Kot Klas Travayer Ete Zordi dan lalit pu Pansyon? E an Zeneral? Enn konsta
09.10.2026
Pansyon li santral dan lalit-deklas depi Ramgoolam–MMM–Subron–Duval opuvwar. Enn lalit-deklas feros finn e pe kontiyn derule pandan sa 2-zan la ant klas kapitalis, enn kote, ek klas travayer, lot kote.
Klas kapitalist organize dan so Business Mauritius, sistem kapitalist internasyonal organize dan so FMI, ideolog burzwa ki Guvernman nome kuma Advayzer, ideolog burzwa dan lapres, televizyon ek Radyo, zot tu finn marye-pike pu met presyon lor Guvernman Ramgoolam pu mont laz pansyon, inpoz means-test lor dimunn mizer, evit ogmant tax lor dimunn ris. Kumsa zot amenn lalit-deklas, zot. Zot bi: diminye depans Guvernman lor pansyon pu ki lasirans prive kapav donn bal, e pu ki labank prive met grapin lor “fon pansyon” ki Guvernman pu met dibut. Alor Guvernman Ramgoolam, etan li dwa kapitalist ki pey so kanpayn elektoral, e akoz li-mem li krwar dan sistem kapitalis, li sumet divan presyon klas kapitalist, fer laz pansyon vinn 65 an dan so premye Bidze an 2025.
Me, lalit-deklas, li 2 kote. Telman klas travayer finn proteste, manifeste, amenn lalit-deklas, Guvernman ti sede an 2025, deza. Li introdwir enn “ed sosyal” apartir 60-an pu seki gayn reveni mwins ki Rs10,000 par mwa. Me, li ena means-test.
Klas kapitalis pa satisfe. Pandan enn banane li amenn kanpayn san-ses, met so presyon san-ses. Anmemtan, klas travayer li osi pa satisfe, res mobilize, fer reynion, forum, pu ki re-gayn pansyon iniversel laz 60 an kuma enn drwa. Travayer kone sa drwa la sorti dan enn seri imans sulevman popiler ant 1937 ek 1943, e drwa pansyon form parti dan enn Pakt Sosyal ki Parti de Lindepandans ti fer ar lepep Moris ek Rodrig. Oblize lite pu gard li.
Kan Ramgoolam fer so 2yem Diskur Bidze 19 Zin 2026, li ti pe fer fas sa de lafors-deklas konpletman opoze: presyon klas travayer pu li re-met laz pansyon a 60, e presyon klas kapitalis pu diminye depans Guvernman.
Ki li fer? Premye, Li anonse ki pansyon vyeyes pa pu return 60 an, li pu res 65 an. Lor la, pansyon ti pu vinn means tested. Savedir sak dimunn ti pu bizin ranpli form, deklar komye reveni li gayne – depi lapey, pansyon prive, lokasyon, etc. Mem dimunn ki deza tus pansyon vyeyes ti pu bizin fer sa deklarasyon reveni la, zot osi. Seki gayn mwins ki Rs14,000 par mwa ti pu gayn ful pansyon, seki gayn plis ki Rs50,000 zero pansyon. Ant-lede, pansyon ti pu diminye dan enn fason gradye, ziska li vinn Rs1,000 par mwa. (Dimunn marye ti pu perdi plis ankor.) Dimunn ti kapav swazir pu tus pansyon pli tar ki laz 65-an, ziska laz 70-an, avek enn espes bonis. Remarke laz mwayin zom atann viv, li pre 70-an! Kumsa ki patron ule pansyon zis sa laz la – u pu riske fini mor.
Apartir Diskur Bidze Vandredi 19 Zin, laraz lamas dimunn monte. Telman ena tole ki Minis soke, Depite panike. Lamas dimunn ti firye net. Kumsamem Ramgoolam fer Kabine Minis zwenn dirzans, zot zel Bidze 2026 anseki konsern pansyon, e Ramgoolam anonse dan Parlman le 22 ki “Means test out”.
Minis Subron organiz rankont avek sertin lider sindikal, pretann ki li pe “negosye” avek Platform Komin Sindikal an-antye, oto-proklam li “portparol muvman sindikal dan guvernman”. Me Minis pa futi fer fas lamas travayer!
Kuma enn sel lafors inifye, klas travayer inn al delavan avek sa manifestasyon imans ki ti deza fini fixe pu le 11 Ziyet 2026. Mobilizasyon ti inpekab. Par duzenn milye travayer, dan kortez sak federasyon ek sak sindika afilye deryer zot bandrol, finn partisipe aktivman dan enn-de pli gran manifestasyon klas travayer depi Lindepandans.
Alor, kot nu ete zordi?
1. Patron finn gayne, ziska ler, lor pwin swivan atraver so lalit-deklas:
* Ramgoolam finn fer pansyon vyeyes iniversel frazil dan sans ki ziska laz 70-an, li opsyonel pa enn drwa. E li gradye, pa egal, apartir laz 60-an, depandan laz u opte pran pansyon.
* Ramgoolam finn tir Contribution Solidarite Generalisee.
* Ramgoolam pe tir Portable Retirement Gratuity Fund (PRGF).
* Ramgoolam finn donn patron so parol kumkwa li pu kontiyn bes pansyon dan diferan fason.
* Ramgoolam finn met 2 komite pu gete kimanyer fer enn nuvo sistem NPF – e sa fon la ki patrona, klas kapitalist, pe viz gayne, pu servi dan so travay zugader dan “investisman” dan “kapital finansye”.
2. Klas travayer finn reysi garde, ubyin gayne, atraver so lalit-deklas, lor pwin swivan:
* Ramgoolam finn dir, Means test out, e finn tir means-testing.
* Guvernman finn gard enn pansyon san means-test, mem li selman opsyonel, apartir 60-an.
* Guvernman finn donn parol li pu met indexasyon otomatik pu kud-lavi lor tu pansyon.
Klas travayer ena enn lot gin: Tu federasyon inn kumans batir enn Program Komin ki inklir ki Guvernman bizin:
a) Gard pansyon iniversel 60 an, e defann welfer-steyt! b) Ferm Baz Diego!
c) Pran pozisyon pu stop zenosid ki Israel pe perpetre! d) Kondann lager-dagresyon USA-Israel kont Liran!
e) Obliz tablisman plant manze debaz pu suvrennte alimanter, fer CEB investi pu atenn suvrennte lenerzi.
Anfet, sa “Program Komin” fini sumet a Premye Minis, alor Ramgoolam pa kapav dir seki li’nn dir dan Parlman, kumkwa kan dimunn kritik li akoz pri, zot “pa koz lager Mwayin Oryan”! Nu fini ena pozisyon an-komin lor la!
LALIT, 8 Oktob 2026
