Teat Dimans Lapremidi dan Plezans-Rosbrinn: “Memwar Zenosid”
11.08.2026
Enn seans teat extra-ordiner Dimans dernye. Li ti san okenn komersyalizasyon. San okenn pretansyon. Enn seans teat ki pa ti domine par sponnsor, ni larzan oligark. Ni kuver ar fla-fla, ni polye ar reklam, ni zene par deklarer, ni par langaz kolonyal. Ti ena kominyon ant enn lodyans – tu sez ranpli – ek artis ki ti asim rol zot personaz avek konviksyon. Nu tu ti tann sak mo, remark sak aksyon. Gaston Valayden dan rol Sam, Brian van Schellbeck dan rol Kevin. De mizisyin kul, Jean René Bastien ek Axel Manna ki kree enn lanbyans kalm, otur enn pyes teat trublan e profon, ekrir par Umar Timol, osi prezan. Miz-an-senn Gaston Valayden ek Jean Claude Catheya ti inpekab dan so sinplisite.
Alor, pu tu dimunn prezan, nu pu gard memwar, nu ki ti la, enn Dimans lapremidi ki pu res ar nu tut-long nu lavi, kan lezot Dimans lapremidi pu’nn tom dan ubli. E sa, gras-a travay briyan par Grup Sapsiway ki finn prezant zot pyes dan zot teat-bizu dan Plezans-Rosbrinn. Li ti enn lexperyans inubliyab.
E merit pyes la, se so tex finn konsantre lespri tu dimunn lor tem santral nu lepok: zenosid ki Israel Zyonist ek sirtu Leta Zini pe perpetre kont lepep Palestinn. Enn zenosid ki nu tu pe temwayne, e ki buku dant nu prezan, petet tu, pe opoze. E pyes la finn osi, anmemtan, fokes nu lespri lor zenosid ki Lalmayn Nazi ti perpetre avan. E tusala – zenosid aktyel ek zenosid lepase – finn eveye atraver zis de personaz lor enn lasenn sinp.
San okenn Minis pe kup riban, ni logo okenn Oligark ki finn furni larzan CSR depi kas ki li finn tire depi valer travay so “mindev”. Sa seans teat la – dan so totalite – li ti kiksoz plito vivan, enn lavi organik, ki sorti dan sosyete Repiblik Moris, ki kree par dimunn ankre dan sosyete enn Dimans lapremidi. San ki zot rod ni larzan ni glwar. Zot fer li par lamur pu sa lar ki apel enn pyes teat ubyin drama. E zot ti zwe li divan enn lodyans ordiner, ki finn vini par kiryosite, e respe pu sa kreativite la.
Lor tex pyes la, kote dyalog ek nivo langaz, li extra. Li e natirel, e ris. Kote akting, tulde akter ti exprim tex la dan enn fason konvinkan. Gaston Valayden ena sa kapasite enn veritab “method actor” kot li viv personaz natirelman, afors li finn perfeksyonn so metye akter.
Apre pyes la, kan tu dimunn dan lekip Sapsiway ti vinn lor lestrad ansam, ti ena komanter, kestyon, repons. Sa-osi ti byin interesan, byin vivas, e tuzur san pretansyon ki parfwa lar kapav ena dan Moris.
Kritik konstriktif
Kote konteni tex, dan naratif- mem, ena petet enn-de kritik konstriktif vo lapenn fer.
Premye, pyes la kit linpresyon ki “personn pa pe fer naryin” pu aret zenosid. Pena rekonesans – mem dan enn sel fraz – tu sa liter byin brav, ki konfront sa dominasyon la. Tu sa fayter dan enn 10-enn lorganizasyon Rezistans dan Gaza, e a-lepok, sa imans mitinnri dan Geto Warsaw. Li inportan dan lar rekonet realite sa travay fer par Hamas, par exanp, sel parti eli demokratikman dan Gaza, ki finn e pe kontiyne rul minisipalite e rul servis lanbilans, lopital, tu. E Israel pa finn kapav gayne kont Hamas ek sa lezot 9-10 lorganizasyon “resistance fighters”. Ena osi, tu sa manb Hezbollah, gran parti politik dan Liban, ki defann Palestinyin ar zot lavi, tu sa Yemeni ek Iranyin. Mem sa 3,000 dimunn ordiner dan Angleter ki lapolis finn ramase, arete akoz zot sutenir Palestine Action, ki so manb, zot pran zot kuraz rant dan lizinn zarm Israelyin, kraz armaman ar gro-gro marto. E ena sa 66% lepep Lamerik-mem ki zordi finn ariv akiz zot prop Guvernman konplis dan zenosid. Ena osi sa panel ziz ICJ ki finn statye ki ena enn ka prima facie “zenosid” kont Israel. Enn rekonesans lexistans sa kalite aksyon ti pu reflet realite, e alor anrisi pyes la.
Dezyem, pyes la petet sinplifye rol relizyon dan zenosid. Li prezant li kuma kiksoz pozitiv, kan so rol li anmemtan absoliman orib. Rekonet konplexite rol relizyon – tuzur mem dan enn-de fraz – ti pu aprofondi pyes la. Li enn ferver relizye ki zordi propilse Israel. Ena Kretyin Evanzelik zelot ki motive par devosyon relizye pu zot zistifye zenosid. E tu sa Salafi, sirtu Wahhabi, zot osi, surs zot aksyon politik dan Al Queda ek ISIS, li zot ferver relizye. Tu sa perpetrater zenosid fer li lor baz seki zot truv “lemal”. Petet sa fason rod idantifye “lemal”, exterminn li, ki fotif. Nu ena pu konpran tram listwar sosyete, e kot leprezan rant dan sa flo la.
Me, sa de pwin la, zis pu refleksyon. Fode pa kritik konstriktif li pa retir nanyin depi lexperyans enn pyes teat ki nu finn partaze ar enn oter osi kreatif ek enn Grup Sapsiway osi zenere, ansam dan enn lodyans osi reseptif, enn Dimans lapremidi.
Lindsey Collen
