Guvernman bizin azir pu blok USA-Israel servi baz Diego pu agres Liran
25.07.2026
Guvernman Moris bizin pran pozisyon ferm kont desizyon nuvo guvernman Premye Minis Britanik Andy Burnham pu otoriz Leta Zini dan lalyans ar Israel servi baz Diego dan zot lager-dagresyon kont Liran. Diego form parti teritwar Repiblik Moris. Ruling ICJ fini fer li kler ki Moris ki ena suverennte lor totalite Chagos inkli Diego. Lasanble Zeneral UN finn konfirm sa ruling la dan enn vot masif anfaver Moris. Apar USA, UK ek Israel zis enn sel pei ti vot kont. Alor kimanyer sefetil ki Burnham pe oz “donn permisyon” USA servi nu teritwar?
Desizyon ki nuvo Premye Minis UK Andy Burnham finn anonse, li danzere. Me omwin so lanons expoz lokipasyon ilegal persistan UK-USA lor Chagos e Diego. Kimanyer UK, okipan ilegal, ankor pe otoriz enn lot okipan ilegal, USA, itiliz enn parti nu teritwar pu zot prop lager kont enn lot pei? USA ansam ar Israel pe amenn enn lager-dagresyon kont Liran. Lager-dagresyon li ilegal. Konplis, li osi, li kupab krim deger. UK konplis samem lager-dagresyon la. E Moris osi pu vinn enn pei “belizeran” dan lager-dagresyon kan itiliz Diego pu atak Liran. Premye Minis Moris riske li osi vinn enn kriminel deger.
Desizyon guvernman Burnham pe swiv move presedan ex-Premye Minis Starmer. Li konplis dan eskalad lager kont Liran. Deza USA ek Israel pe komet krim deger, kot zot militer finn asasinn sef deta Liran ek so leta mazor. Zot finn osi bombard enn lekol primer dan Minab, Liran e asasinn 168 zanfan, finn detrir lezot lekol, lopital, batiman piblik, sime rel, pon e lezot infrastiktir sivil e tuy plis ki 3,500 Iranyin depi Fevriye. Tusala ilegal.
Zordi nuvo Premye Minis Burnham pe anfons UK ankor plis dan politik militarist, ki riske fer lager etann e zeneralize. Li finn nom John Healey Minis Finans. Li anfaver plis depans dan bidze militer. Anfet samem Healey ki ti demisyone kuma Minis Ladefans akoz li pa ti satisfe ki Starmer pa finn ogmant sifizaman UK so depans militer. Anplis, aster Wes Streeting ki finn ranplas Healey kuma Minis Ladefans, enn lextrem drwat ki, li osi, byin anfaver ogmant finans pu militer.
Tusala pu fer politik UK vinn ankor pli danzere dan Mwayin Oryan e pu plis fasilit Trump so lager-dagresyon kont Liran. Burnham pe servi pretex ki baz Diego pe itilize selman pu “defans”. Li enn absirdite, kan u-mem u agreser. Trump ek Netanyahu ki agreser. UK li konplis.
Anfet lager kont Liran pa pe derul kuma Trump ti swete. Pa ditu. An Fevriye kan Trump ek Netanyahu ti lans zot latak zot ti kwar ki li pu enn viktwar pu zot dan 3-4 zur. Plitar Trump inn dir 40 zur. Zot ti kwar zot bombardman pu antrenn enn sanzman rezim dan Liran, e ki li pu amenn defet Liran e anmemtan defet lezot grup pros ar Liran dan Mwayin Oryan. Me apre plis ki 4 mwa lager, li vre finn ena destriksyon buku infrastriktir sirtu sivil, plizir milye Iranyin tuye me selman Liran pe riposte avek presizyon kont sak latak USA. E li finn andomaz plizir baz Amerikin dan Katar, UAE, Kuwet, Bahrenn, Zordani e Oman. Plizir analist militer ar lexperyans pe dir ki dan sa lager asimetrik, USA ar so armada avyon deger, laflot naval, portavyon ek sistem defans anti-aeryin sofistike pa pe futi dominn Liran ki ar so misil ek dronn pe reysi tini, kontiyn riposte e demoli baz USA enn par enn. Li enn lager ki USA pe perdi.
Anplis, Liran pe kontrol e anpes bato USA ek lennmi Liran travers Detrwa Dormuz. Alor sirkilasyon furnitir petrol, gaz e lezot prodwi kuma fertilizan simik finn diminye drastikman e sa pe agrav enn kriz ekonomik internasyonal. Pli lager prolonze, pli Moris pu sufer akoz karbiran nu servi travers par samem Detrwa Dormuz. Depi Merkredi, kote Yemenn, bann Houthi finn kumans enn anbargo dan Detrwa Bab-al-Mandab kont Larabi Saudit. Sa blok ankor plis petrol.
Guvernman Moris bizin pran pozisyon ferm kont sa lager-dagresyon ki USA ek Israel finn deklanse. Bizin rapel ki Netanyahu ena manda dare Lakur Kriminel Internasyonal (ICC) kont li. Israel limem perpetrater zenosid Palestinyin dan Gaza e li pe prolonz zenosid dan Gaza e enn lager expansyonis dan West Benk, Zerizalem Est, Liban, Lasiri. Fode pa ki Moris konplis krim Israel ek USA pe komet dan Mwayin Oryan. Itilizasyon baz Diego Garcia dan sa lager la vedir Moris vinn enn “belizeran” dan enn lager ilegal. Savedir nu Premye Minis pu antrav lalwa internasyonal. E li osi riske purswit apre lager.
LALIT dan Fron Komin 28 lorganizasyon ki pe demand fermtir baz Diego, e ki Moris zwenn ka Sid Afrik divan ICJ kont Israel so zenosid Gaza, e osi ki USA-Israel aret zot lager-dagresyon kont Liran. Moris ti bizin tutswit anonse li pe sispann so siynatir depi sa espes lakor pu Trete avek UK lor Chagos-Diego, ki dayer UK pankor pase dan so Parlman e ena lintansyon rul nu dirizan dan lafarinn. Moris ti bizin tutswit ferm tu larad ek tu laeropor pu tu bato ek avyon militer, setadir tu lepor kuma Porlwi, Por Matirin, Agalega ek Diego Garcia. Suverennte pa avann.
Alain Ah Vee
Pu LALIT
24.07.2026
