pu marye. Sann la apel AGOA, Africa Growth and Opportunities Act. AGOA donn akse preferansyel a bann prodwi manifaktire dan Moris e dan 48 lezot pei Afriken setadir nu T-shirt, sutyengorz kapav rant lor marse Amerikin san drwa dedwann. Ankor enn fwa burzwazi dan Moris byin kontan, li vann so T-shirt, vann so sutyengorz, tu korek. Me li rantre dapre AGOA, dan marse Amerikin akondisyon. E sa li ekrir nwar lor blan dan AGOA, AGOA li enn lalwa Amerikin, e ladan li ekrir nwar lor blan ki sa pu aplike tan ki sa bann pei la pa fer nanyin kont lintere politik etranzer Lamerik. Kuma u apel sa pu enn santaz kri? Amerikin li pa kuma Britanik li, li kri-kri li. Li pa perfid, li bezer.

Aster nu ena sa santaz-la.

Aster lor kestyon santaz, zordi nu Konferans kumanse, le 30 Oktob. Mo pa kone par ki mazik, dan lagazet yer, ena 2 lartik. Enn se enn intervyu nuvo Anbasader Britanik dan Moris, Nick Leake. Intervyu paret yer lavey nu Konferans. Mo pu lir an Angle. A enn kestyon ki poz Anbasader la Will they [the Mauritians] also deliver on their statement about getting the Chagos back?Repons Anbasader la se "We can promote dialogue. Samem seki li fer 40 an la. Nick Leake kontinye, "For example, the first world leader that Foreign Secretary William Hague saw at his Carlton Gardens residence (dan so lakaz) was Mauritian Prime Minister Ramgoolam". Premye dimunn ki William Hague resevwar dan so lakaz se nu Premye Minis Navin Rangoolam. Mo sipoze zot bwar dite, me pa kone ki zot inn diskite. Alor sa paret dan lagazet. Pa kone kimanyer, par ki mazik? Par ki tur paspas sa paret dan lagazet yer, lavey nu Konferans. Nick Leake kontinye so repons lor lefet ki William Hague finn resevwar Premye Minis Ramgoolam an premye, "I think this clearly indicates the importance that my new government attaches to our relationship. Lartik azute Nicks promise to Mauritians". Nick Leake kontinye, The High Commission will continue to work with the Chagossian Community here.Okomiser Britanik pu kontinye koz-koze avek kominote Chagosyin dan Moris isi. Sa intervyu ki paret dan lagazet yer tutafe par kwinsidans!

Me dan mem lagazet, sa ku ena enn long lartik inn ekrir par kisannla? Par Misye William Hague limem, Minis Zafer Etranzer Grand Bretayn. Sa lagazet pibliye enn let depi Hague. E dan so let, Hague dir, parol Hague limem sa, We want to continue working with you [pe adres nu] to open up pathways into new markets and to unlock barriers to investment. We want to build a network of strengthened bilateral relations between Britain and Mauritius that can act as the veins and arteries along which trade can flow in both directions so our two countries can grow and prosper together." Sa mesaz William Hague, Minis Zafer Etranzer Grand Bretayn. Mo sipoze li"nn ekrir sa pu nu, parski li"nn paret dan lagazet yer pu nu Konferans zordi. Ala latitid Leta Britanik zordi. Kan li kumans koz bann zafer bilateral, komers tusala, me mwa mo truv sa enn lot but santaz ekonomik. Me, kuma mo"nn dir bann Britanik zot ena enn lot manyer pu ser u zenu ekonomikman. Li paret byen sibtil manyer ki li dir li. Me nu rekonet ki li pe dir. Li pe dir, "Mo pe fer santaz ekonomik ar u lor zafer Chagos". Samem li pe dir. E zot inn fer li dan lepase. Sa li sa santaz ekonomik.

Nu get santaz ekolozik, sa Park Marin. Grand Bretayn fek la, inn gayn 6 mwa kumsa, li deside pu met enn Park Marin, enn Marine Protected Area otur Chagos. Mo sipoze kikenn dir li Diego ena zafer nikleer, ena buku polisyon laba, lerla li dir, li tir Diego. Li fer Park Marin otur bann lezot lil akote Diego. Aster Park Marin kifer li reprezant enn santaz ekolozik? Seki li pe dir u, "Aster ena enn Park Marin, savedir ki pa pu ena okenn developman ekonomik vyab lor sa bann lezot lil, apart Diego Garcia". Li dir u sa klerman. Fransman li ase ridikil pu ena enn Park Marin akote enn baz nikleer, enn baz ki pe prodir par mil tonn dese, par mil tonn polisyon tulezur. Li ridikil. Me propagann Grand Bretayn telman li for, ki u mem gayn lorganizasyon kuma Greenpeace ki tom dan sa pyez la. Greenpeace li enn lorganizasyon lanvironman, li tom dan sa pyez la. Li pran pozisyon an faver Park Marin san gete ki bann inpliksayon Park Marin, san gete kisannla pe ranz enn Park Marin otur zil kisannla. Li pa get tusala. Li vinn anfaver. Erezman ki ena buku lorganizasyon, buku individi ki ondire sakuy Greenpeace enn ku, inklir LALIT. Nu finn ekrir Greenpeace pu dir zot "Ki zot gayne, latet pa bon?" Lerla Greenpeace dusman-dusman kumans sanz inpe so laliyn. Aster li ena mem enn laliyn pu dir ki li ena enn navir, kan nu tu pare li pu pran nu tu Chagos lor so navir. Tanmye.

Sa li lor kestyon santaz. Li evidan ki sa kalite santaz la nu selman kapav fer fas par mobilizasyon dan Moris isi kont sa bann santaz la. Se lepep Moris, klas travayer, muvman sindikal, tu bann lorganizasyon, nu ki bizin prepar nu pu reziste sa kalite santaz inyob, sa kalite santaz absoliman inakseptab. Sa li nu travay ki nu ena divan nu.


Kimanyer Revey Guvernman Moris
Enn trwazyem pwen se kimanyer nu pu sakuy sa Guvernman Moris la e tir li depi dan sa letarzi ki"nn dire 40 banane, enn espes "La Belle aux Bois Dormant". Kimanyer nu pu revey li? Pa kuma ti revey La Belle aux Bois Dormant", me nu bizin truv bann fason pu revey li. Finn ena, dan sa 40 an la, bann gran diskur. Gramatin Ansyen Prezidan Cassam Utteem finn dir ki dernye diskur ki Minis Zafer Etranzer ti fer dan Nasyon Zini ti enn diskur kanon, ti byen bon, ti for. Nu usi nu ti dakor. Me mo kwar Ansyen Prezidan Cassam Utteem inn bliye dir ki, apre sa, Premye Minis inn dir "Ey, pa Minis Zafer Etranzer ki ti ekrir sa diskur la, mwa ki ti ekrir sa diskur la!" Anfin pason, sa so problem. Finn ena diskur dan Nasyon Zini, dan OUA aster Linyon Afrikin, finn ena diskur inpe partu partu. Bon diskur. Parfwa inpe mwin bon. Finn ena rezolisyon dan OUA/Linyon Afrikin, dan Non-Alinye. Inpe partu finn ena bann rezolisyon. Lerla finn ena negosyasyon, seki nu apel negosyasyon aplavant. Negosyasyon ki finalman fini par seki apel "photo opportunities". Mo pa abitye dakor avek seki Nick Leake dir me dan sa ka la u truve li ena rezon pu fer resortir ki William Hague enn bann premye zafer inn fer e sa enn gran loner pu nu tu se li finn resevwar nu Premye Minis kuma premye invite. Samem ki mo apel sa kalite negosyasyon, rankont, diskisyon aplavant. U pe ranpe. Parski rapor defors pa dan u faver.

Alor wi finn ena tu sa diskur, rezolisyon ek negosyasyon aplavant. Finn mem a sertin moman, enn lespwar totalman ridikil ki sa nuvo guvernman Con-Lib-Dem pu ena enn laliyn diferan parski sirtu bann Liberal Demokrat dan lepase inn fer diskur anfaver Chagosyin, anfaver Moris lor kestyon Chagos. Me sa lespwar ki ti ena la, kifer mo apel li ridikil parski li repoz lor enn mekonesans total, enn mekonesans kriminel de seki politik etranzer Grand Bretayn ete. Kisannla ki desid politik etranzer Gran Bretayn? Eski se William Hague? William Hague fer so diskur an pibilik, me lintere Leta Britanik li deside par bann espes mandaren ek potanta dan Foreign Office, bann ofonksyoner, bann PS, bann mandaren ek potanta. Zot ki desid politik etranzer Grand Bretayn parski so politik etranzer koresponn a so lintere, so lintere ekonomik, so lintere politik. Se sa ki determinn so politik etranzer. Pa lefet ki si u ena Cook ubyen Straw ubyen si u ena Hague. Pa sa ki sanz so politik etranzer. Alor se pu sa rezon la ki mo dir li enn mekonesans ridikil e enn mekonesans ase kriminel.

Nu dan Moris finn ena ase buku mobilizasyon dan lepase pu sey fors Guvernman Moris pu sorti dan sa letarzi, sa pasivite la, e sey fer li azir ek inpe plis kuraz, inpe plis konviksyon, inpe plis integrite. Sa, enn de bann gran defi ki ena divan nu. Kan enn kamyon anpann, pena lesans, li pa fasil pu buz li. Li ena enn espes inersi. Li enn pwa lur. Alor bizin fer nu travay.
Pyez izol lalit Chagos depi program politik

Osi ena pyez pu nu tu. Ena pyez pu nu evite. Pyez pu nu tu se pu izol lalit otur Chagos depi enn program politik, depi enn program politik ki viz pu amenn sanzman dan sa pei la, ki viz pu amenn plis internasyonalism. Si nu sey izol lalit pu Chagos depi sa program politik pli global, pli larz, pu amenn enn lalit pu sosyalism, pu amenn enn lalit pu enn internasyonalism azisan, si nu izol lalit li enn pyez.

Gramaten nu finn ekut temwanyaz Madam Edna Menes, li finn dekrir nu kitsoz byen tusan. Mo"nn byen tuse par seki li"nn dir. Me odela de sa, nu bizin realize ki problem Chagos li pa zis enn problem dinite imin. Sertennman li enn problem dinite imin, me li pa zis sa. E kan Chagosyin met bann ka dan Lakur dan Lond, sa ena lefe pozitif dan lesans ki li fer lapres Britanik, lapres mondyal net vinn konsyan problem la. Pena okenn dut ki sa ka ki"nn mete dan Lakur dan Lond, li fer konsyans otur problem Chagos vinn byin for onivo internasyonal. Buku dimunn vinn konsyan dan Langleter, dan Lamerik partu, zot vinn konsyan linzistis Leta Britanik inn fer kont Chagosyin. Me kan nu byen gete bann ka Lakur, ki zot reprezante dan larealite? Zot reprezant reklamasyon par Chagosyin antan ki size Britanik. Zot al Lakur Lond parski zot pe revandike antan ki sitwayin Britanik. Zot pe revandike vizavi Leta Britanik dan enn Lakur Britanik. E antan ki Britanik, zot ena drwa a ligaleyd. Setadir Leta Britanik ki pey pu zot ka Lakur atraver ligaleyd. Alor sa, nu bizin konsyan de sa. Kuma mo dir, bann ka la finn amenn enn priz de konsyans fantastik onivo internasyonal. Me nu bizin osi konsyan limitasyon sa stratezi legal, limitasyon sa stratezi legalistik.
Mo donn zot enn lexanp enn limitasyon: u gayn u keys Lakur, leta Britanik fer lapel, u dan enn lot Lakur pli ot u gayn u keys ankor. Pe gayne mem la, 3 keys inn gayne. Finalman, leta Britanik truve ki sa pa koresponn a so lintere, lerla ki arive? Premye Minis al get Larenn, Larenn ekrir enn ti but papye e dir, "Sa enn Order in Council ki kennsel tu sa bann ka Lakur la". Inn gayne dan Lakur, apre enn Order in Council ki dekrete par Larenn vinn kennsel sa akoz li pa dan lintere Britanik. Konstitisyon Britanik ek Leta Britanik tel ki, kan so lintere vinn anze, li dir u, "Sa seki Lakur inn dir, me sa li pa koresponn a nu lintere sa.Ala limitasyon sa stratezi legalistik. Me ka divan Lakur Eropein Drwa DeLom, laba osi dizon bann Chagosyin gayn zot ka, zot pu gayn drwa de retur dan Chagos antan ki sitwayin Britanik, pu gayn drwa return dan BIOT, teritwar Britanik, enn koloni. Lakur Eropein samem ka ki divan li. Li pa get suverennte, li pa get baz. Li gete si Chagosyin pu drwa de retur antan ki sitwayin Britanik, return dan enn teritwar Britanik. La usi u truv bann dinamik ki kapav ena. Li enn problem, li enn difikilte. Me, kuma mo dir nu konsyan de sa priz de konsyans ki finn ena onivo internasyonal gras a sa bann ka la, me sa pa ule dir ki fode pa nu get ki bann pyez, bann obstak, bann problematik sa bann ka la reprezante.
Okumansman mo ti dir nu pu get bann problem. Mo finn get prinsipalman problem dan lepase. Kapav et pu nu amenn nu lalit pli divan nu bizin kapav antisip problem, nu pu bizin antisip problem ki nu pa konsyan zordi, kitfwa pu vini dime, dan enn semenn, dan enn banane. Mwa mo kwar ki ena sertin gran danze ki pe vini lor sa lalit la ek nu bizin diskite atet repoze, nu pu bizin konpran sa bann danze la otur suverennte, otur baz, otur drwa de retur, otur konpansasyon. Nu pu bizin reflesi buku lor la.
Internasyonalism

Nu pli gran travay se pu integre sa lalit pu Chagos la dan enn lalit internasyonalist. Buku kamarad inn fer resortir ki lalit la nu pa kapav amenn li zis isi. Mem si nu mobiliz dimunn, mem si nu fer enn manifestasyon 100,000 dimunn li vo seki li vo. Li bon, wi, me se pa sa ki pu neseserman krak Leta Britanik ubyen Leta Amerikin. Non. Kifer nu apel numem internasyonalist? Se parski nu, nu pe rod sutyin dan Langleter, nu pe rod sutyin dan Lamerik. Zordi dan Langleter, dan Lamerik ena enn muvman anti-lager pwisan ki kapav amenn 3 milyon dimunn lor sime kumsa. Kan nu ti al Mumbai, kan ti met dibut No Bases ansam avek Wilbert, laba kamarad kuma Lindsey ti pran laparol divan enn lasanble 1,200 dimunn ki ti reprezant muvman anti-lager antye lemond Britanik, Amerikin, Franse, tu ti laba. Nu ti pran laliyn ki muvman anti-lager bizin osi vinn enn muvman anti-baz. Gramatin Alain inn fer osi resortir ki muvman anti-lager pa kapav atann atann ziska ena enn lager deklare lerla li desann lor sime. Non, lager fer parski ena bann baz. E nu servi sa mobilizasyon anti-lager partu dan Lostrali, dan Langleter, dan Lafrans, partu pu mintenir enn presyon lor bann baz, sa li internasyonalist. E sa seki pu marse. Pa zis dan Moris isi. Nu bizin gayn sutyin dan Langleter, Lafrans, Lamerik, partu dan lemond pu sa travay la. Onivo rezyonal me osi onivo internasyonal.


Alternativ
Pu termine bann kamarad, mo ti a kontan dir ki nu dan LALIT nu finn gard sa lalit otur Chagos la dan enn program politik, dan enn program pu enn alternativ, dan enn program ki pu amenn sanzman sosyalist dan sa pei la. Initil nu kwar ki sa bann parti opuvwar zordi, burzwazi ki ena puvwar ekonomik zordi, initil nu panse ki zot pu amenn kitsoz konstriktif otur Chagos. Nu bizin anmemtan nu pe lit pu Chagos, anmemtan nu integre li dan enn program ki pe viz pu amenn enn sanzman sosyalist dan pei me enn sanzman sosyalist dan lemond osi atraver enn form internasyonalism. Ek nu konferans zordi li reflet ekzakteman sa.
Nu dan Moris isi, tu bann dimunn ki"nn vini klerman zot konserne par sa, me nu pe fer enn travay isi, me nu finn asire ki nu ena bann kamarad militan ki lite dan Lostrali, dan Laoland, dan Lafrans, dan Lamerik, partu, dan Paris. Nu pe asire ki nu kapav integre sa lalit la dan enn stratezi internasyonalist. Sa bi nu Konferans. Setadir mobilize, wi, dan Moris isi, me mobilize dan enn loptik internasyonal parski sa ki pu amenn nu divan, sa ki pu permet nu gayn plis lafors pu reklam fermtir baz, pu reklam dekolonizasyon e retur Chagos a teritwar Moris, e ki pu amenn zistis finalman pu bann Chagosyin ki finn sufer telman.

Mersi bann kamarad.


Diskur Ram Seegobin, dirizan LALIT premye zur Konferans Internasyonal
30 Oktob 2010