Galleries more

Videos more

Dictionary more

Konferans Internasyonal LALIT lor Diego Garcia ek Chagos an Oktob

07.09.2010


LALIT pe fer enn konferans internasyonal lafen Oktob kumansman Novam 2010. Ena enn seri invite ki fini aksepte pu pran laparol. Ena depi Ostrali, Laoland, Grand Bretayn ek Kenya, osi byen ki depi Moris (Get lalist anba). Ena osi enn seri artist ki finn aksepte pu partisipe, e sa pu sandut azut enn profonder dan refleksyon dan Konferans (Get lalist anba). Tulde grup Chagosyen pe partisipe. Plizir sindika ek lasosyasyon finn rezerv plas pu zot manb. (Si u anvi gayn enn invitasyon, kontakte enn manb LALIT.)

Konferans Internasyonal la li lor tem "Aksyon pu fer ferm Baz Militer Leta Zini lor Diego Garcia e pu Fini ar Okipasyon ilegal par UK-USA e pu Drwa de retur ek Ful Konpansasyon".

Seki for avek sa tit la se li vedir ki tu Chagosyen pu gayn drwa return dan zot lil, dan kad enn Repiblik Morisyen re-inifye. Konferans Internasyonal pu fer dan Horl Mama Bul Later, Gran Rivyer Nord Wes, Port Louis le 30 ek 31 Oktob ek 1 ek 2 Novam, 2010.
Ena buku preparasyon neseser. Si u anvi zwenn enn lekip, fer kone atraver Brans (si u dan LALIT) ubyen fer enn manb LALIT kone (si u pa manb, me ti pu kontan donn kudme pu sa enn evennman la). U kapav swazir ki lekip u pu donn kudme: lekip interpretasyon pu tradir seki viziter dir, e seki Morisyen dir (pu viziter), lekip ardwer sono-rikording-DVD pleyer, lekip resevwar viziter depi deor, lekip kordinn artist, lekip prepar expozisyon, lekip kontak ek medya, lekip organiz zi-kafe-dite, lekip kordinn ar ketering, lekip mesaz depi lot pei.

Bann Orater dan Konferans LALIT
Wilbert van der Zeijden, ki ti kordinater rezo internasyonal dan lekel LALIT manb, NO BASES
Cassam Uteem, ansyen Prezidan Repiblik Morisyes
Ragini Kistnasamy, aktivist lor kestyon Diego Garcia depi li byen zenn.
Olivier Bancoult, lider Grup Refizye Chagos
Vinesh Hookoomsing, ansyen Pro-Vays Chanseler, Liniversite Moris.
Jeremy Corbyn, MP Britanik (pankor konfirme akoz li Depite, li depann so travay Parlmanter)
John Percy, Lider Revolutionary Socialist Party dan Lostrali.
Ram Seegobin, enn parmi lider LALIT
Fernand Mandarin, Lider Komite Sosyal Chagosyen
Alain Ah-Vee, aktivist lor kestyon Diego Garcia depi li byen zenn
Ombok Otieno, aktivist anti-lager dan Kenya.
Lindsey Collen, aktivist ek ekrivin lor zafer Diego Garcia
Leon Cremieux , enn parmi lider Nuvo Parti Anti-Kapitalist (pankor konfirme)

Orater pu Forom Deba: Minis Zafer Etranze: Dr. Arvind Boolell (finn aksepte).
Lider Lopozisyon, Paul Bérenger (pankor konfirme).
Reprezantan LALIT (pankor swazire).


Prezidans:
Rada Kistnasamy, Ally Hosenbokus, Rajni Lallah, Anne-Marie Sophie, Jayraz Tupsy, Jean Yves Dick. Forum politik: Jean Claude Bibi.

Artis ki pe partisipe:
Instalasyon: Nirmal Hurry (confirmed).
Performans: Krishna Luchoomun & Gérard Foy (confirmed).
Lektir Poem lor Palestine lir par Yannick: The Seed
Peformans Morso Lamizik Orizinal konpoze par Rajni Lallah (electric piano) ansam ek vokalist Joelle Hosseny: Lamer
Fim: Peadar King TV Lairland, The Chagos Islands are Closed (25 Mins)
John Pilger: Stealing a Nation (50 minutes)
Morisyen, David Constantin: Diego L'Interdite (50 minit).
Lektir depi roman Mutiny ekrir par Lindsey Collen lor derasinnman depi Sagos: Ashish Beesoondyal (confirmed).
Zistwar Chagosyen: Zistwar depi Chagos par Latrup Favory (not yet confirmed).
Tai Chi demonstration: Alain Ah-Vee
Performans Poem/Lamizik Orizinal: Daniella Bastien, Richard Beaugeandre.
Lamizik depi Chagos.
Performans Morso Lamizik Orizinal: Menwar

Eski u informe lor Diego Garcia ek Chagos?
Trete Pelindaba, ki li ete?

Trete pu enn Lafrik San Okenn Zarm Nikleer ti siyne dan enn plas apel Pelindaba dan Sid Afrik, e li ti ena enn linportans sinbolik. Laba ki Sid Afrik Apartheid ti ena so arsenal nikleer. Alain Ah-Vee inn deza al dan enn vizit apre. Lafen Apartheid enn travay byen inportan ki sa nuvo guvernman ANC a lepok ti reysi fer se pu demantel so bann armaman ek so prodiksyon nikleer. Me, li ti fer li dan enn kad kot tu pei dan lemond finn dakor pu ader a enn nuvo Trete Baynding. Samem ki plitar pu vinn Trete Pelindaba, e sa trete la li finn rant an-viger lane dernyer. Me, akoz Diego Garcia form parti pei Moris, e akoz Moris form parti Lafrik, tu sa arsenal nikleer ki Leta Zini gard laba, avek konivans Grand Bretayn, li finn vinn ilegal. Li posib asterla pu Leta Moris ekrir Nasyon Zini so IAEA (International Atomic Energy Agency) pu fer enn demand pu inspeksyon. LALIT finn formelman ekrir Minis Boolell lor la. Me, Guvernman Moris pretann li bizin ena enn stratezi "sekre" pu sa dosye la. Alor, li pa pe dir sipa li pe met sa kalite reket la.

Depans Fu USA lor so Baz Militer
Leta Zini pu depans $250 milyar an 2011 lor so bann baz militer, kuma Diego Garcia, setadir preske lamwatye so imans bidze militer anyel, ki $550 milyar. (Isi nu pa pe inklir so $160 milyar spesifikman vote pu lager dan Lirak ek Afganistan.) Depans USA lor defans li egal a depans tu lezot pei dan lemond azute ansam.
Sa depans lor bann baz militer, li kuver plis ki 700 baz dan 40 pei. E sa imans depans li dan enn lepok kot Leta Zini pe kraze par pwa so prop landetman. Zame dan listwar limanite pa finn ena enn tel det. Kriz ekonomik Ameriken pu kontinye agrave tanki li depans plis ki li enan, e li depanse dan bann materyel ki pa prodiktif, me destriktif.
Dan LALIT, nu dir sa pu rapel dimunn ki ena enn gran presyon ekonomik pu USA ferm so bann baz. E sak lane Departman Defans US ferm buku baz.

Lakur Eropyen Drwa Imen, ki ena pu fer ek Diego Garcia?
Sa lane la, Lakur Eropyen Drwa Imen pu tann enn lapel ki Grup Refizye Chagos finn met divan sa li, lor kestyon drwa retur. Mem si GRC finn gayn plizir viktwar legal dan sistem zidisyer Britanik, kan ariv lakur dapel final dan Gran Bretayn, zot finn perdi zot ka, fasa lozik "rezon deta".

Lakur Internasyonal Lazistis (ICJ) La Ay, ki li ete?
Nasyon Zini ena enn Lakur Internasyonal dan La Ay dan Laoland, kot enn Leta gayn drwa met enn ka kont enn lot Leta. LALIT finn fer demand formel a Leta Moris (a plizir repriz) pu li met enn tel ka. Manyer pu prosede se pu premyerman ralye sutyen parmi pei Lafrik ek lezot alye dan ansyen Muvman Non-Aliyne, ek mem Commonwealth. Lerla amenn enn Rezolisyon divan Lasanble Zeneral Nasyon Zini, pu met enn ka La Ay. Ka ki kapav mete se ka pu enn "rekomandasyon" ubyen "deklarasyon", enn kalite ka ki ena buku pwa politik. (Gran Bretayn pa aksepte ka depi manb Commonwealth pu enn ka baynding. E kan Paul Berenger kan li ti Premye Minis ti menas pu kit Commonwealth, Tony Blair finn tutswit avoy so anbasader Nasyon Zini al exklir tu ka pu "ansyen manb Commonwealth", osi. Perfid Albyon!

Diego Garcia ek Chagos, kot truve?
Chagos truve a nordes Moris. Ena 5-6 ki finn abite dan lepase. Sa inklir Diego Garcia limem, Salomon, Peros Banos, Six Islands ek enn-de lezot osi. Ansam ek Moris, Rodrig, Agalega, Tromlen, St Brandon, Chagos form parti Repiblik Mauritius.

Baz Diego Garcia, eski kapav fer ferm li?
Tule lane Leta Zini su buku presyon pu ferm baz militer. Sa li akoz li ena pli gran det ki enn pei finn deza ena dan listwar imen. Alor, anzeneral, li bizin diminye depans, e li lozik ki li diminye so depans militer, kot plis ki enn-tyer li lor so bann baz etranze. Antu ena 700. Kan ti ena presyon politik ek enn sulevman popiler dan Filipinn, par exanp, USA finn oblize ferm enn-de so bann baz pli inportan pu li. Me, seki nu bizin pa bliye se ki kriz ekonomik mondyal ki pe fer Leta Zini byen feb, kapav amenn so ekrulman kuma enn lanpir si li anfet pa ferm so bann baz militer par grap.

Suvrennte Morisyen, eski kapav re-gayne?
Pandan bann lane 1960-80, partu dan lemond tu anbasador, tu dimunn ki ti exper dan "relasyon internasyonal", tu dimunn dan seksyon pli politik Nasyon Zini, ti kone ki Chagos li form parti Moris, ki Moris pe revandik li, e ki Moris ti oredi regayn li. Ena buku rezolisyon OAU (asterla Linyon Afriken), ena buku rezolisyon non-aliyne, e pli inportan ki tu, ena buku rezolisyon Nasyon Zini, anfaver Moris so dekolonizasyon konplet. Li ilegal pa zis dapre sa bann rezolisyon la, me dapre dokiman fondasyon Nasyon Zini, pu kas enn pei an-de kuma enn kondisyon pu Lindepandans. Sa vedir Angle finn al kont lalwa internasyonal. Li vre ki Dr Ramgoolam ti konplis ladan, me enn kote, Britanik ti pe menas pu pa donn Lindepandans, e pu plito fer enn referenndem, ki PMSD ti pe planifye pu gayne baze lor so kanpayn kont Lindepandans ("bato languti nu pale", "Lindepandans = lafaminn," ek so bann foto zanfan pe mor de fen, etc.) Lot kote, Dr Ramgoolam ti kone ki li ilegal pu Gran Bretayn met sa kondisyon la. Alor, kondisyon la pa tini. So problem se tu Guvernman depi Lindepandans vini-mem, ki li Ramgoolam senyor, Jugnauth, Berenger, Ramgoolam jinyor, zot tu tro kurbe pu revandike dan enn fason kot pu gayne. Anmemtan zot tro kurbe lor kestyon baz, osi.

Drwa de Return, Veritab Reparasyon, eski Chagosyen kapav gayne?
Fason kot Chagosyen pu gayn drwa de retur an ful dinite, li atraver drwa de retur antan ki Morisyen. Kumsa, anmemtan, avek sutyen Guvernman, kapav met demand pu konpansasyon ki reprezant enn vre reparasyon pu ditor ki zot finn sibir par sa deplasman la.

Kifer li bet ek danzere pu apel nu pei "Lil Moris"?
Nu pei napa enn lil. Li enn seri lil ek arsipel. Li enn imans siperfisi. Si nu fer erer ridikil apel nu pei "Lil Moris", nu pe anfet exklir Chagos ki okipe ilegalman par USA-UK ek Tromlen ki okipe ilegalman par Lafrans. Nu pe suzantand ki Chagosyen pa Morisyen kan zot bel e byen Morisyen. Nu pe osi insilte dimunn ki res Rodrig ek Agalega ki, zot osi, sitwayen egal a nu.